I OSK 1242/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku A.R. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2043/24 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r., nr KOC/2543/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2043/24 oddalił skargę A.R. (dalej "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 lipca 2023 r., nr KOC/2543/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Skarżący, pismem z 17 marca 2026 r. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do wniosku załączył 3 upomnienia z 23 lutego 2026 r. wzywające go do uregulowania należności z tytułu zwrotu kosztów zasiłków okresowych przyznanych za okres od 1 września 2020 r. do 31 października 2021 r. oraz od 1 listopada 2021 r. do 30 listopada 2021 r. w kwotach odpowiednio 4923,00 zł oraz 116,50 zł, a także zasiłku celowego przyznanego od 1 września 2021 r. do 31 listopada 2021 r. w kwocie 3824,64 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że łączna kwota należnego zobowiązania to ponad 8000 zł, zaś jego egzekucja może doprowadzić do nieodwracalnych skutków. Podniósł również, że jest osobą ciężko chorą i z tego powodu nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej "P.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (art. 193 P.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18, CBOSA). Wniosek o wstrzymanie wykonania w rozpoznawanej sprawie dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 18 lipca 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy orzekającą o uznaniu zasiłków celowych przyznanych skarżącemu od września 2020 r. do listopada 2021 r. za świadczenia nienależnie pobrane podlegające zwrotowi oraz zobowiązaniu skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w łącznej wysokości 3208,64 zł. Dokonując oceny zasadności wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę przede wszystkim wysokość zobowiązania, do którego odnosi się zaskarżona decyzja, w kontekście sytuacji materialnej skarżącego ustalonej m.in. na podstawie dokumentów złożonych na potrzeby rozpoznania złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, które finalnie zostało przyznane w zakresie ustanowienia adwokata. Z dokumentacji tej wynika, że miesięczny dochód skarżącego wynosi łącznie 1130 zł. Stałe koszty utrzymania koniecznego wynoszą 400 zł – opłaty mieszkania komunalnego oraz 150 zł - zakup lekarstw. Nie ulega zatem wątpliwości, że po potrąceniu ww. kosztów utrzymania koniecznego, na życie miesięcznie pozostaje kwota 580 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykonanie zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu kwoty zobowiązania nałożonego na skarżącego (3208,64 zł), a także jak wynika z dołączonych do wniosku innych upomnień związanych ze zwrotem należności (na kwotę blisko 9000 zł) i niewielkich dochodów skarżącego, w szczególności po zestawieniu ich z kosztami życia, może spowodować realne zagrożenie dla egzystencji skarżącego, pozbawiając go środków na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Przedstawione powyżej okoliczności stanowią wystarczającą podstawę do zastosowania ochrony tymczasowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.