I OSK 121/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 374/19 o odrzuceniu skargi M. S. na czynności Starosty Powiatowego w B. w przedmiocie obciążenia opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z 28 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. S. na czynność Starosty Powiatowego w B. w przedmiocie obciążenia opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz zwrócił uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 21 lipca 2016 r. skarżąca wniosła skargę na czynność Starosty Powiatu B. w przedmiocie obciążenia opłatami za czynności geodezyjne i kartograficzne. Wyrokiem z 29 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VIII SA/Wa 732/16) stwierdził bezskuteczność zaskarżonych czynności, ale rozstrzygnięcie to uchylił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt I OSK 803/17). Odrzucając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na zasady dopuszczalności skargi na czynność określone w art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), a następnie stwierdził, że zaskarżone czynności zostały podjęte w styczniu 2014 r. Wówczas to organ ustalił i pobrał opłaty ustalone w fakturach. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało przez skarżącą skierowane do organu 18 maja 2016 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a. Sąd również uznał, że skarżąca poza kwestionowaniem czynności organu, nie przedstawia żadnych innych argumentów na okoliczność braku zawinienia w uchybieniu terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa po upływie prawie 2,5 roku od podjęcia przez organ kwestionowanych czynności stanowi okoliczność, która nie przemawia na korzyść skarżącej i nie uzasadniało braku winy. Tym samym, skoro wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożone po upływie ustawowego 14 dniowego terminu wyłącza możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., Sąd orzekł jak na wstępie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób sprzeczny z dyspozycją tej normy prawnej, w szczególności poprzez brak odniesienia się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wszystkich okoliczności sprawy i stanowiska skarżącej, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, 2. art. 52 § 3 P.p.s.a. obowiązującym w dacie złożenia skargi przez błędne uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z jej winy. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie skargi i stwierdzenie bezskuteczności czynności organu w przedmiocie pobrania opłat ewentualnie o uchylenie zaskarżonego "wyroku" i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd pierwszej instancji zupełnie pominął, że skarżąca miała 2 tygodnie, aby zebrać i zapłacić niemal 250.000 zł na rzecz organu. Ponadto skarżąca musiała w tym okresie zadbać o zdrowie 5 letniego dziecka, które na skutek ciężkiej choroby znalazło się w szpitalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 181 § 1 P.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". Takimi szczególnymi przepisami są art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. zgodnie z którymi: "Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie (...). Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego (...)". Ponieważ skarżone postanowienie o odrzuceniu skargi z przyczyn określonych w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, w okolicznościach niniejszej sprawy brak było zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszy środek zaskarżenia podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej i rozpoznania złożonej skargi kasacyjnej na rozprawie tym bardziej, że sprawa ta była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 26 lutego 2019 r. wyraźnie wskazał Sądowi pierwszej instancji, jakie elementy sprawy winien poddać rozwadze w pierwszej kolejności. Ponadto, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a w niniejszej sprawie ich brak, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami kasacji, wyznaczonymi podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Oceniając w tych granicach przedstawioną skargę kasacyjną, jako niezasadny należy ocenić zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut 1). Jak podkreśla się w orzecznictwie, zarzut taki jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku (postanowienia – poprzez odpowiednie stosowanie art. 166 P.p.s.a.) nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd pierwszej instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010 r. nr 3, poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08 niepubl.). Uzasadnienie skarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy i nie można za pomocą tak sformułowanego zarzutu, tj. jako samodzielnej podstawy, kwestionować merytorycznej poprawności stanowiska zajętego przez Sąd pierwszej instancji. Zwrócić również należało uwagę, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji był zobowiązany do uwzględnienia wiążących go wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r., zmierzających przede wszystkim do zbadania dopuszczalności wniesienia skargi. Ustosunkowanie się do argumentacji strony skarżącej mogło natomiast nastąpić dopiero po przesądzeniu o dopuszczalności skargi, a więc na etapie jej merytorycznego badania. Podkreślenia również wymaga, że fakt wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa po terminie został przesądzony w ww. wyroku. Jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny: "(z)askarżone czynności zostały podjęte w styczniu 2014 r., wówczas organ ustalił i pobrał opłaty ustalone w fakturach. Natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie ze stanem przyjętym przez Sąd I instancji, zostało przez skarżącą skierowane do organu 18 maja 2016 r. zatem niewątpliwie po upływie terminu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a.". Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było natomiast zajęcie stanowiska w kwestii winy skarżącego w uchybieniu terminu, z czego – w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną – Sąd ten w pełni się wywiązał. Jak trafnie uznał, skierowanie do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa po upływie prawie 2,5 roku od podjęcia przez organ kwestionowanych czynności stanowi okoliczność, która nie przemawia na korzyść skarżącej i nie uzasadnienia braku winy. Oceny tej nie podważyła skarżąca również w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, tym bardziej podnoszenie faktu choroby dziecka bez przedstawienia jakiejkolwiek dokumentacji na tę okoliczność w kontekście powyższego 2,5 rocznego okresu nie pozwalało na zakwestionowanie tej oceny. Z tych też przyczyn, jako niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 53 § 2 P.p.s.a. (zarzut 2). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną.