I OSK 1026/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 833/20 w sprawie ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 25 września 2020 r. nr DO-II.7610.141.2020.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę w rubrum zaskarżonego wyroku w ten sposób, że po słowach "nabycia prawa użytkowania" słowo "nieruchomości" zastąpić słowami "wieczystego gruntu"; 2. zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały zarejestrowanej pod sygnaturą I OPS 2/23.

Wyrokiem z 14 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 833/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju z 25 września 2020 r. nr DO-II.7610.141.2020.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu (k. 22, 37-43v. akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodła "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez r.pr. K.W., zaskarżając wyrok VIII SA/Wa 833/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: I. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: 1. art. 145 § 1 lit. a i c [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa)] w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej kpa) w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej ugn) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464, dalej ustawa zmieniająca) w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie [lub] użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120, dalej rozporządzenie wykonawcze) przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i uznanie, że organ w sposób wnikliwy i prawidłowy, zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 7 i 77 § kpa[,] ustalił stan faktyczny sprawy z pominięciem dowodu z zeznań świadka J.B., który to dowód - w ocenie Sądu I instancji - był irrelewantny dla jej wyniku, a to z uwagi [na to], że działki nr [...] i [...] stały się własnością Skarbu Państwa dopiero 12 grudnia 1987 r., a zatem w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Warszawie z 15 grudnia 1969 r. w sprawie GKM-VI.610/A/75/69 (dalej decyzja opłatowa) nie mogły zostać oddane poprzednikom prawnym skarżącego w użytkowanie, w sytuacji gdy kluczowe dla ustalenia prawa zarządu było legitymowanie się na 5 grudnia 1990 r. jednym z dokumentów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, która to okoliczność (posiadanie jednego z enumeratywnie wymienionych dokumentów) w okresie od 12 grudnia 1987 r. do 5 grudnia 1990 r. mogła zostać udowodniona przy pomocy zeznań świadka J.B., co w konsekwencji spowodowało nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy; 2. art. 133 § 1 ppsa przez całkowite pominięcie załączonej do akt sprawy opinii biegłego geodety M.B., z której jednoznacznie wynika, że decyzja opłatowa objęła także nieruchomości[,] w stosunku do których prowadzone było postępowanie uwłaszczeniowe, a w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że decyzja ta nie mogła potwierdzać prawa zarządu; 3. [art.] 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 w zw. z art. 133 § 1 ppsa przez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedłożył dokumentu, z którego wynikałoby, że została wydana decyzja o ustaleniu prawa użytkowania, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że przedstawione przez skarżącego decyzje[,] tj. decyzja opłatowa, decyzja Wojewody nr 579/93 z 14 października 1993 r. nr G.2.1.7224a/316/91/93.Uwł./HS i decyzja Wojewody nr 883/94 z 30 grudnia 1994 r. G.2.1.7224a.uw/316/91/94/HS są wystarczające do stwierdzenia istnienia prawa zarządu przez poprzedników prawnych skarżącego; II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej numerami ewidencyjnymi: [...], [], i [...][,] na warunkach wskazanych ustawą, w sytuacji gdy wykazano, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała i pozostaje w posiadaniu skarżącego, który legitymuje się dowodem objęcia nieruchomości w zarząd, co wynika z decyzji opłatowej przedłożonej do akt sprawy; 2. § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego w z w. z art. 200 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 206 ugn przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że aby móc wykazać się prawem do zarządu w postępowaniu uwłaszczeniowym, winno legitymować się decyzją o oddaniu nieruchomości w zarząd, jako dowodem wyłącznym do ustalenia takiego prawa, z pominięciem innych dopuszczonych prawem dowodów i dokumentów[,] takich jak decyzja opłatowa dotycząca naliczenia opłaty za użytkowanie danej nieruchomości, gdy taka konstatacja nie wynika z przedmiotowej normy prawnej i nie zawęża reguł dowodowych dotyczących zarządu wyłącznie do faktu przedłożenia lub braku przedłożenia takiej decyzji, a w konsekwencji jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącego praw[a] do nieruchomości na warunkach użytkowania wieczystego, gdy zostało wykazane, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała i pozostaje w posiadaniu skarżącego, który legitymuje się dowodem oddania jej w zarząd, co wynika z decyzji opłatowej przedłożonej do akt sprawy; 3. art. 200 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 206 ugn w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia [14 lipca] 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach [(Dz.U. Nr 22, poz. 159, dalej ugtmo)] w zw. z § 4 ust, 1 rozporządzeni[a] Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach [(Dz.U. Nr 3, poz. 19, dalej rozporządzenie z 31 maja 1962 r.)] przez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że jedynie decyzja opłatowa, która odwołuje się do decyzji o zarząd[zie] jest potwierdzeniem tego zarządu, gdy z przedmiotowych norm prawnych[,] a zwłaszcza z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego nie wynika taka konstatacja[,] tzn. konieczność powoływania się w decyzji opłatowej na treść decyzji o zarządzie, a jedynie decyzja opłatowa nakazująca mu wnoszenie opłaty za użytkowanie stanowi wystarczającą podstawę pozwalającą na uwłaszczenie się na danej nieruchomości; 4. art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ugtmo w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 31 maja 1962 r. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej [z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP)] przez niezastosowanie wskazanej normy prawa materialnego i odmowę przyjęcia, że decyzja opłatowa mogła zostać wydana jedynie w warunkach istniejącego zarządu, a tym samym błędne uznanie takiej decyzji za pozbawioną mocy dowodowej w postępowaniu uwłaszczeniowym[,] mimo że powołane przepisy prawa nakładały obowiązek ponoszenia opłat za użytkowanie, co warunkowało istnienie zarządu w dacie istotnej dla uwłaszczenia skarżącego, a przyjęcie wykładni odmiennej pozostawało w sprzeczności z podaną normą konstytucyjną i wyrażoną w niej zasadą zaufania obywateli do państwa czy stanowionego przez nie prawa. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od Ministra Rozwoju [i Technologii - uw. NSA] na jej rzecz [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego[,] według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 49-53v. akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (art. 125 § 1 pkt 1 ppsa). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Składowi orzekającemu wiadomym jest z urzędu, że Prokurator Generalny przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne za samoistny dowód wykazujący posiadanie w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ugn powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 75 § 1 kpa? W kontekście postawionych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów w skardze kasacyjnej kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ppsa, z urzędu zawiesił postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez skład siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedzi na zagadnienie postawione w sprawie o sygn. akt I OPS 2/23.