I OSK 1020/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Sz 894/25 w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 24 września 2025 r. nr SKO.4110.1013.2025 w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 19 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Sz 894/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J.D. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (dalej: organ) z 24 września 2025 r. nr SKO.4110.1013.2025 w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Koszalin z 17 kwietnia 2025 r. nr 3/2893/2025 dotyczącą ustalenia odpłatności za pobyt J.D.1 w Domu Pomocy Społecznej [...] w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego ma zatem na celu ochronę przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa służy temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2018 r., II OZ 1129/18). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien przy tym zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Dopiero takie informacje umożliwiają ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu, bądź też z trudnymi do odwrócenia skutkami. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że niemożliwe jest dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji w tej konkretnej sytuacji może się wiązać z ryzykiem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą natomiast stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu wywołanym wnioskiem opartym na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd nie ocenia legalności zaskarżonego aktu, a jedynie spełnienie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej (m.in. postanowienia NSA: z 25 maja 2018 r., II OZ 549/18 i z 17 lutego 2017 r., II OZ 117/17). O naruszeniu prawa i skutkach tego naruszenia sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd może jedynie ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., usprawiedliwiające wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Sąd nie dokonuje natomiast oceny legalności zaskarżonego aktu, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego "przedsądu". Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji dotyczącą ustalenia odpłatności za pobyt J.D.1 w domu pomocy społecznej, zawiera wyłącznie ogólnikowe twierdzenia, które nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania ochrony tymczasowej. Skarżący, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, nie uprawdopodobnił nawet w najmniejszym stopniu ani zagrożenia wyrządzeniem znacznej szkody, ani nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczając się do wskazania, że brak wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na wysokość ustalonej opłaty narazi skarżącego na znaczną szkodę i będzie stanowił nadmierne obciążenie, godząc w możliwości jego codziennego funkcjonowania i zaspokajania potrzeb rodziny. Tymczasem dla oceny, czy wystąpienie takich następstw, jak znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki jest rzeczywiście prawdopodobne w okolicznościach niniejszej sprawy, konieczne jest odniesienie wysokości należności wynikającej z decyzji do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Okoliczność ta powinna zostać wykazana konkretnymi danymi, w szczególności dotyczącymi uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędności i majątku, ponoszonych wydatków oraz możliwości zarobkowych, a także – w miarę potrzeby – poparta stosownymi dokumentami źródłowymi. W tym kontekście z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można wnioskować o trudnej sytuacji skarżącego, która w powiązaniu z obowiązkiem opłacania pobytu J.D.1 w domu pomocy społecznej mogłaby doprowadzić do powstania w jego sytuacji znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Brak tego rodzaju argumentacji i odpowiedniego uprawdopodobnienia sytuacji majątkowej prowadzi do wniosku, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Co istotne, każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi bowiem o taką szkodę majątkową, a także niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty. Należy również podkreślić, że ustawodawca w żaden sposób nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję czy skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. Z tego względu argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że to A.W., jako córka obciążona służebnością osobistą względem J.D.1, będzie miała pierwszeństwo w obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w domu pomocy społecznej przed skarżącym, nie mogła zostać uwzględniona przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Kwestia ta dotyczy bowiem zasadności i prawidłowości ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty, a tym samym odnosi się do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, która na tym etapie postępowania pozostaje poza zakresem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.