I OSK 1186/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Marita Gagatek-Jarzyna po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1967/22 w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 czerwca 2022 r. nr DO.4.7613.55.2020.RF w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od S.M. na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1967/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 28 czerwca 2022 r., nr DO.4.7613.55.2020.RF w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 20 maja 2022 r., nr DO-IV.7613.55.2020.AD. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. G.M., kurator dla ubezwłasnowolnionej częściowo S.M., wystąpił w piśmie z 17 listopada 2020 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 stycznia 1960 r., nr SW.II-IV 53a/8/56 w części dotyczącej przyznania odszkodowania S.M.2. Organ pismem z 6 maja 2021 r. wezwał kuratora do przedłożenia zezwolenia sądu opiekuńczego na złożenie przedmiotowego wniosku, w terminie 7 dni. Termin ten upłynął bezskutecznie. G.M. do pisma z 5 stycznia 2022 r. załączył prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – [...] w Krakowie z 23 listopada 2021 r., sygn. akt III RNs 694/21/N, w którym Sąd udzielił kuratorowi ubezwłasnowolnionej częściowo zezwolenia na wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 stycznia 1960 r., nr SW.II-IV 53a/8/56 w ww. części. Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 20 maja 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że kurator nie uzupełnił braku formalnego wniosku z 17 listopada 2020 r. w siedmiodniowym terminie wyznaczonym przez organ w piśmie z 6 maja 2021 r., wobec czego wniosek ten nie zainicjował postępowania administracyjnego. Zezwolenie sądu opiekuńczego było konieczne dla skutecznego złożenia wniosku przez kuratora. W ocenie organu, pismo kuratora z 5 stycznia 2022 r., które wpłynęło do organu 20 stycznia 2022 r., a przy którym przesłał on prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego z 23 listopada 2021 r., sygn. akt III RNs694/21/N zezwalające na wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia z 1960 r., należy traktować jako nowy wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 25 stycznia 1960 r. Do wszczęcia postępowania mogło zatem dojść dopiero na skutek wniosku, który wpłynął wraz z postanowieniem sądu opiekuńczego w dniu 20 stycznia 2022 r. Na przeszkodzie do wszczęcia postępowania stoi w tym przypadku przepis art. 158 § 3 k.p.a. Od dna doręczenia decyzji z 1960 r. podmiotowi zobowiazanemu do wypłaty odszkodowania upłynęło ponad pięćdziesiąt lat. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że w sprawie prowadzonej pod nr DO-IV.7313.127.2019.AD (dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu), pismem z 24 lutego 2021 r. organ wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o akta dotyczące decyzji odszkodowawczej w sprawie prowadzonej pod nr SW.II-IV 53a/8/56, co oznacza, że organ wszczął postępowanie o sygnaturze nr DO-IV.7613.55.2020.AD o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Tym samym, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bezprzedmiotowe, skoro postępowanie - w dacie wydania zaskarżonego postanowienia - było w toku. W takiej sytuacji organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Jednocześnie, w wyniku wejścia w życie nowelizacji k.p.a., to na organie ciąży obowiązek wykazania, że zaszła przeszkoda uniemożlwiająca prowadzenie postępowania nadzorczego w skutek upływu 30 lat od momentu doręczenia do daty wniesienia żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia. Nie wykazuje tej okoliczności przyjęte przez organ domniemanie wynikające z pisma 9 marca 1970 r. Komendy Milicji Obywatelskiej. Ponadto, skoro od dnia 20 lipca 2020 r. w aktach organu znajdowała się stosowna zgoda sądu rodzinnego, którą dysponował kurator występujący w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionej S.M. w sprawie nr DO-IV.7313.127.2019.AD, to logiczną konsekwencją uzyskania tego zezwolenia była możliwość kwestionowania wydanej na podstawie orzeczenia wywłaszczeniowego decyzji wtórnej i zależnej o przyznaniu odszkodowania. Tym samym, w ocenie skarżącej, żądanie organu uzyskania przez kuratora dodatkowego zezwolenia Sądu uprawniającego do występowania w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionej o stwierdzenie nieważności orzeczenia odszkodowawczego cechowało się nadmiernym rygoryzmem. Zaskarżonym postanowieniem z 28 czerwca 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy swoje dotychczasowe rozstrzygnięcie. Organ podkreślił, że w myśl art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Organ wskazał, że wystąpienie w rozpatrywanej sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1960 r. przez kuratora w imieniu ubezwłasnowolnionej było czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymagało uzyskania zgody sądu opiekuńczego. Brak zezwolenia powoduje, że podanie obarczone jest brakami formalnymi, uniemożliwiającymi wszczęcie postępowania. Tylko uzupełnienie braków formalnych pisma w zakreślonym terminie, zgodnie z ugruntowanymi poglądami judykatury, skutkuje przyjęciem, że żądanie wpłynęło w dacie złożenia pierwotnego wniosku. Z akt sprawy wynika, że braki formalne wniosku z 17 listopada 2020 r. zostały uzupełnione dopiero w dniu 20 stycznia 2022 r. (tj. w chwili wpływu do organu postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – [...] w Krakowie z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt III RNs 694/21/N), a więc z uchybieniem terminu wskazanego w piśmie organu z 6 maja 2021 r., skierowanym do kuratora. Tym samym, w ocenie Ministra, dopiero w dniu 20 stycznia 2022 r. mogło dojść do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia. Odpowiadając na zarzuty skarżącej wskazujące, że do wszczęcia postępowania w przedmiocie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia odszkodowawczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 stycznia 1960 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania S.M.2, wystarczającym była okoliczność przedłożenia przez kuratora skarżącej prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – [...] w Krakowie z 9 czerwca 2020 r. sygn. akt III RNs 393/20/N, w sprawie nr DO-IV.7613.127.2019.AD, organ wskazał, iż w ww. postanowieniu Sąd zezwolił tylko na wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 14 czerwca 1950 r. nr AA.II.5a/306/3/49 oraz decyzji o wykonaniu tego orzeczenia. W treści ww. postanowienia brak jest zaś zgody Sądu na wystąpienie przez kuratora o ocenę legalności innych decyzji administracyjnych, w tym orzeczenia odszkodowawczego z 25 stycznia 1960 r. Natomiast taki wniosek kuratora, jako że przekracza zakres zwykłego zarządu, wymaga uprzedniej zgody sądu, która musi mieć charakter wyraźny i nie może być interpretowana w sposób dowolny i dorozumiany. W ocenie Ministra o nietrafności argumentacji skarżącej przesądza wydanie przez sąd zezwolenia z 23 listopada 2021 r. sygn. akt III RNs 694/21/N na wystąpienie w imieniu ubezwłasnowolnionej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 stycznia 1960 r. nr SW.II-IV/53A/8/56. W przypadku, gdyby poprzednie zezwolenie obejmowało swoim zakresem orzeczenie z 25 stycznia 1960 r. sąd nie wydałby kolejnego zezwolenia w tym samym przedmiocie. Za niezasadny organ uznał również zarzut skarżącej wskazujący na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1960 r. wskutek czynności dowodowych podjętych w sprawie nr DO-IV.7613.127.2019.AD, dotyczącej oceny legalności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 14 czerwca 1950 r. Działania te dotyczyły tej sprawy i nie wynika z treści formułowanych przez organ pism, iż prowadzone było postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1960 r. Organ podejmował jedynie typowe dla postępowań nadzorczych czynności, w tym czynności zmierzające do odnalezienia akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia, działając zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.pa. Akta dotyczące postępowania odszkodowawczego mogły zaś zawierać dokumenty istotne dla oceny orzeczenia wywłaszczeniowego. W tych okolicznościach Minister uznał, że skoro dopiero w dniu 20 stycznia 2022 r. złożono prawidłowy pod względem formalnym wniosek (a więc dopiero w tej dacie mogło dojść do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z 1960 r.), to organ obowiązany jest uwzględnić okoliczność, że w dniu 16 czerwca 2021 r. weszła w życie nowelizacja k.p.a. którą dodano § 3 do art. 158 k.p.a. w brzmieniu: "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Minister uznał za prawidłowe ustalenia dokonane w zaskarżonym postanowieniu z 20 maja 2022 r., że treść pisma Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Poznaniu z dnia 9 marca 1970 r. nr IT-121/70 do Państwowego Biura Notarialnego w Wolsztynie wskazuje, że orzeczenie z dnia 25 stycznia 1960 r. nr SW.II-IV 53a/8/56 zostało doręczone podmiotowi zobowiązanemu do wypłaty ustalonego odszkodowania. Nie budzi zatem wątpliwości, że skoro orzeczenie odszkodowawcze zostało doręczone najpóźniej w dniu 9 marca 1970 r. (skoro podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania powoływał się na nie, zatem musiało zostać mu ono doręczone), to trzydziestoletni termin wskazany w art. 158 § 3 k.p.a. upłynął najpóźniej z dniem 9 marca 2000 r. Skoro dopiero pismem z dnia 5 stycznia 2022 r., które wpłynęło do organu w dniu 20 stycznia 2022 r., został złożony wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 25 stycznia 1960 r. nr SW.II-IV 53a/8/56, to należy uznać, że upłynęło ponad 50 lat od jego doręczenia. Kurator ubezwłasnowolnionej częściowo skarżącej wniósł w jej imieniu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej zawarto zarzuty zarówno pod adresem postanowienia Ministra z 28 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, jak i skargę na bezczynność Ministra w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia odszkodowawczego z 1960 r. Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia i odrzucenie względnie oddalenie w części dotyczącej zarzutu bezczynności. Organ podtrzymał swoje stanowisko co do zasadności odmowy wszczęcia postępowania i wskazał, że na skutek wydanego postanowienia, wniosek został załatwiony, zatem skarga na bezczynność w tej sprawie nie jest uzasadniona. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. W ocenie Sądu I instancji, stwierdzenie przez organ, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania przed datą wejścia w życie ww. art. 158 § 3 k.p.a., nie zostało w sposób przekonujący zbadane i uzasadnione. Organ oceniając wniosek złożony 20 stycznia 2022 r. wskazał na przepis art. 61a § 1 k.p.a., wskazując jednocześnie, że kurator nie uzupełnił braku formalnego podania. W rozpatrywanej sprawie organ dokonywał ustaleń w zakresie weryfikacji materialnoprawnej osoby żądającej przeprowadzenia postępowania, o czym świadczy wystąpienie do kuratora z wezwaniem z 6 maja 2021 r. W tej sytuacji przyjęcie, że wszczęcie postępowania nastąpiło dopiero w dniu 20 stycznia 2022 r. (data wpływu do organu pisma kuratora skarżącej, do którego załączono prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego ze stosowną zgodą), jest błędne. Tym samym bezpodstawnie zastosowano przepis art. 158 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, należało przyjąć, że postępowanie zostało wszczęte 20 listopada 2020 r. Nowela k.p.a. weszła natomiast w życie 16 września 2021 r., a zatem w dniu wejścia w życie noweli postępowanie z wniosku skarżących było w toku. Wobec powyższego Minister błędnie uznał, że istnieją w sprawie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania ze względu na treść art. 158 § 3 k.p.a., skoro w dacie wejścia w życie tego przepisu postępowanie było już uprzednio wszczęte wnioskiem skarżącej. W skardze kasacyjnej organ wniósł alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i przeprowadzenie rozprawy. Sądowi I instancji zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm., dalej: k.p.a.) przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przepis ten w aspekcie podmiotowym znajduje zastosowanie jedynie, gdy z samej treści podania inicjującego postępowanie jasno wynika oczywistość braku legitymacji strony i okoliczność ta nie wymaga przeprowadzenia czynności wyjaśniających; 2. art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej: nowelizacja k.p.a.) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że art. 158 § 3 k.p.a. nie znajdował zastosowania do spraw wszczętych przed dniem 16 września 2021 r.; 3. art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 178 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359, ze zm., dalej: k.r.o.) w zw. z art. 156 k.r.o. przez błędną wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu, że skuteczne złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej częściowo przez jej kuratora nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, która wymaga stosownego zezwolenia sądu opiekuńczego; 4. art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że do wszczęcia postępowania nadzorczego dochodzi niezależnie od okoliczności, czy wskutek wezwania organu doszło do uzupełnienia przez wnioskodawcę braków podania. Il. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, iż organ: - nieprawidłowo ustalił, że wniosek z dnia 17 listopada 2020 r. (data wpływu do organu: 20 listopada 2020 r.) nie wszczął postępowania w przedmiocie oceny legalności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 stycznia 1960 r., - nieprawidłowo ustalił, że pismo strony z 5 stycznia 2022 r. (data wpływu do organu: 20 stycznia 2022 r.) stanowi wniosek podmiotu właściwie umocowanego w przedmiocie oceny legalności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 25 stycznia 1960 r., - bezpodstawnie zastosował przepis art. 158 § 3 k.p.a. wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie oceny legalności ww. orzeczenia z 25 stycznia 1960 r. 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez: - nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu z 28 czerwca 2022 r. dotyczącej kluczowej okoliczności braku w dniu 20 listopada 2020 r. (tj. w dniu wniesienia do organu wniosku z dnia 17 listopada 2020 r.) zezwolenia sądu opiekuńczego dla kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo do skutecznego dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu (tj. czynności polegającej na skutecznym złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 25 stycznia 1960 r.), - nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do okoliczności, iż kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo nie zastosował się do wezwania organu z 6 maja 2021 r. dotyczącego uzupełnienia braku pisma z 17 listopada 2020 r. w postaci stosownego zezwolenia sądu opiekuńczego zezwalającego na wystąpienie przez kuratora z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 25 stycznia 1960 r.; 3. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne sformułowanie wytycznych co do dalszego postępowania, tj. arbitralne przesądzenie, że do wszczęcia postępowania doszło w dniu 20 listopada 2020 r., pomimo, że pismo z 17 listopada 2020 r. zawierało braki formalne, które na wezwanie organu nie zostały uzupełnione w terminie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumentację uzasadniającą postawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną kurator skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podzielając stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. Podstawę prawną wydanych przez organ administracji postanowień stanowił art. 61a § 1 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 158 § 3 k.p.a. stanowi natomiast, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania nie nastąpiła zatem ze względu na przyjęcie, że wniosek nie został złożony przez stronę, ale ze względu na taką przeszkodę do wszczęcia postępowania, jaką jest upływ trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności. Podstawą faktyczną zaś dla zastosowania w sprawie art. 158 § 3 k.p.a. było z kolei ustalenie, że wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu 20 stycznia 2022 r., a zatem po dniu wejścia w życie zmiany k.p.a. w zakresie przepisów regulujących instytucję stwierdzenia nieważności. W odniesieniu do wniosku strony z 17 listopada 2020 r. organ przyjął, że na skutek nieusunięcia braku formalnego, wniosek ten nie wywołał skutków prawnych i nie wszczął postępowania. W tym zakresie organ powołał przepis art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 178 § 2 i art. 156 k.r.o. Stanowisko organu w sprawie dotyczy zatem dwóch aspektów. Pierwszy związany jest z oceną skuteczności (nieskuteczności) wniosku złożonego przez kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej w dniu 17 listopada 2020 r. Drugi aspekt dotyczy podstaw do zastosowania art. 61a § 1 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. W odniesieniu do pierwszego aspektu, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych, niż brak adresu wnoszącego, wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest dopuszczalne tylko i wyłącznie wówczas, gdy wnoszący podanie nie zadośćuczynił prawidłowemu wezwaniu organu do usunięcia braków w wyznaczonym przez organ terminie, nie krótszym niż 7 dni. Przyjmuje się również, co do zasady, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest materialno-techniczną czynnością proceduralną, która nie jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie (uchwała NSA (7) z 3.09.2013 r., I OPS 2/13). W konsekwencji, na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (uchwała NSA (7) z 3.09.2013 r., I OPS 2/13). Bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny i na tę jego bezczynność służy skarga do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednak uwagę, że w niniejszej sprawie kwestia daty złożenia skutecznego wniosku i wszczęcia postępowania była elementem ustaleń faktycznych, a sama sprawa zakończyła się wydaniem zaskarżalnego postanowienia. W takiej sytuacji, zasadność pozostawienia bez rozpoznania wniosku z 17 listopada 2020 r. podlegać powinna kontroli i ocenie sądu administracyjnego w ramach kontroli zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W odniesieniu do tej kwestii Sąd I instancji powinien przedstawić swoje stanowisko, czego w zaskarżonym wyroku zaniechano. Sąd I instancji uznał, że stanowisko organu, iż w sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania przed datą wejścia w życie art. 158 § 3 k.p.a. nie zostało w sposób przekonujący zbadane i uzasadnione. Dla potwierdzenia tego zarzutu Sąd I instancji odniósł się jednak wyłącznie do tej przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. która dotyczy wniesienia wniosku przez osobę nie będącą stroną, by stwierdzić, że skoro nie można mówić o oczywistym braku przymiotu strony wszczynającej postępowanie, a organ dokonywał weryfikacji legitymacji prawnej wnioskodawczyni i weryfikacji wniosku z 2020 r., to błędne jest przyjęcie, że wszczęcie postępowania nastąpiło dopiero w dniu 20 stycznia 2022 r. Sąd I instancji nie odniósł się zatem w żaden sposób do argumentacji organu, uzasadniającej przyjęcie, że wniosek został złożony dopiero w 2022 r. i uzasadniającej zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Organ nie kwestionował wszak legitymacji prawnej skarżącej i jej interesu prawnego w sprawie. Nie odniósł się też Sąd I instancji w ogóle do argumentacji będącej podstawą uznania, że wniosek wnoszony przez kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, dotknięty brakiem formalnym, nie wywołał skutku. W istocie uzasadnienie Sądu I instancji pozbawione jest rzeczowej argumentacji prawnej i powiązanej z okolicznościami faktycznymi sprawy, która uzasadniałaby przyjęte wnioski. Z tego względu stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie należało przyjąć wszczęcie postępowania w dniu 20 listopada 2020 r. jawi się jako arbitralne. Sąd I instancji nie dokonał analizy przepisów podanych przez organ, które uzasadniały uznanie, że pierwotny wniosek z 2020 r. nie wywołał skutków prawnych. Pominął też okoliczność związaną z wezwaniem kuratora do usunięcia braków formalnych pierwotnego wniosku z 2020 r. Nie zweryfikowano w konsekwencji okoliczności faktycznych sprawy i ustaleń organu w tym zakresie. W tym stanie rzeczy uzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez zaniechanie odniesienia się do ustaleń faktycznych i zastosowanej przez organ podstawy prawnej. W konsekwencji uzasadnione są też zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 157 § 2, art. 61 § 3 i art. 64 § 2 k.p.a. (zakwalifikowanych w skardze kasacyjnej jako przepisy prawa materialnego). Ponieważ Sąd I instancji zupełnie pominął kwestię, czy zasadne było żądanie od kuratora skarżącej przedłożenia zezwolenia sądu opiekuńczego, za uzasadniony należy także uznać zarzut naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 178 § 2 i 156 k.r.o., a brak rzeczowego odniesienia się do zasadności odmowy wszczęcia postępowania świadczy o naruszeniu art. 61a § 1 k.p.a. Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z 11 sierpnia 2021 r. przez uznanie, że art. 158 § 3 k.p.a nie znajduje zastosowania do spraw wszczętych przed 16 września 2021 r. Istotnie, art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej przewiduje, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym tą ustawą. Przepis art. 158 § 3 k.p.a. dotyczy jednak postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, od dnia doręczenia lub ogłoszenia których upłynęło trzydzieści lat. Tego rodzaju decyzji dotyczy także art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W odniesieniu do tego rodzaju decyzji regulacja jest zatem zróżnicowana i szczególna. W przypadku postępowaniu już trwającego (w sytuacji skutecznego wniosku o jego wszczęcie złożonego przed zmianą k.p.a.), postępowanie niezakończone polega umorzeniu. W przypadku zaś złożenia wniosku po zmianie stanu prawnego, wydawane jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji uwzględni przedstawione wyżej uwagi i dokonując oceny zaskarżonego postanowienia rozważy w pierwszej kolejności okoliczności związane z pozostawieniem bez rozpoznania wniosku z 17 listopada 2020 r. W przypadku uznania za prawidłowe stanowiska organu co do daty złożenia wniosku, Sąd I instancji dokona oceny spełnienia przesłanek do zastosowania art. 158 § 3. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a.