I OSK 1023/24

Dnia 12 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku K.C. o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej K.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 788/23 w sprawie ze skargi K.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 11 stycznia 2024 r., oddalił skargę K.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez K. C. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 grudnia 2022 r. nr [...] ustającej K.C. odpłatność za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wniosku wskazywała, że uiszczenie ustalonej przez organ płatności spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki związane z niemożnością kontynuowania jej leczenia onkologicznego i zaspokojenia podstawowych potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie może dotyczyć także wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 13 listopada 2023 r., uchwałę sygn. akt II GPS 2/22, zgodnie z którą: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania, - nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.". W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał m.in., że wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. sądowa instytucja ochrony tymczasowej dotyczy aktu, który stał się przedmiotem skargi do sądu, jak również może dotyczyć tych aktów, które wydane lub podjęte zostały we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie NSA w przypadku skargi wniesionej na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też stwierdzające niedopuszczalność odwołania rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie mieści się w pojęciu w granicach danej sprawy. Sprawa zainicjowana skargą na ww. postanowienia ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego. Natomiast złożony w takich okolicznościach na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą. Brak zatem tożsamości pomiędzy sprawą zainicjowaną skargą na ww. postanowienia, która ma charakter procesowy, a decyzją organu pierwszej instancji, która ma charakter materialnoprawny i nie została podjęta w tym samym postępowaniu zainicjowanym skargą, jak również w ramach postępowania zainicjowanego skargą nie może być objęta zakresem zaskarżenia. Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu tej uchwały, nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że ww. uchwała będzie mieć w niej zastosowanie, bowiem skarżąca domaga się wstrzymania wykonania decyzji wydanej w I instancji, niejako przy okazji skargi na postanowienie organu II instancji, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. W związku z tym, uwzględniając treść uchwały sygn. akt II GPS 2/22, uznać należało, iż złożony wniosek jest niedopuszczalny i jako taki - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. - podlegał odrzuceniu.