I OPP 4/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1794/22 ze skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 124/21 w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 30 marca 2023 r. (data prezentaty Sądu) J. W. (dalej także: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sprawie o sygn. akt I OSK 1794/22. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 1794/22, dokonanie oceny terminowości i prawidłowości czynności podejmowanych na poprzednich etapach postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody wyrządzone budową gazociągu na działce nr [...] w [...] i działce nr [...] w [...], stwierdzenie że całkowita przewlekłość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody na ww. działkach wynosi 26 lat i 10 miesięcy i trwa nadal, zobligowanie właściwego organu administracji rządowej do niezwłocznego ustalenia odszkodowania za powyższe szkody oraz przyznanie na jego rzecz kwoty 20.000 złotych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy, w zakresie sprawy o sygn. I OSK 1794/22 J. W. podniósł, że skarga kasacyjna wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 27 czerwca 2022 r. i do tej pory Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał sprawy ani nie wyznaczył terminu rozprawy, pomimo że łącznie postępowanie w sprawie trwa od 26 lat i 10 miesięcy, co w ocenie skarżącego powinno oznaczać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna sprawę niezwłocznie. Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna J. W. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 27 czerwca 2022 r. Zarządzeniem z 29 czerwca 2022 r. odpis skargi kasacyjnej doręczono organowi. Zarządzeniem z 18 lipca 2022 r. stwierdzono brak podstaw do zastosowania art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "ppsa"). Zarządzeniem z 16 sierpnia 2022 r., wykonanym 19 września 2022 r. akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną przedstawiono Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Akta sprawy wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 23 września 2022 r. i tego samego dnia sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 1794/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sadu Administracyjnego 23 września 2022 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego, zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło niewiele ponad 6 miesięcy. Pamiętać przy tym należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie spawy nie jest zależny od Sądu, lecz od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wprawdzie sprawa w której złożono niniejszą skargę na przewlekłość postępowania należy do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu (por. § 26 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego, Dz. U. z 2020 r. poz. 1202 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), to jednak także w ramach tej kategorii sprawy przydzielane są do rozpoznania poszczególnym sędziom w drodze losowania, z uwzględnieniem kolejności wpływu spraw tej kategorii (§ 25a ust. 1 i 4 rozporządzenia). Wbrew twierdzeniom skarżącego, sam fakt, że łącznie postępowanie w sprawie trwa 26 lat i 10 miesięcy nie obliguje Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania złożonej skargi kasacyjnej niezwłocznie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawy takiej nie przewiduje rozporządzenie, które reguluje zasady i tryb wyznaczania spraw na posiedzenia. Przede wszystkim jednak, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie tej ustawy może być wyłącznie przewlekłe prowadzenie postępowania przez sąd bądź prokuratora. Oznacza to, że rozpoznając wniesioną skargę Sąd w ogóle nie może oceniać postępowania prowadzonego przed organami. W tym zakresie skarżącemu przysługuje wyłącznie skarga na bezczynność lub przewlekłość organu, na zasadach określonych w ppsa. Również inne postępowania sądowe ze skarg J. W., nie mogą podlegać ocenie w ramach obecnego postępowania, gdyż jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, skargę o stwierdzenie że w postępowaniu którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Wobec treści powyższego przepisu niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego po jego zakończeniu, jak również złożenie w toku prowadzonego postępowania sądowego skargi na przewlekłość w innym postępowaniu sądowym. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Sądu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.