I OSK 1181/23

Dnia 29 maja 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2026 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.B., K.U., N.B., M.H., A.C. i M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/22 w sprawie ze skargi T.B., K.U., N.B., M.H., A.C. i M.K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 3 lutego 2022 r. nr DO-II.7610.337.2021.JL w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.B., K.U., N.B., M.H., A.C. i M.K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 3 lutego 2022 r. nr DO-II.7610.337.2021.JL w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddalił skargę. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpili T.B., K.U., N.B., M.H., A.C. i M.K., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, uchylenie postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 3 lutego 2022 r., znak sprawy DO-II.7610.337.2021.JL oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia 10 września 2021 r. nr 715/2021 i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. prawa materialnego: 1. art. 2, 7 i 20 Konstytucji poprzez niezastosowanie tego przepisu i pominięcie zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, działania organów państwa na podstawie i w granicach prawa oraz oparcia ustroju na własności prywatnej, co skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem nie mają żadnych roszczeń do nieruchomości; 2. art. 21 ust. 1, 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez niezastosowanie tego przepisu i naruszenie zasady ochrony własność i prawa dziedziczenia, równości wobec prawa oraz prawa do własności, innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia co skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym i pominięciem faktu nabycia przez Skarżących roszczeń wobec nieruchomości; 3. art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że P. mogła przejąć na własność grunt przy ul. [...] i [...] w [...], w sytuacji gdy Skarżący wykazali, że posiadają interes prawny do występowania w postępowania na podstawie przepisów prawa materialnego w związku z posiadaniem przez Wnioskodawców prawa własności do 10% mieszkań położonych przy ul. [...] i [...] w [...], 4. art. 2 pkt 1a) w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (tj. z dnia 16 grudnia 2015 r. Dz.U. z 2016 r. poz. 52) poprzez niezastosowanie tego przepisu i pominięcie istnienia roszczeń Skarżących do nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] w [...], co skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym; 5. art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (tj. z dnia 25 lipca 1962 r. Dz.U. Nr 47, poz. 227) poprzez niezastosowanie tego przepisu i pominięcie podstawy prawnej roszczenia Skarżących z tytułu wpłacenia wkładu mieszkaniowego za prawo otrzymania mieszkania zakładowego, co skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym, w sytuacji gdy Skarżący posiadają roszczenie do prawa własności do 10% mieszkań położonych przy ul. [...] i [...] w [...]; 6. art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz.U. Nr 14, poz. 84) w zw. z § 11 ust. 1 oraz w zw. z § 2 ust 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie pobierania od najemców lokali mieszkalnych kaucji zabezpieczającej utrzymanie lokali w należytym stanie z dnia 7 marca 1975r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43) poprzez niezastosowanie tych przepisów i pominięcie podstawy prawnej roszczenia Skarżących z tytułu wpłacenie kaucji za prawo otrzymania mieszkania zakładowego, co skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym, w sytuacji gdy Skarżący posiadają roszczenie do prawa własności do 10% mieszkań położonych przy ul. [...] i [...] w [...]; 7. art. 1 w zw. z art. 5 Dekretu o podatku od nabycia praw majątkowych z dnia 3 lutego 1947 r. (tj. z dnia 27 stycznia 1951 r. Dz.U. Nr 9, poz. 74) w zw. z § 3 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania dekretu o podatku od nabycia praw majątkowych z dnia 12 października 1951 r. (Dz.U. 1952 Nr 7, poz. 43) poprzez niezastosowanie tego przepisu i pominięcie podstawy interesu prawnego Skarżących do występowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody Mazowieckiego numer 941/2006 z dnia 13 czerwca 2006 r., co skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym, w sytuacji gdy Skarżący zapłacili podatek (wymagany ex lege; art. 1 i art. 6 Dekretu o podatku od nabycia praw z dnia 3 lutego 1947 r. oraz art. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania dekretu o podatku od nabycia praw majątkowych z dnia 12 października 1951 r.) od nabycia praw majątkowych z tytułu otrzymania mieszkania zakładowego, na którego wybudowanie wpłacili 10% kosztów budowy (ex Lege art. 12 ust. 2 Ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe), co wskazuje, że Skarżący nabyli odpłatnie prawa majątkowe i zapłacili wymagany prawem wówczas obowiązującym podatek, co z kolei jasno wskazuje, że Skarżący posiadają interes prawny do występowania w sprawie wznowienia postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym; II. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. Art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, przede wszystkim poprzez brak wzięcia pod uwagę umów najmu Skarżących, z których wynika, że Skarżący posiadają roszczenie do prawa własności do 10% mieszkań położonych przy ul. [...] i [...] w [...] poprzez wpłacenie wkładu mieszkaniowego albo kaucji z tytułu otrzymanego mieszkania zakładowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym i skutkowało oddaleniem skargi; 2. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego, przede wszystkim poprzez brak wzięcia pod uwagę umów najmu Skarżących, z których wynika, że Skarżący posiadają roszczenie do prawa własności do 10% mieszkań położonych przy ul. [...] i [...] w [...] poprzez wpłacenie wkładu mieszkaniowego albo kaucji z tytułu otrzymanego mieszkania zakładowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym i skutkowało oddaleniem skargi; 3. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) w zw. art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego o zwrócenie się do P. o przedstawienie do akt sprawy kopii dokumentów (takich jak: przydziały mieszkań zakładowych, Umowy najmu mieszkań z aneksami, w tym Aneksu zmieniającego § 10 Umowy najmu stanowiącego rozliczenie między wynajmującym tj. P., a najemcą kosztów budowy i wkładu mieszkaniowego domu zakładowego administrowanego przez P. przy ul. [...] i [...]) które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie został zgromadzony cały materiał dowodowy w sprawie, co skutkowało błędnym stwierdzeniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym; 4. Art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) PPSA art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym w sytuacji gdy. Skarżący posiadają roszczenie do prawa własności do 10% mieszkań położonych przy ul. [...] i [...] w [...] poprzez wpłacenie wkładu mieszkaniowego wynoszącego 10% kosztów budowy mieszkań i domu zakładowego albo kaucji z tytułu otrzymanego mieszkania zakładowego przy ul. [...] i [...], które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym przekonaniem, że Skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 prawo o szkolnictwie wyższym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W przypadku podniesienia w złożonym środku odwoławczym zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednakże w niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Uwzględniając komplementarny charakter zarzutów skargi kasacyjnej NSA uznał, że należy odnieść się do nich w sposób łączny. Wymaga w tym miejscu odnotowania, że przyjęty schemat sporządzenia skargi kasacyjnej, oparty w istocie na zbędnym i nieuzasadnionym rozbudowaniu i wielokrotnym powtarzaniu zarzutów procesowych i materialnych w warstwie opisowej nie wyjaśnia sprawy, a wręcz przeciwnie sprawia wrażenie, że autor skargi kasacyjnej, nie wie na jakiej podstawie prawnej mógłby oprzeć twierdzenie o przysługującym skarżącym kasacyjnie prawie strony postępowania. Powstały w sprawie problem prawny polega zaś na odpowiedzi na pytanie, czy w świetle ustalonego przez organy orzekające stanu faktycznego oraz w świetle obowiązujących w dacie wydania decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego w dniu 13 czerwca 2006 r. nr 941/2006, wydanej na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1356 ze zm.) osobom tym przysługiwał przymiot strony postępowania, a zatem mogły one skutecznie domagać się wzruszenia powyższej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należało przypomnieć, że Sąd I instancji przyjął za podstawę orzekania stan sprawy, zgodnie z którym Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 3 lutego 2022 r. nr DO-II.7610.337.2021.JL utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 10 września 2021 r. nr 715/2021, odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 czerwca 2006 r. nr 941/2006, stwierdzającą, na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r., Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej: "Prawo o szkolnictwie wyższym"), nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez P. nieodpłatnie prawa własności gruntu Skarbu Państwa pozostającego dotychczas w użytkowaniu wieczystym uczelni, położonego w [...] przy ul. [...] i [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...]. Postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpatrzenia wniosków skarżących z 25 czerwca 2021 r., 3 sierpnia 2021 r. oraz 12 sierpnia 2021 r. wskazujących jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W ocenie zarówno Wojewody Mazowieckiego, jak i organu odwoławczego, nie budziło wątpliwości, że w dacie 1 września 2005 r., która wynika z regulacji art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, jak i w dniu 13 czerwca 2006 r. (data wydania decyzji), skarżący nie legitymowali się tytułem prawnorzeczowym do przedmiotu decyzji z 13 czerwca 2006 r. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji mógł oprzeć swoje orzeczenie o zagadnienie oczywistości braku przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją pierwotną i prawidłowo, po rozpoznaniu wniosku o wznowienie opartego o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., orzekł o odmowie wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę na powyższe postanowienie podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organów administracyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Punktem wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie musi być wykładnia prawa materialnego, tj. art. 28 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, gdyż przesłanki prawa materialnego wyznaczają zakres koniecznych ustaleń faktycznych. Jak przy tym trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii posiadania przez skarżących legitymacji strony w zakończonym decyzją z 2006 r. postępowaniu administracyjnym dotyczącym nabycia z mocy prawa przez P. prawa własności nieruchomości. Na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powołali się skarżący swe wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Mazowieckiego z2006 r., którą stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez P. prawa własności gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], przy ulicy [...] i [...]. Zarówno w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i w skardze kasacyjnej uzasadnienie dotyczy kwestii związanych z prawem skarżących do nieruchomości wynikających z zawartych uprzednio umów najmu mieszkań posadowionych pod ww. adresami. Skarżący kasacyjnie przedstawiają i odwołują się do argumentów, które ich zdaniem mają wskazywać, że posiadają legitymację strony w postępowaniach administracyjnych z uwagi na przysługujące im roszczenia przeciwko Skarbowi Państwa co do 10% udziału w prawie własności zajmowanych lokali mieszkalnych. Niewątpliwie w każdym przypadku, gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte, czy to na żądanie strony, czy z urzędu, organ zobowiązany jest ustalić wszystkie strony tego postępowania. Ustalenia kręgu stron w danym postępowaniu dokonuje organ zgodnie z art. 28 K.p.a. w związku z przepisami szczególnymi dotyczącymi przedmiotu sprawy. Wynikający z art. 61 § 4 K.p.a. obowiązek zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich osób będących stronami w sprawie ma na celu zapewnienie stronom czynnego udziału w sprawie (art. 10 K.p.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 28 K.p.a.: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.". Pojęcie interesu prawnego, o którym stanowi art. 28 K.p.a. należy definiować jako interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym wtedy, gdy istnieje związek normatywny między tym interesem (lub obowiązkiem) a postępowaniem administracyjnym. Interes prawny pozwalający na uznanie danego podmiotu za stronę postępowania musi być "własny", co oznacza, że akt administracyjny (decyzja, postanowienie) wydany w danym postępowaniu rozstrzyga o prawach i obowiązkach tego podmiotu. Interesu prawnego kreującego status strony nie można wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r. sygn. II OSK 967/17). Interes prawny musi być przy tym realny, nie może to być interes tylko przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny, ale rzeczywiście istniejący w dacie wydania rozstrzygnięcia. Istoty interesu prawnego należy więc upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji swoich uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Z powyższego wynika, że stwierdzenie interesu prawnego wymaga jednoznacznego ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W przedmiocie istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo sądów administracyjnych podnosząc, że cechami tego pojęcia są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, natomiast jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2035/10). Podstawą materialnoprawną postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie, jest art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym. Stosownie do tego przepisu, z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. (1 września 2005 r.) grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Wartość tych gruntów zwiększa fundusz zasadniczy uczelni publicznej (ust. 1) . Nabycie prawa własności, o którym mowa w ust. 1, stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Z powołanego powyżej przepisu wynika, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji uwłaszczeniowej przez wojewodę jest Skarb Państwa oraz uczelnia publiczna, która w dacie wejścia ustawy była użytkownikiem wieczystym gruntu. Stroną może być też każda inna osoba lub podmiot, którym przysługuje interes prawny - w rozumieniu art. 28 K.p.a. - w tym postępowaniu. Interes prawny tak rozumiany w postępowaniu uwłaszczeniowym musi być oparty na przepisie prawa powszechnego, który mógłby stanowić podstawę konkretyzacji praw lub obowiązków tej osoby lub podmiotu i byłyby to prawa lub obowiązki konkurencyjne wobec tytułu prawnego Skarbu Państwa lub uczelni publicznej, niweczące jego skuteczność. Interes prawny musi zatem wynikać z przysługującego tym osobom lub podmiotom prawa rzeczowego do danej nieruchomości na dzień 1 września 2005 r., jako prawa skutecznego erga omnes. Z powyższego wynika, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez uczelnie publiczną nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, prowadzonego na podstawie ww. przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym, jest więc jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy jakim jest tytuł własności albo użytkowania wieczystego. Tylko na takie tytuły prawne może oddziaływać bowiem nowo ukształtowany stan własnościowy. Zatem tylko takie tytuły prawne stanowią, że ich podmiot ma interes prawny, a tym samym przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu uwłaszczeniowym. Przysługiwanie prawa konkurencyjnego względem prawa Skarbu Państwa lub uczelni publicznej w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym musi być wykazane (udokumentowane) w sposób lub w formie przewidzianej przepisami obowiązującego prawa dla danego prawa rzeczowego, nawet gdy sposób lub forma ta zmaterializowały się dopiero po dniu 1 września 2005 r., ale potwierdzają przysługiwanie takiego prawa na ten dzień. W niniejszej sprawie nie budzi też wątpliwości, że w dacie istotnej dla uwłaszczenia w tym trybie (1 września 2005 r.) stan prawny spornych nieruchomości determinował stan ujawniony w księdze wieczystej, co wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nie jest przy tym wystarczające powoływanie się na przysługujące stronom roszczenia do nieruchomości stanowiącej przedmiot uwłaszczenia, lecz konieczne jest wykazanie prawa zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami. Uwadze skarżących kasacyjnie umknęło, że wskazywane przez nich roszczenia do 10% udziału w prawie własności gruntów nie mogły być przedmiotem ustaleń zarówno organów administracji jak też sądów administracyjnych. Organy administracji nie mają bowiem kompetencji do rozstrzygania w sprawie roszczeń cywilnoprawnych dotyczących prawa własności. Akta sprawy wskazują, że skarżący nie przedłożyli żadnego stosownego dokumentu, który dowodziłyby, iż przysługuje im prawo własności mieszkań w udziale, jak twierdzą skarżący, 10%. W postępowaniu administracyjnym dokumentem, który pozwalałby na uznanie praw właścicielskich, na zasadach ogólnych mógłby być odpis z księgi wieczystej czy w okresach przejściowych (przed wpisem odpowiedniego prawa w księdze wieczystej), akt notarialny dokumentujący nabycie nieruchomości, czy też prawomocne postanowienie sądu o zasiedzeniu lub decyzja administracyjna, jeżeli własność została nabyta na jej podstawie. Brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych na rzecz skarżących według stanu na 1 września 2005 r. uniemożliwia dowodzenie, że skarżący mają interes prawny by skutecznie podważać w postępowaniu wznowieniowym decyzję ostateczną. Bez istnienia tego dokumentu nie można stwierdzić prawa rzeczowego do spornej nieruchomości i w konsekwencji przymiotu strony w tym postępowaniu. Brak wykazania przez skarżących prawa własności przedmiotowej nieruchomości, nieprzedłożenie organom jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o ich prawie rzeczowym do nieruchomości, niewskazanie też dokumentu, na podstawie którego organy administracji mogłyby ustalić uprawnienia właścicielskie skarżących, wykluczają w tej sytuacji możliwość uznania za zasadne zarzutów naruszenia przepisów postępowania podniesionych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że o ile co do zasady ciężarem dowodzenia w postępowaniu administracyjnym obarczony jest organ, o tyle - co podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie - będący elementem zasady prawdy obiektywnej, spoczywający na organach ciężar dowodzenia nie ma charakteru nieograniczonego. Organy mają bowiem z jednej strony podejmować wszelkie działania w celu ustalenia pełni okoliczności faktycznych sprawy, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, że mają być to jednocześnie działania niezbędne dla realizacji wspomnianego celu. Także Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach niejednokrotnie podkreślał, że nałożenie na organy ciężaru dowodzenia nie może oznaczać obciążenia tych organów nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla sprawy (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 391/05). Organ administracji może prowadzić postępowanie na podstawie dostępnych mu dokumentów. Nie jest jednak obowiązkiem organu ustalanie takich okoliczności faktycznych lub prawnych jeżeli dowody w sprawie znajdują się w posiadaniu samych skarżących lub ich uzyskanie zależne jest od ich inicjatywy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że zarówno w dacie 1 września 2005 r., jak i w chwili wydania decyzji z 2006 r. skarżący nie legitymowali się dokumentem potwierdzającym prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Sporna nieruchomość do dnia 1 września 2005 r. była ujawniona w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa. Organ administracyjny w istocie nie ma możliwości, by w toku postępowania dokonywać odmiennych ustaleń od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej. Spór w kwestii praw właścicielskich do objętej uwłaszczeniem nieruchomości jest zagadnieniem, którego wynik przesądza o posiadaniu interesu warunkującego udział w charakterze strony. Wyjaśnienia też wymaga, że skład orzekający w sprawie w pełni podziela stanowisko, że korzystanie przez wpisy w księgach wieczystych z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, nie podlega jurysdykcji organów administracji ani sądów administracyjnych. Wyłączona jest więc ich kompetencja orzecznicza w zakresie podważania wiarygodności orzeczeń z art. 6268 § 6 K.p.c. Przy czym podmiot wnioskujący o wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego zobowiązany do wykazania własnego interesu prawnego w tej materii może podejmować działania polegające na udokumentowaniu legitymacji dostępnymi mu środkami dowodowymi taki interes wykazującymi. Nie oznacza to jednak, że uznając na podstawie przedłożonego dokumentu, że wnioskujący posiada przymiot strony, organ rozstrzyga w postępowaniu administracyjnym spór o własność. Zadaniem organu jest tu bowiem ocena, czy przedstawione przez podmiot dowody, taki interes prawny w danym postępowaniu uzasadniają. Przyznanie podmiotowi uprawnienia do występowania w sprawie na prawach strony - znajdujące umocowanie w przedłożonych dowodach - nie prowadzi bowiem do automatycznej zmiany (obalenia) treści wpisu w księdze wieczystej. Organ administracji dokonuje w tym przypadku walidacji dowodów, uznając (bądź nie) interes prawny podmiotu w indywidualnej sprawie, na podstawie przedłożonych dokumentów (por. wyrok NSA z 28 października 2024 r. sygn. I OSK 1125/23, oraz wyrok NSA z 24 października 2013r. sygn. I OSK 678/13). Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie uwłaszczeniowe nie dotyczy interesu prawnego ani użytkownika, ani najemcy, ani innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. W sytuacji zatem, gdy tak jak w niniejszej sprawie dotychczasowy właściciel – Skarb Państwa jest wpisany do księgi wieczystej, a P. powołuje się na prawo użytkowania wieczystego wpisane do księgi wieczystej, to w świetle art. 256 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ma to decydujące znaczenie dla wyniku postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął powyższy sposób rozumienia art. 28 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Stanowisko Sądu I instancji należy zatem uznać za prawidłowe. Skoro skarżącym nie przysługiwał do przedmiotowych nieruchomości tytuł prawnorzeczowy, kreujący ich status strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, to nie legitymowali się oni także interesem prawnym uprawniającym do wzruszenia wydanej w postępowaniu uwłaszczeniowym decyzji ostatecznej w ramach procedury wznowienia postępowania administracyjnego. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że jak wynika z treści wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla spornych nieruchomości, skarżący nie dysponowali jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym do tych nieruchomości (jak też nie dysponowali takim tytułem na dzień rozstrzygania sprawy przez organy administracyjne). Zatem, zachodziła przeszkoda o charakterze podmiotowym, uniemożliwiająca uruchomienie z wniosku skarżącego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej. Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie z 3 lutego 2022 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z 10 września 2021 r. o odmowie wznowienia postępowania, zważywszy na oczywisty brak interesu prawnego skarżących, wbrew zarzutom skargi nie narusza art. 28 K.p.a., art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie mogły tez odnieść skutku podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji w związku z ochroną prawa własności skarżących kasacyjnie, skoro z żadnego dokumentu w sprawie nie wynika, iż taka własność skarżącym przysługuje. Nie mogły być zasadne również zarzuty naruszenia art. 2 pkt 1a) w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (tj. z dnia 16 grudnia 2015 r. Dz.U. z 2016 r. poz. 52), art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (tj. z dnia 25 lipca 1962 r. Dz.U. Nr 47, poz. 227), art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz.U. Nr 14, poz. 84) w zw. z § 11 ust. 1 oraz w zw. z § 2 ust 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie pobierania od najemców lokali mieszkalnych kaucji zabezpieczającej utrzymanie lokali w należytym stanie z dnia 7 marca 1975r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43), art. 1 w zw. z art. 5 Dekretu o podatku od nabycia praw majątkowych z dnia 3 lutego 1947 r. (tj. z dnia 27 stycznia 1951 r. Dz.U. Nr 9, poz. 74) w zw. z § 3 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania dekretu o podatku od nabycia praw majątkowych z dnia 12 października 1951 r. (Dz.U. 1952 Nr 7, poz. 43) ponieważ żaden z tych przepisów nie kreuje prawa własności nieruchomości. Przepisy te dotyczą umów najmu, wpłacanej kaucji w związku z umową najmu czy też wkładu mieszkaniowego. Wpłacenie kaucji czy wkładu mieszkaniowego nie wiązało się z uzyskaniem praw rzeczowych do nieruchomości. Sam zresztą autor skargi kasacyjnej wskazuje jedynie na roszczenia cywilnoprawne przysługujące skarżącym, nie zaś na prawo własności nieruchomości. Słusznie Sąd I instancji nie podzielił również zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., skoro organy odmówiły wznowienia postępowania zakończonego opisaną na wstępie decyzją z przyczyn podmiotowych (oczywisty brak u wnioskodawców przymiotu strony). Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji, oddalając skargę kasacyjną jako niezasadną. Stosownie do art. 193 P.p.s.a. uzasadnienie sporządzanego przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać.