I OSK 1132/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1317/22 w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 30 czerwca 2021 r. nr DO.7.7613.94.2020.RG w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2022 r. sygn. IV SA/Wa 1317/22 oddalił skargę M. Ś. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 30 czerwca 2021 r., nr DO.7.7613.94.2020.RG w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od wyroku złożył M. Ś., zarzucajac Sądowi pierwszej instancji: I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.z 1958 nr 17 poz. 70) poprzez jego pominięcie, w sytuacji gdy niezłożenie sumy odszkodowania przypadającej do wypłaty do depozytu sądowego stanowi rażące naruszenie prawa, jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafi na przeszkody prawne. II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na podstawie błędnego zastosowania art. 151 p.p.s.a. z uwagi na fakt, iż skarżący nie posiada przymiotu strony zgodnie z art. 28 k.p.a., podczas gdy skarżący odziedziczył przedmiotową nieruchomość od J. Ś. (ojca skarżącego), który wcześniej odziedziczył ją od A. Ś. (dziadka skarżącego), a zatem posiada interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony; b) art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., z uwagi na fakt, że J. Ś. (ojciec skarżącego) nie miał przymiotu strony w postępowaniu wywłaszczeniowym, podczas gdy decyzja o wywłaszczeniu została błędnie skierowana do I. Ś. na podstawie błędnego ustalenia, iż była ona jedynym właścicielem nieruchomości, gdy tymczasem brak jest dokumentu, na podstawie którego dokonano wpisu I. Ś. jako właściciela działki; c) art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., co spowodowało naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębionego zaufania obywatela do organów państwa, albowiem kwestia przyznania skarżącemu przymiotu strony w myśl art. 28 k.p.a. została już rozstrzygnięta w postanowieniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 października 2015 r. nr DOI.8.6613.166.2015.DS, zaś ustalenia w nim dokonane nigdy nie zostały zakwestionowane przez kolejne organy procedujące w niniejszej sprawie. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2026, poz. 143 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do błędnego odebrania skarżącemu statusu strony. W tym zakresie skarżący zakwestionował jakoby nie posiadał interesu prawnego. Podniósł, że jest następcą prawnym faktycznych właścicieli nieruchomości (ojca i dziadka), i to daje mu prawo do udziału w sprawie. Zarzucono również rażącą niekonsekwencję argumentując, że w 2015 r. Minister oficjalnie potwierdził status skarżącego jako strony, a sądy w analogicznych sprawach dotyczących innych działek z tego samego gospodarstwa wydawały korzystne dla niego wyroki. Zarzucono również błędy w ustaleniach faktycznych, wskazując na pominięcie dokumentów (rejestrów gruntów, protokołów), z których - jak przekonuje skarżący kasacyjnie - wynika, że wywłaszczona działka nie należała wyłącznie do I. Ś. , lecz stanowiła majątek odziedziczony przez J. Ś. . Ponadto zarzucono niedopełnienie obowiązku złożenia odszkodowania do depozytu. Skarżący wskazuje, że całość środków przyznano tylko jednej osobie, podczas gdy przy nieustalonym kręgu spadkobierców (dzieci J. Ś. ) organ powinien przekazać pieniądze do depozytu sądowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii ustaleń faktycznych, wskazać trzeba, że zasadności złożonej skargi kasacyjnej skarżący upatruje w: protokołach przesłuchania świadków (M. P. i W. B.) z dnia 10 marca 1972 r. powołując się na zeznania wskazujące, że grunty użytkowali J. i I. Ś., a otrzymali je od rodziców J. (A. Ś. ). Skarga kasacyjna wskazuje również na protokół przesłuchania strony (I. Ś. ) z dnia 10 marca 1972 r. w którym zeznała ona, że użytkuje grunty wspólnie z mężem, który otrzymał je jako należną część spadkową w 1966 r. Dalej, powołano Opis nieruchomości gruntowej (Wypis z rejestru gruntów) z dnia 5 lipca 1971 r. (nr rejestrowy [...]) sporządzony przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w Ł., z którego wynika, że prawo do gruntów przysługiwało J. Ś. jako spadkobiercy A. Całkowicie jednak skarga kasacyjna pomija fakt, że dokumenty te potwierdzają fakt użytkowania nieruchomości przez J. Ś. Skarga kasacyjna wskazuje też na pismo Starosty Powiatowego w Ł. z dnia 25 sierpnia 2015 r. wskazujące na brak dokumentu będącego podstawą wpisania I. Ś. jako właścicielki oraz na adnotację w rejestrze z 1971 r. o spadkobiercach A. Ś. oraz kartę procesu nr [...] (załącznik do decyzji Prezydenta Miasta Ł. nr GKO.6023-3/07) mającą stanowić dowód, że własność gruntów przysługiwała spadkobiercom A. Ś. i załącznik do decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 13 lutego 2007 r. (sygn. GKO.6023-3/07) mający potwierdzać uprawnienia spadkobierców A. Ś. we wspólnocie gruntowej. Należy zwrócić uwagę, że są to dokumenty wytworzone kilkadziesiąt lat po wywłaszczeniu, w latach 2007-2015, które nie stanowią potwierdzenia tytułu własności. Skarga kasacyjna gołosłownie kwestionuje jednocześnie Akt Własności Ziemi z dnia 21 września 1972 r. (nr PBG-OU/451-2/41b/72) jako wydany bez tytułu prawnego na I. Ś. Skarżący kasacyjnie powołuje się na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 października 2015 r. nr DOI.8.6613.166.2015.DS argumentując, że organ ten już przesądził, że M. Ś. posiada przymiot strony w umorzonym zaskarżoną decyzją postępowaniu. Odnosząc się do tego dokumentu należy zwrócić uwagę, że Minister dał wyraz swojemu stanowisku, w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 24 lutego 2004 r. (sygn. akt: I Ns 77/04) o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Ś., określające krąg spadkobierców (żona i dzieci). Wziąwszy pod uwagę postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku Minister trafnie ocenił, że nie ma podstaw do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Nie wpływa to jednak na prawidłowość zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy ustalono, że nieruchomość objęta wnioskiem nieważnościowym stanowiła wyłączną własność I. Ś. . W takim przypadku wszczęte postępowanie nieważnościowe, zainicjowane wnioskiem syna, należało umorzyć. Jak wynika z dokumentacji akt sprawy żądanie uruchomienia postępowania nieważnościowego dotyczy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 10 lipca 1978 r. nr ZGT-8221-1-16-78 o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 9555 m2. Jednocześnie, z Aktu Własności Ziemi z dnia 21 września 1972 r., nr PBG.OU/451-2/41b/72 wydanego przez Naczelnika Powiatu w Ł. wynika, że I. Ś. z mocy samego prawa stała się właścicielem nieruchomości położonej w Ł., oznaczonej w ewidencji gruntów w poz. rej. 124 obejmującej m.in. działkę nr [...]. Bezsporne pozstaje, że w oparciu o pismo Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego w Białymstoku Zarząd Terenowy w Ł. z dnia 16 grudnia 1977 r., nr TZ-5-P- 895.811/77/1028 ustalono, że w związku z odnowieniem ewidencji gruntów m. Ł. nr działki [...] (wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej) odpowiadał działce nr [...]/1 (wskazanej w Akcei Własności Ziemi). Akt Własności Ziemi wydany został dnia 21 września 1972 r., a zatem już po śmierci J. Ś. , który zmarł dnia 27 lipca 1972 r. W Akcie Własności Ziemi z dnia 21 września 1972 r. wskazano wyłącznie I. Ś. , konsekwencją czego było skierowanie wyłacznie do niej decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej działki nr [...]. W tej sytuacji nie znajduje oparcia w materiale dowodowym argumentacja skargi kasacyjnej, jakoby stroną postępowania wywłaszczeniowego z 1978 r. dotyczącego dz. nr [...] byli następcy prawni J. Ś. . Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, powołującej się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. IV SA/Wa 307/18 nalezy zaakcentować zasadniczą różnicę w stanach prawnych obydwu spraw. Jak wynika z uzasadnienia przywoływanego w skardze kasacyjnej wyroku Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości co do tego, że nieruchomość objęta decyzją wywłaszczeniową wydaną dnia 10 wrzesnia 1982 r. stanowiła współwłasność małżonków I. Ś. oraz zmarłego J. Ś. ) i z tej przyczyny uznał interes prawny jego następców prawnych w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym tej decyzji. W niniejszej sprawie stan faktyczny przedstawia się inaczej. Dokumentacja akt sprawy niniejszej sprawy przeczy stanowisku skargi kasacyjnej, jakoby Józef Śmiarowski był właścicielem dz. nr [...] wywłaszczonej w 1978 r., skoro wdowa po nim w osobie I. Ś. nabyła ją z mocy prawa 2 miesiące po śmierci męża. Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej w tym zakresie, należy zaakcentować też, że błędnie skarżący kasacyjnie utożsamia “użytkowanie" działki przez oboje małżonków, z nabyciem prawa własności do tej działki na mocy Aktu Własności Ziemi, co miało miejsce wyłącznie w odniesieniu do osoby I. Ś. . W tej sytuacji, tafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że nie ziściły sie przesłanki z art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Zważywszy na przeszkody natury podmiotowej (art. 28 k.p.a.), efektu nie mógł przynieść zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.z 1958 nr 17 poz. 70). W świetle powyższego wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są bezzasadne i jako takie nie mogły przynieść pożądanego rezultatu. Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.