I OSK 1137/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 54/13 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 14 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 54/13 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia 17 maja 2012 r. Burmistrz Miasta P. - działając na podstawie art. 4, art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w zw. z § 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U 2005 Nr 77, poz. 672) - odmówił przyznania A. L. (dalej, jako: "skarżąca") świadczenia w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że strona nie złożyła wystarczających wyjaśnień odnośnie prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego, stąd przeprowadzono wywiad środowiskowy, w takcie którego ustalono, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, która nie dysponuje własnymi środkami na utrzymanie. Zamieszkuje z matką, nie ponosząc jednak żadnych kosztów utrzymania mieszkania. Organ zaznaczył, że podczas wywiadu wnioskodawczyni nie chciała przedstawić dochodów matki. Nie potrafiła również wyjaśnić na czym polega odrębność prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego jak również skąd posiada środki na utrzymanie. Z tych względów organ uznał, że skarżąca musi pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z inną osobą lub ewentualnie posiadać dochody, których nie ujawniła podczas wywiadu środowiskowego. Poza wszelkimi dowodami pozostają zaś fakty, że strona musi posiadać środki na codzienne wyżywienie, higienę osobistą, odzież czy inne niezbędne do życia wydatki. Z powodu braku współpracy z pracownikiem socjalnym oraz z powodu faktów znanych z urzędu, organ stanął na stanowisku, że ustalenie na czyim utrzymaniu pozostaje skarżąca i jaki jest jej faktyczny miesięczny dochód było niemożliwe. W konsekwencji z przyczyn niezależnych od organu niemożliwym stało się ustalenie, czy w sprawie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. ponownie rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie doszło do sytuacji, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy socjalnej tj. do "braku współdziałania osoby [...] z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej", który to brak polegał na uchybieniu przez skarżącą obowiązkowi przedstawienia wysokości dochodu matki, stanowiącego aktualnie jedyny dochód jej "rodziny". Wskazano przy tym, że art. 4 ustawy wyraźnie stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z winy skarżącej niemożliwym było zatem ustalenie istotnej dla przyznania prawa do zasiłku okoliczności faktycznej w postaci dochodu uzyskiwanego przez wspólnie gospodarujące matkę i córkę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca podtrzymała stanowisko o dowolności poczynionego przez organy ustalenia, co do wspólnego gospodarowania z matką. Skarżąca zarzuciła organom, że w istocie nie przeprowadziły w sprawie postępowania dowodowego, z góry zakładając, że skarżąca nie może prowadzić samodzielnego gospodarstwa domowego. Wskazała także na brak podstawy prawnej do żądania od niej potwierdzenia dochodów matki, skoro to nie skarżąca ma prawo do renty rodzinnej i jednocześnie nie została upoważniona przez matkę do zarządzania tą rentą. Skarżąca wyraziła przekonanie, że nieprzyznanie jej zasiłku jest wyrazem złej woli pracowników socjalnych MOPS w P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Zaskarżonym obecnie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był m.in. art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z jego treści wynika, że przyznanie zasiłku okresowego jest uzależnione od spełniania przez stronę określonego kryterium dochodowego, przy czym wysokość kryteriów dochodowych jest uzależniona od ich rodzajów. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej stosuje się, jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania zostanie ustalone, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia gospodaruje samotnie. Jeżeli zaś poczynione zostaną ustalenia, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia funkcjonuje w rodzinie, wówczas stosuje się kryterium dochodowe rodziny (art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Z tego wynika, że niezwykle istotną okolicznością faktyczną, która winna zostać prawidłowo ustalona w toku postępowania w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego, jest sposób w jaki wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe. Zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy użyte w niej określenie osoby samotnie gospodarującej oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 14 ustawy użyte w niej określenie rodziny oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Oznacza to, że uznanie za rodzinę wymaga udowodnienia faktu nie tylko wspólnego zamieszkiwania, ale również gospodarowania. Sąd I instancji przedstawił swoje stanowisko odnośnie rozumienia tego pojęcia wskazując, że sama ustawa pojęcia "gospodarowania" nie definiuje. Sąd wyjaśnił, że w celu przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku okresowego, organ pomocy społecznej obowiązany jest zatem uczynić przedmiotem swych ustaleń faktycznych okoliczności dotyczące sposobu prowadzenia przez stronę jej gospodarstwa domowego. Okoliczności te powinny zostać udowodnione, a nie wynikać z zastosowanych przez organ domniemań faktycznych (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji nie spełniało powyższych wymogów, a mimo to organ odwoławczy je zaakceptował. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wyjaśnił, czy A. i J. L. pozostają w takim faktycznym związku, czyli takiej relacji osobistej, z której wynika ich wzajemne zaspokajanie potrzeb. Organy nie podjęły działań w celu zweryfikowania twierdzeń strony w oparciu o wyjaśnienia matki. J. L. nie została objęta wywiadem środowiskowym. Nie została także poproszona o udzielenie odrębnych wyjaśnień, czy też przesłuchana w charakterze świadka. Zanegowanie twierdzeń strony o prowadzeniu odrębnego od matki gospodarstwa domowego zostało z kolei zakwestionowane na podstawie bliżej niesprecyzowanej "informacji ze środowiska", bez podania od kogo ta informacja rzeczywiście pochodzi i jaka jest jej treść. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje również, że dokonując oceny materiału dowodowego organy nie wzięły pod uwagę wszystkich wynikających z niego okoliczności. W szczególności w żaden sposób nie odniesiono się do okoliczności, że ZUS wydał skarżącej zaświadczenie o odmowie podania wysokości renty matki (dowód: zaświadczenie ZUS z dnia [...] kwietnia 2012 r. k. 8 akt administracyjnych organu I instancji), które strona dołączyła do oświadczenia o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego. W oświadczeniu z dnia 30 kwietnia 2012 r. skarżąca wskazała, że jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz, że mimo wspólnego zamieszkiwania z matką prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, zaś odrębność polega na wykonywaniu codziennych prac domowych. W dniu 16 maja 2012 r. przeprowadzona została aktualizacja rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym skarżąca potwierdziła, że pomimo wspólnego zamieszkiwania z matką i braku dochodu, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dalej Sąd I instancji wskazał, że organy błędnie założyły, że nie jest możliwe, aby osoba, która nie uzyskuje dochodu i korzysta z pomocy innych, mogła samodzielnie gospodarować. Poczynienie ustalenia, że skarżąca wraz z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wyłącznie na podstawie stwierdzenia, że osoby te wspólnie zamieszkują i wspólnie korzystają z tych samych sprzętów gospodarstwa domowego, nie stanowi prawidłowego ustalenia faktycznego i ma charakter dowolny, ponieważ zostało poczynione w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, bez wyjaśnienia tego w jaki sposób skarżąca i matka funkcjonują na co dzień we wspólnie zajmowanym mieszkaniu, jak dzielą się przestrzenią, obowiązkami, czy podejmują wspólne decyzje. Wsparcie i pomoc materialna matki dla skarżącej została arbitralnie zakwalifikowana przez organ jako przejaw prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Ponieważ skarżąca nie uzyskuje praktycznie żadnych dochodów, ustalenie sposobu gospodarowania przez skarżącą powinno być oparte na szerszych ustaleniach. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie dowodów takich nie przedstawiono. W szczególności wynik wywiadu środowiskowego w żaden sposób jednoznacznie nie przesądza, aby matka i córka wspólnie zaspokajały potrzeby życiowe oraz współpracowały w załatwianiu codziennych spraw i prowadzeniu domu. Sąd I instancji wyjaśnił nadto, że nie kwestionuje, że w realiach niniejszej sprawy twierdzenie skarżącej, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe jest niewątpliwe trudne do zweryfikowania. Organy nie podjęły jednak wszystkich dostępnych im działań, które tę weryfikację mogły ułatwić. Dokonana przez organy ocena sposobu gospodarowania przez skarżącą została dokonana przedwcześnie, bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i w oparciu o zbyt wąski materiał dowodowy. W tym zakresie niezbędnym było ustalenie, czy skarżąca zajmuje osobne pomieszczenie w mieszkaniu (posiada swój pokój), czy skarżąca ma jakieś własne urządzenia gospodarstwa domowego, czy wykonuje zwykłe prace domowe na rzecz matki, czy tylko we własnym zakresie (sprzątanie, gotowanie, zakupy), a przede wszystkim, czy skarżąca bierze udział w zarządzaniu, czyli - dysponowaniu środkami pieniężnymi składającymi się na domowy budżet (dochód matki z renty), czy też matka samodzielnie dysponuje swym dochodem. Strona skarżąca jest niewątpliwie osobą ubogą. Brak uzyskiwania dochodu w postaci zasiłku czy wynagrodzenia za pracę nie wyłącza jednak możliwości samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Nawet jeżeli dana osoba utrzymuje się wyłącznie dzięki pomocy innej osoby lub osób. Brak wyjaśnienia ww. okoliczności uniemożliwia jednak na tym etapie sprawy ostateczne rozstrzygnięcie, czy skarżąca - pomimo braku dochodu i zamieszkiwania z matką - prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z uwagi na charakter sprawy powyższe ustalenia powinny być poczynione w sposób drobiazgowy i skrupulatny. W związku z zawisłą przed Sądem drugą sprawą ze skargi A. L. (sygn. akt III SA/Gd 55/13) ujawnione zostało, że zgodnie z twierdzeniami skarżącej jej samodzielne gospodarowanie wyraża się w samodzielnym pozyskiwaniu żywności, odrębnym przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu. Z akt wskazanej sprawy wynika także, że poza używaniem należącej do matki pralki i lodówki skarżąca posiada także inne, własne sprzęty gospodarstwa domowego, w postaci telewizora, maszyny do szycia, deski do prasowania i żelazka. Okoliczności te winny zostać zweryfikowane przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ. Sąd podkreślił jednak, że nawet w przypadku ustalania, że skarżąca otrzymuje pomoc żywnościową od matki, ustalenie to w samo w sobie nie może przesądzać o zakwalifikowaniu skarżącej jako osoby współgospodarującej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi względnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 6 pkt 14 i pkt 10 ustawy o pomocy społecznej, wyrażającą się w przyjęciu, że istotę przesłanki "wspólne gospodarowanie", którą ustawodawca posłużył się w art. 6 pkt 14 powołanej ustawy stanowi zarządzanie jako ścisła współpraca w wykonywaniu czynności gospodarstwa domowego, współdecydowanie o ważnych dla gospodarstwa domowego sprawach, a zwłaszcza o przeznaczeniu dochodu rodziny; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej, jako: "P.p.s.a.", wyrażające się w przyjęciu przez Sąd, że organy nie udowodniły i nie udokumentowały w aktach sprawy faktu prowadzenia przez stronę wspólnego gospodarstwa z matką, co doprowadziło Sąd do błędnego uznania ustaleń organów za niekompletne; 3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. wyrażające się w przyjęciu przez Sąd, że organy naruszyły powołane przepisy K.p.a., co doprowadziło do uchylenia zaskarżonych decyzji z powodu naruszeń prawa, do których w sprawie nie doszło; 4. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez zakwestionowanie przez Sąd I instancji dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do nieuzasadnionego odrzucenia ustaleń faktycznych organów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wykładnia art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, dokonana przez Sąd I instancji jest błędna i pomija rzeczywistą istotę przesłanki "wspólne gospodarowanie". W ocenie skarżącego kasacyjnie wykładni tego przepisu należy dokonywać z uwzględnieniem art. 6 pkt 10 tej ustawy, przy czym ocena w świetle tego ostatniego przepisu, to ocena czy w okolicznościach danego przypadku w ogóle jest możliwe prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Dopiero pozytywne ustalenie w tym zakresie, a więc ustalenie, że mamy do czynienia z odrębnym bytem społecznym, który z założenia winien mieć możliwość samodzielnego funkcjonowania, uzasadnia przyjęcie kwalifikacji "osoby samotnie gospodarującej". Zdaniem skarżącego kasacyjnie warunkiem samodzielnego funkcjonowania jest zapewnienie sobie utrzymania. Natomiast pozostawanie na utrzymaniu innej osoby, z którą się zamieszkuje oznacza "wspólne gospodarowanie", a co za tym idzie mamy do czynienia z "rodziną". Na podstawie zgromadzonych w sprawie akt, można stwierdzić, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Materiał dowodowy w tym zakresie był kompletny i wystarczający do przyjęcia powyższego ustalenia, a organy orzekające w sprawie prawidłowo dokonały jego oceny. W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. L. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Zasady przyznawania zasiłku okresowego wskazane zostały w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (ust. 1). W myśl art. 38 ust. 2 powołanej ustawy zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Mając na uwadze treść przywołanego przepisu zauważyć należy, że dla przyznania i określenia wysokości zasiłku okresowego niezbędne jest m.in. ustalenie czy w danej sprawie do czynienia mamy z "osobą samotnie gospodarującą" czy też z "rodziną". Na gruncie ustawy o pomocy społecznej pojęcie "rodziny" ma ustawową definicję. W art. 6 pkt 14 tej ustawy, ustawodawca stwierdził, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Natomiast według art. 6 pkt 10 ustawy, określenie "osoba samotnie gospodarująca" oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. W ocenie skarżącego kasacyjnie podstawowym warunkiem samodzielnego funkcjonowania jest zapewnienie sobie utrzymania. Natomiast pozostawanie na utrzymaniu innej osoby, z którą się zamieszkuje oznacza "wspólne gospodarowanie", a zatem, że mamy do czynienia z rodziną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd powyższy nie zasługuje na aprobatę. Nie można bowiem przyjąć, że jedynym kryterium oceny w omawianym zakresie pozostaje to czy dana osoba uzyskuje dochód pozwalający jej na samodzielne utrzymanie. W tej kwestii zgodzić należy się z Sądem I instancji, że faktyczny związek, o jakim mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, oznacza nie tylko zapewnienie dochodu stanowiącego źródło utrzymania ale także codzienne współdziałanie osób, zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych. Źródło utrzymania nie jest więc jedynym czynnikiem stanowiącym o uznaniu osób wspólnie zamieszkujących za rodzinę. Z kolei wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania, który opiera się na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. I w tym zakresie przyjąć należało za Sądem I instancji, że organy orzekające w sprawie zasiłku okresowego dla skarżącej nie wyjaśniły należycie tych wszystkich okoliczności sprawy, które miały znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Skarżąca konsekwentnie podaje, że jednoosobowe gospodarstwo domowe prowadzi, pomimo, że nie uzyskuje żadnego dochodu i zamieszkuje z matką. Twierdzenia skarżącej nie zostały należycie zweryfikowane przez organ w zasadzie jedynie z tego powodu, że nie uzyskuje ona żadnego dochodu, co w świetle przedstawionej wyżej wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej jest niedopuszczalne. Nie można podzielić poglądu skarżącego kasacyjnie, że wskazane przez Sąd I instancji okoliczności, które należy wyjaśnić nie mają znaczenia w sprawie. Otóż właśnie dopiero rozstrzygnięcie w tych kwestiach da podstawę do wydania decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społeczne zobowiązana jest współpracować z organem pomocy społecznej w celu ustalenia jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej (art. 107 omawianej ustawy), jak również zobowiązana jest do współdziałania w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy), jednakże w myśl art. 105 ust. 1 ustawy o pomocy sądy, organy i jednostki organizacyjne są obowiązane niezwłocznie, udostępnić lub udzielić na wniosek pracownika socjalnego odpowiednich informacji, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia o przyznaniu lub wysokości świadczeń z pomocy społecznej. Wskazany przepis oznacza, że organ również z urzędu może podjąć działania mające za zadanie należyte wyjaśnienie sprawy (art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Tych działań ze strony organu w tej sprawie zabrakło. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie w sprawie przyznania A. L. zasiłku okresowego należy przeprowadzić ponownie zgodnie z wytycznymi Sądu I instancji zawartymi w zaskarżonym wyroku. Rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącej zasiłku okresowego w ustalonym stanie faktycznym było przedwczesne. Niniejszy wyrok nie oznacza, że skarżąca winna żądaną pomocy otrzymać, a jedynie tyle, że postępowanie zmierzające do wydania decyzji administracyjnej obarczone było wadami, co skutkować musiało uchyleniem decyzji organów obu instancji. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., uznając, że pozbawiona jest ona usprawiedliwionych podstaw.