I OPP 7/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygnaturze I OSK 4314/18 ze skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 119/18 w sprawie ze skargi R. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

W dniu 14 stycznia 2020 r. (data prezentaty) R. W. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 4314/18 ze skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 119/18 w sprawie ze skargi R. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania, przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 20.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie wywłaszczeniowe nieruchomości składającej się z działek o numerach ewidencyjnych [...] w G. toczy się 14 lat i 3 miesiące a wobec działki nr [...] w W. 14 lat i 2 miesiące. Od dnia wpływu skargi kasacyjnej do dnia sporządzenia skargi na przewlekłość upłynęło natomiast 16 miesięcy i 2 tygodnie, a sprawa nadal jest nierozstrzygnięta. Skarżący powołał art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i wskazał, że oczekiwanie 20 miesięcy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na pierwszą rozprawę dotyczącą rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie przewlekłości postępowania jest nie do zaakceptowania. Podniósł, że Sąd I instancji rozpatrzył jego skargę w terminie niecałych 4 miesięcy, podczas gdy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na rozpatrzenie potrzeba 20 miesięcy (licząc od dnia doręczenia skargi kasacyjnej do dnia 25 lutego 2020 r. , na który wyznaczono rozprawę). Wskazał ponadto, że sprawa jest bardzo prosta, gdyż dotyczy przewlekłości postępowania, nie miał on żadnego wpływu na czynności podejmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie przyczynił się do opóźnień w tym postępowaniu. Skarga kasacyjna była kompletna i nie wymagała uzupełnienia braków formalnych. Nie wystąpiły ponadto żadne nadzwyczajne okoliczności uzasadniające opóźnienie NSA w rozpoznaniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do przepisu § 42 ust. 2 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. z 2017 r. poz. 914 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Istnieją podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu). W sprawie niniejszej skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 12 grudnia 2018 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu zgodnie z kolejnością wpływu. Podkreślić należy, iż sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Z akt nie wynika, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 42 ust. 5 Regulaminu. Nie można pominąć przy tym, że w sprawie wyznaczono termin rozprawy na dzień 25 lutego 2020 r., o czym zawiadomiono strony postępowania. W ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w tej sprawie, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu. Odnosząc się do podniesionego w skardze na przewlekłość zarzutu, że postępowanie przed Sądem I instancji zostało zakończone w terminie 4 miesięcy zaś oczekiwanie na termin przed Naczelnym Sądem Administracyjnym trwa dużo dłużej, wyjaśnić należy, że zakres spraw rozpoznawanych przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne zakreślony jest do ich właściwości miejscowej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje natomiast sprawy z terenu całej Polski, a co za tym idzie ilość spraw do rozpoznania jest zdecydowanie większa, co rzutuje na terminowość ich rozpoznania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.