I OSK 114/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 427/23 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 6 marca 2023 r. nr KO.411.525.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 12 września 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 427/23 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 6 marca 2023 r. nr KO.411.525.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy X., po ponownym rozpatrzeniu wniosku z 4 października 2022 r., decyzją z 13 stycznia 2023 r. nr GOPS.SŚR.5211.0007.2023, odmówił A. A. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę – B. B., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Lipnie z 7 lipca 2011 r., kwalifikującym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 6 marca 2023 r. nr KO.411.525.2023. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przyznało wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne od 12 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r. w wysokości 1 585,80 zł oraz od 1 lutego 2023 r. w wysokości 2 458 zł miesięcznie. Organ II instancji wskazał, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jako córka (osoba na której spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec matki) jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką. Organ wyjaśnił też, że matka skarżącej jest wdową oraz podał, że strona złożyła oświadczenie, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie od 11 czerwca 2011 r. Okoliczność sprawowania przez wnioskodawczynię stałej całodobowej opieki znajduje potwierdzenie w treści wywiadu środowiskowego z 11 października 2022 r. oraz z 2 stycznia 2023 r. Strona złożyła 2 stycznia 2023 r. oświadczenie, że czas poświęcony na opiekę nad matką to około 12 godzin dziennie. A. A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję organu II instancji w części, to jest w zakresie, w jakim nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 października 2022 r. do 11 stycznia 2023 r. Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Jak wyjaśnił, istotę sporu w niniejszej sprawie, w następstwie decyzji reformatoryjnej Kolegium, stanowi wyłącznie kwestia daty początkowej, od której należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne powinno być ustalone począwszy od miesiąca, w którym złożyła ona wniosek o przyznanie tego świadczenia, czyli od 1 października 2022 r. Kolegium przyjęło natomiast, że wnioskowane świadczenie przysługuje dopiero od 12 stycznia 2023 r., gdyż z tym dniem, na mocy decyzji Wójta Gminy X., uchylono w całości decyzję przyznającą skarżącej zasiłek dla opiekuna. Sąd I instancji wskazał, że w sprawie jest bezsporne, że skarżąca spełnia warunki konieczne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390), powoływanej dalej jako "u.ś.r.". Sąd I instancji podał, że jak wynika z akt sprawy, w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca pobierała zasiłek dla opiekuna, na mocy decyzji Wójta Gminy X. z 4 lipca 2014 r., która została następnie uchylona decyzją tego organu z 12 stycznia 2023 r. Jak podkreślił Sąd I instancji, w świetle regulacji art. 24 ust. 2 u.ś.r., co do zasady wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien skutkować przyznaniem pomocy począwszy od miesiąca złożenia wniosku, to jest od 1 października 2022 r. Stan taki nie mógł mieć jednak miejsca w okolicznościach przedmiotowej sprawy, ponieważ na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istniała negatywna przesłanka do jego przyznania, spowodowana ustalonym dla skarżącej prawem do zasiłku dla opiekuna. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r.). Sąd I instancji wyjaśnił, że ustawodawca przewidział jednak sytuację dotyczącą zbiegu tych świadczeń w art. 27 ust. 5 u.ś.r., dając stronie możliwość swobodnego wyboru jednego z nich. Z treści przywołanych unormowań wynika, że nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Omawiane regulacje mają zapobiegać kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym, jak zauważył Sąd I instancji, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, funkcjonującą w tym okresie w obrocie prawnym. Dopiero uchylenie, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, pozwala na przyznanie świadczenia nowo wybranego w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia. Zdaniem Sądu I instancji, ustawowe ograniczenie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. należy stosować przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.ś.r., mającymi zastosowanie tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia. Rezygnacja, w opinii Sądu, nie może sprowadzać się tylko do warunkowej deklaracji na przyszłość, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, przez wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji (przez uchylenie, zmianę) lub jego całkowite wykonanie (skonsumowanie). Jednocześnie, jak zaznaczył Sąd I instancji, należy mieć na uwadze, że uchylenie lub zmiana decyzji ze swej istoty wywołuje skutki na przyszłość (ex nunc). Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też jest uzależniony od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie z 29 września 2022 r., że na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z przysługującego jej prawa do zasiłku dla opiekuna. Następnie, 10 stycznia 2023 r. wpłynęło do organu oświadczenie skarżącej, że wyraża zgodę na uchylenie decyzji z 4 lipca 2014 r. przyznającej zasiłek dla opiekuna. Jak podkreślił Sąd I instancji, decyzja Wójta Gminy X. z 12 stycznia 2023 r., którą organ uchylił decyzję własną z 4 lipca 2014 r., nie zawiera określenia daty wstecznej uchylenia tej decyzji. Zatem, wskazana decyzja uchylająca wywołuje skutki ex nunc, czyli na przyszłość. Jak wynika z akt sprawy, strona nie odwołała się od powyższej decyzji, a więc jest ona ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym w takim zakresie, jaki wynika z jej treści. Dopiero z dniem 12 stycznia 2023 r. mamy więc w sprawie do czynienia z uchyleniem decyzji z 4 lipca 2014 r., czyli z eliminacją przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b u.ś.r. Kolegium prawidłowo zatem przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie od 12 stycznia 2023 r., a więc od najwcześniejszego możliwego terminu. W konsekwencji, nie było podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 października 2022 r., to jest począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie, istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącego wnioskowanego świadczenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane stronie od miesiąca złożenia wniosku, to jest od 1 października 2022 r., gdyż w okresie do 11 stycznia 2023 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca jej prawo do zasiłku dla opiekuna; 2. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za niemożliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, w sytuacji w której w okresie od 1 października 2022 r. do 11 stycznia 2023 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca stronie prawo do zasiłku dla opiekuna, podczas gdy to rolą organu administracji jest znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które umożliwiłoby jej skorzystanie z prawa wyboru świadczenia, które chce pobierać, aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (tak NSA w wyroku z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 162/22 i cyt. tam wyrok NSA z 28 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1263/21, a także NSA w wyrokach z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2852/20, z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 832/21, czy z 8 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1029/21). Dodatkowo, jak wskazała wnosząca skargę kasacyjną, zgodnie z poglądami przedstawionymi przez NSA w wyrokach z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 916/21 i z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1062/21, to na organie administracji prowadzącym postępowanie w sprawie, spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które umożliwi stronie pełne zrealizowanie przysługującego jej na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia, które chce pobierać oraz przyznanie wnioskowanego świadczenia, zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. Niezasadne jest wymaganie od osoby rezygnującej z zatrudnienia i osiągania jakichkolwiek dochodów, przy jednoczesnym sprawowaniu opieki nad osobą z niepełnosprawnością i uczestniczeniu w ponoszeniu kosztów jej utrzymania, dodatkowego przedłużania postępowania w sprawie, tylko z tego powodu, że organy administracji orzekające w sprawie nie zastosowały prawidłowego rozwiązania procesowego, które jest najbardziej korzystne dla wnioskodawczyni, i które jest bez większych wątpliwości akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, przy dokonywaniu wykładni art. 24 ust. 2a w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na uwadze nie tylko wyniki wykładni językowej wyżej wymienionych przepisów, ale również ich funkcjonalne i celowościowe znaczenie. Przepisy te mają zapewnić, że wnioskodawczyni otrzyma świadczenie za cały czas trwania postępowania. Ograniczenie przysługującego stronie prawa przez formalistyczne podejście do zagadnienia uchylenia prawa do zasiłku, w sytuacji gdy wnioskodawczyni zależy na jak najszybszym załatwieniu sprawy w celu uzyskania środków do życia, wydaje się nie znajdować uzasadnienia. Z orzecznictwa NSA wynika, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia (wykluczającego możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia), świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tak NSA w wyroku z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2508/20, podobnie NSA w wyroku z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 335/21). Jednym z proponowanych w takiej sytuacji przez NSA rozwiązań jest zmiana lub uchylenie decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku dla opiekuna z mocą wsteczną (tak NSA w cytowanych wyżej wyrokach o sygn. akt I OSK 2508/20 i I OSK 1062/21). Skoro więc dopuszczalna jest w orzecznictwie możliwość załatwienia kwestii daty początkowej przyznania świadczenia w drodze decyzji uchylającej z mocą wsteczną zasiłek dla opiekuna, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby takie rozwiązanie zastosować dopiero po przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 32 u.ś.r., organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli między innymi wystąpiły okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Za okoliczność tego typu można uznać fakt przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego okres przyznania będzie zbieżny z okresem, w którym strona pobrała zasiłek dla opiekuna. Następnie, w wyniku uchylenia z mocą wsteczną decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, wypłacone kwoty zasiłku będą mogły zostać uznane za świadczenia nienależnie pobrane w trybie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r., które następnie będą mogły zostać potrącone z wypłacanych świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 30 ust. 6 u.ś.r. Podsumowując, wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że w orzecznictwie jest ugruntowany pogląd, zgodnie z którym możliwe, a wręcz konieczne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za cały okres trwania postępowania (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a na organach ciąży obowiązek znalezienia takiego rozwiązania procesowego, którego skutkiem będzie, zgodne z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, załatwienie sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem, strona nie może ponieść konsekwencji błędnych działań organów administracji, czy też nieskorzystania przez nie ze wszystkich dostępnych środków, jeżeli osiągnięcie pożądanego skutku jest możliwe w inny sposób. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 6 marca 2023 r. nr KO.411.525.2023 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w części, w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 października 2022 r. do dnia 11 stycznia 2023 r. Skarga kasacyjna od wyroku oddalającego skargę w tak określonym zakresie, podnosząc naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., dotyczy w istocie tego samego problemu, to jest ustalenia początkowej daty, od której powinno być przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca miała bowiem przyznany wcześniejszą decyzją zasiłek dla opiekuna, a zatem w takiej sytuacji dochodziło do zbiegu obu świadczeń, jako przyznanych z tego samego tytułu. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień między innymi do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza - jak zasadnie zauważył Sąd I instancji - możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany na przykład zasiłek dla opiekuna, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwracano uwagę, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wskazywano, że konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnich orzeczeniach zwrócono jednak uwagę, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne, Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywiste jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego, była ona uprawniona do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką na podstawie decyzji Wójta Gminy X. z 4 lipca 2014 r. Decyzja ta została uchylona decyzją tego organu z 12 stycznia 2023 r. Ponieważ w decyzji z 12 stycznia 2023 r. nie wskazano daty wstecznej uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna, należało uznać, że stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką począwszy od 12 stycznia 2023 r. Okoliczności powyższe nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, w tym nie została podważona ocena tych okoliczności dokonana przez organ odwoławczy i zaaprobowana przez Sąd I instancji. Skoro do dnia 11 stycznia 2023 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca skarżącej kasacyjnie prawo do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem przez wyżej wymienioną opieki nad matką, to nie było prawnie możliwe wydanie - w czasie obowiązywania tej decyzji - innej decyzji, która na ten sam okres przyznawałaby skarżącej konkurencyjne świadczenie. Zaakcentować przy tym trzeba, że pomimo deklaracji skarżącej o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego (oświadczenie z 29 września 2022 r.), dopiero 10 stycznia 2023 r. wpłynęło do organu oświadczenie skarżącej, że wyraża ona zgodę na uchylenie decyzji z 4 lipca 2014 r. Następnie, decyzja z 12 stycznia 2023 r. nie została przez stronę zaskarżona przez zakwestionowanie daty jej uchylenia. W efekcie, decyzja o uchyleniu decyzji z 4 lipca 2014 r. przyznającej skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna stała się ostateczna oraz prawomocna. Okoliczność ta miała w rozpoznawanej decydujące znaczenie. Zaznaczyć trzeba, że na podstawie art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie jak i sąd administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. Zgodzić się zatem należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, że - w realiach rozpoznawanej sprawy - dopiero uchylenie decyzji Wójta Gminy X. z 4 lipca 2014 r. przyznającej skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna, a nie - jak twierdziła strona - złożenie przez nią wniosku z 1 października 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem, że w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do zasiłku dla opiekuna - wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do zasiłku dla opiekuna. Mając zaś na uwadze treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., należało przyjąć, że stronie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką począwszy od 12 stycznia 2023 r., gdyż nie było prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od daty wcześniejszej. W tym bowiem okresie skarżącej kasacyjnie przysługiwało jeszcze prawo do konkurencyjnego świadczenia, co – jak wyżej wspomniano – wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych też powodów skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił wykładni prawa materialnego przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a podzielił pogląd wyrażony w m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1586/21, z 26 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1859/21, z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 211/21, z 25 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 189/22, z 3 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 630/22, z 9 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 656/22 oraz z 22 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 703/22. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.