Sygnatura
I OSK 1262/25
Wyrok NSA z 8 stycznia 2026 r., I OSK 1262/25 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 8 stycznia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1134/24 w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 15 lipca 2020 r., nr NSP-VIII.7581.1.39.2020.MB w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1134/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 15 lipca 2020 r., nr NSP-VIII.7581.1.39.2020.MB w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 kwietnia 2025 r. wniósł J.D., skarżąc wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 190 i 153 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez: a) wadliwe rozszerzenie związania z art. 190 p.p.s.a. na ustalenia faktyczne i bezzasadne utożsamienie oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z oceną stanu faktycznego oraz oceną zarzutów skargi, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny odstąpił od kontroli legalności decyzji organu oraz od uchylenia zaskarżonej decyzji, b) dokonanie oceny stanu faktycznego i prawnego w sposób niezgodny z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2024 r., ignorując wytyczne NSA w wyroku w sprawie l OSK 951/21 co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, przez co rozszerzył skutki wykładni prawa na nieustalone fakty, wskutek czego utrzymał decyzję organu przedwcześnie, naruszając art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. 2. art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej wywłaszczonej nieruchomości, mimo że: a) organ nie zebrał i nie ocenił dowodów pozwalających ustalić rzeczywisty obszar wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, b) Wojewódzki Sąd Administracyjny zaniechał własnej kontroli uchybień organu pomimo ich stwierdzenia przy pierwotnym rozpoznawaniu wniesionej skargi, ograniczając się do automatycznego przyjęcia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, co uniemożliwiło zwrot nieruchomości zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 137 ust. 2 u.g.n. oraz mimo, że Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił sądowi I instancji, ewentualnie organowi w przypadku uchylenia decyzji, dokonanie ustaleń w tym zakresie; c) uzasadnienie wyroku nie zawiera wskazania konkretnych dowodów, na których Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł konkluzję o pełnym wykorzystaniu terenu pod cel wywłaszczenia oraz nie odwołuje się do zarzutów Skarżącego sformułowanych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co de facto uniemożliwia kontrolę kasacyjną. Powyższe naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż po uzupełnieniu postępowania dowodowego i przy poprawnym zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mogłoby okazać się, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części nieruchomości, co skutkowałoby zwrotem pozostałej części nieruchomości na rzecz Skarżącego. 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd I instancji nie zbadał czy zgromadzonemu materiałowi dowodowemu można przypisać walor kompletności pomimo przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego z naruszeniem prawa: art. 7 i art. 77, art. 8 i art. 80 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego, na podstawie niewystarczającego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przyjęcia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej nieruchomości, mimo iż: a) organ nie ustalił, jaką dokładnie powierzchnię zajmował parking i ile samochodów na nim parkowało (wg zeznań świadka H. L. było to 5-10 pojazdów, podczas gdy całą flota liczyła 30-60 pojazdów), co przeczy wykorzystaniu całej powierzchni działki na parking; b) świadek E.P., którego zeznania zostały pominięte, zeznał, że tylko część obszaru nieruchomości była wykorzystywana plac parkingowy, a pozostała większa część nigdy nie była w ten sposób wykorzystywana zarówno w sposób formalny jak i faktyczny; c) zebrane i przeprowadzone w sprawie dowody nie są wystarczające do ustalenia, czy na całej powierzchni działki objętej niniejszym postępowaniem został zrealizowany cel wywłaszczenia zdefiniowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 września 2024 r., wskutek czego materiał dowodowy jest niepełny i wymaga uzupełnienia przez Wojewodę. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, wynikające z naruszeń prawa przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) i zaniechanie zbadania, czy i jaka część wywłaszczonej nieruchomości podlega zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) i art. 137 ust. 2 u.g.n. III. nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku i naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uwagi na to, że w składzie orzekającym uczestniczył sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski - powołany na wniosek nowej Krajowej Rady Sądownictwa, uchwała KRS nr 408/2022 z 7 VI 2022 r. oraz asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz - powołana na stanowisko asesora również po 2018 r., ukształtowanej po zmianach ustawowych z 8 grudnia 2017 r., której sposób ukształtowania narusza wymogi niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono na podstawie art. 176 § 1 pkt 3) p.p.s.a. oraz 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w składzie wolnym od sędziów powołanych z udziałem KRS ukształtowanej po zmianie ustawy z 8 grudnia 2017 r. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 poz. 935 t.j.) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023 poz. 1935) – pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o przyznanie oraz zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego w związku z przyznanym prawem pomocy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, powiększonych o należny podatek od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta Gdyni wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpoznania poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który powiązany został z okolicznością orzekania w sprawie asesora i sędziego, którzy, zdaniem skarżącego kasacyjnie, zostali powołani niezgodnie z wymogami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela argumentację przytoczoną w orzecznictwie, że możliwe jest badanie konkretnych okoliczności celem oceny czy sędzia/asesor daje gwarancję niezawisłego i bezstronnego rozpoznania sprawy. Konieczne jest indywidualne podejście do orzeczeń wydawanych przez sędziów/asesorów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem. Nie do zaakceptowania jest zatem interpretacja, w myśl której sędzia/asesor powołany na wniosek KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie. W dotychczasowym orzecznictwie (patrz np. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21; z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1125/22; z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 1389/22), które skład orzekający w pełni podziela, wskazuje się, że nie stanowi wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie przez okoliczność powołania sędziego na wniosek KRS. Nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego co do jego bezstronności i niezawisłości. Wątpliwość, co do bezstronności i niezawisłości sędziego/asesora musi mieć charakter realny, a nie potencjalny (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 620/20). W tych warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia wskazywanego w skardze kasacyjnej, że postepowanie przed sądem I instancji obarczone jest wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a, zwłaszcza w sytuacji, gdy we wniosku żadne okoliczności dotyczące wymienionych wyżej sędziów nie zostały wskazane. Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej wyjaśnić należy, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność zaakceptowania przez Sąd I instancji stanowiska organu o braku podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] (uprzednio [...]) o pow. [...] m2. Nieruchomość ta, stanowiąca własność L.D., położona w [...] przy ul. [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta [...] z 2 sierpnia 1975 r., nr GP/ZGT-VI-640/17/75, wydaną na podstawie art. 1, art. 15 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), w związku z planowaną budową parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych Z. Pismem z 10 października 2006 r. L.D. wystąpiła z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Skarżący kasacyjnie w niniejszej sprawie jest następcą prawnym L.D. Mając na uwadze powołane w skardze kasacyjnej zarzuty, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że art. 190 p.p.s.a. znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. W takim wypadku sąd ten związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przez którą należy rozumieć ustalenie jednoznacznej normy na podstawie określonego przepisu prawa materialnego lub procesowego. Wykładnią prawa związany jest również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 września 2024 r. sygn. akt I OSK 951/21 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował ocenę stanu faktycznego wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 787/20 oraz wskazał, że nie budzi wątpliwości, że wnioskowana do zwrotu działka została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Wątpliwości budzi jedynie to, czy zagospodarowano działkę w całości, czy też jej część została zagospodarowana w inny sposób. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku wskazał, że w dacie wywłaszczenia nieruchomość została przeznaczona na budowę parkingu oraz że jest bezsporne, że parking ten został wybudowany już w 1975 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zostało ustalone, czy na całej działce zbudowano parking, a zatem zrealizowano cel wywłaszczenia, czy też częściowo działka ta została zagospodarowana w sposób odmienny, przez wybudowanie węzła betoniarskiego. Ponadto Sąd ten wskazał, że wątpliwości budzi ocena zeznań świadków dokonana przez Sąd I instancji w powiązaniu z dostępnymi w aktach sprawy dokumentami co do terminu powstania betoniarni. Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku wskazał, że "przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji kontrola, pomimo, że drobiazgowa i wnikliwa, doprowadziła ten Sąd do wniosków, które nie zostały w prawidłowy sposób uzasadnione. Trafnie wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. zarzucając Sądowi pierwszej instancji, że wytknięte Wojewodzie wady postępowania dowodowego nie uwzględniają, specyfiki celu wywłaszczania w niniejszej sprawie oraz obowiązujących w latach '70 XX w. realiów." Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że ratio legis unormowania zawartego w art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a sprowadza się do przyspieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy. Orzecznictwu, ani nauce prawa nie jest też obcy pogląd, że zakres związania wynikający z art. 190 p.p.s.a. jest szerszy, niż wskazywałoby na to literalne brzmienie tego przepisu, tzn. nie ogranicza się tylko do wykładni prawa (materialnego lub procesowego). Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może bowiem wiązać (pośrednio) sąd pierwszej instancji lub organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy także w zakresie oceny ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy administracji (zob. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 lipca 2012 r., sygn. I FSK 1235/11; z 31 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1427/10; zob. też B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 564 i nast.). W konsekwencji wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 czerwca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04; CBOSA). W ocenie Sądu kasacyjnego nie ma podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji w obecnym postępowaniu dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego w sposób niezgodny z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2024 r. Brak akceptacji przez skarżącego kasacyjnie ponownej oceny materiału dowodowego nie oznacza, że te wskazania nie zostały prawidłowo wykonane przez Sąd I instancji. Należy także mieć na uwadze, że kwestionując prawidłowość oceny stanu faktycznego nie można powoływać okoliczności, które nie są do pogodzenia z ocenami zawartymi w ww. wyroku NSA z 27 września 2024 r. Należy w tym miejscu w szczególności przypomnieć następujące stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z 27 września 2024 r.: "Jednocześnie jednak, należy wskazać, że w okolicznościach badanej sprawy, nie ma sporu co do tego, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Spór dotyczy wyłącznie tego, czy cel ten był realizowany na całym wywłaszczonym terenie. Trafnie w tym zakresie skarga kasacyjna wskazuje (pkt II skargi kasacyjnej), że badając tę kwestię należało wziąć pod uwagę specyfikę celu wywłaszczenia spornej nieruchomości i z jej uwzględnieniem dokonać oceny zebranego materiału dowodowego. Zasadnie również skarga kasacyjna akcentuje specyfikę celu wywłaszczenia, zauważając, że jego realizacja nie wymagała żadnych nakładów dla spełnienia funkcji użytkowej i funkcjonalnej dla Z. Trafnie też wskazuje skarżący kasacyjnie, że kilkadziesiąt lat temu istniały inne standardy adaptacji terenów pod miejsca postoju dla pojazdów i ocenę realizacji celu wywłaszczenia w badanym przypadku należało prowadzić z uwzględnieniem pełnego jej kontekstu." Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku wskazał również, co wziął pod uwagę Sąd I instancji, że ewentualne – równoległe – udostępnienie parkingu na potrzeby innego zakładu, nie zmienia faktu, że cel wywłaszczenia na spornym terenie został zrealizowany. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 8 i art. 80 k.p.a. Skarżący kasacyjnie wywodził, że organy oparły się na niepełnym materiale dowodowym. Organy nie uwzględniły przy tym zeznań jednego ze świadków E.P., wskazującego, że tylko część nieruchomości była wykorzystywana na plac parkingowy. Odnosząc się do tej argumentacji wyjaśnić należy, że przepis art. 77 § 1 k.p.a. obliguje organ administracji państwowej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego należy zatem do organu administracji rozpoznającego sprawę. Sąd uprawiony jest natomiast do badania, czy organ ten dopuścił wszystkie zgłaszane w toku postępowania administracyjnego przez strony dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, czy sam zebrał należycie możliwy do zgromadzenia materiał dowodowy oraz czy dokonana przez ten organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu II instancji, rozpoznając i rozstrzygając niniejszą sprawę Wojewoda Pomorski nie naruszył dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zakresie oceny, czy cel wywłaszczenia został na nieruchomości zrealizowany. W tym zakresie rozumowanie, w wyniku którego organ ten ustalił istnienie określonych okoliczności faktycznych, było zgodne z prawami logiki, a zatem nie wykroczył on poza granice swobodnej oceny dowodów. Należy też mieć na uwadze, że od daty wywłaszczenia minęło ponad 40 lat, co oznacza jednocześnie brak możliwości pozyskania wszystkich dowodów, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza dokumentów. Na podstawie akt zebranych przez organy administracji w niniejszej sprawie, można jednak było poczynić ustalenia faktyczne co do realizacji celu wywłaszczenia. Jak wynika z zeznań świadków, na terenie wywłaszczonej nieruchomości funkcjonowało miejsce postoju samochodów należących m.in. do Z. już od 1970 r. Świadkowie też zgodnie podają, że parking przyzakładowy oraz betoniarnia funkcjonowały równolegle, przy czym podawane są różne daty montażu betoniarni na tym terenie. Świadek L.E., zatrudniony w Z. twierdził, że plac do 1975 r. był pusty i dopiero później powstała betoniarnia, pozostali świadkowie twierdzą, że betoniarnia powstała w 1975 r. przy czym nie wskazują dokładniejszej daty powstania. Powyższe zeznania świadków są spójne z wynikami kwerendy przeprowadzonej przez organy administracji w Archiwum Państwowym w [...] Oddział w [...] z której wynika, że w dniu 5 stycznia 1976 r. przy ul. [...] w [...] (obecnie adm. J. U.) rozpoczął funkcjonowanie S. Prawidłowe były zatem ustalenia organu odwoławczego, zaaprobowane przez Sąd I instancji, co do zrealizowania parkingu na terenie całej działki nr [...] po wydaniu w sierpniu 1975 r. decyzji wywłaszczeniowej, zwłaszcza, że realizacja parkingu nie wymagała dodatkowych inwestycji i była jedynie kontynuacją dotychczasowej funkcji tego terenu. Betoniarnia, jak wskazuje wynik kwerendy powstała dopiero w styczniu następnego roku. Zatem powstały w zbliżonym czasie co w ocenie świadków mogło powodować wrażenie jednoczesnego funkcjonowania. Nie ma natomiast innych wiarygodnych i potwierdzonych dowodów, z których można byłoby wywieść odmienne ustalenia. Powyższe oznacza jednocześnie, że zmiana sposobu zagospodarowania części nieruchomości nastąpiła po realizacji celu wywłaszczenia. Oznacza, to jednocześnie, że nie istnieją podstawy do zwrotu tej części nieruchomości jako zbędnej na cel wywłaszczenia. W aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości nie przesądza bowiem ocena oparta na ustaleniach dotyczących stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Zatem skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany najpóźniej w roku 1975, to późniejsze okoliczności, takie jak objęcie części wywłaszczonej nieruchomości odmiennym użytkowaniem, nie mogą znieść skutku w postaci realizacji celu wywłaszczenia i nie stanowią przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 2 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega, aby uzasadnienie kontrolowanego orzeczenia posiadało wady czy też deficyty w świetle art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności aby zostało sporządzone w sposób lakoniczny i pozbawiający stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, co nawet przy odmiennej ocenie nie mogłoby stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem wyrok ten odpowiada prawu (por. art. 184 in fine p.p.s.a.). Z przedstawionych powyżej powodów, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia z tytułu świadczonej pomocy prawnej, NSA wskazuje, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 sierpnia 2025
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Dariusz Chaciński Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Przybysz
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 · Dz.U. 2022 poz. 2000
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2 · Dz.U. 2004 nr 261 poz. 2603
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Po 97/26 · 8 stycznia 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 8 stycznia 2026 r., III SA/Po 97/26 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygnatura: I OSK 212/23 · 8 stycznia 2026
Wyrok NSA z 8 stycznia 2026 r., I OSK 212/23 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygnatura: II SA/Lu 665/25 · 8 stycznia 2026
Wyrok WSA w Lublinie z 8 stycznia 2026 r., II SA/Lu 665/25 – zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny