I OPP 29/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi H. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 143/23 w sprawie ze skargi H. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie rozpoznania ponaglenia w sprawie sprostowania zapisów decyzji o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego w zamian za spłaty pieniężne postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 16 listopada 2023 r. (data wpływu do WSA w Gliwicach) H. S. (dalej również: "strona skarżąca", "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 143/23, w sprawie ze skargi H. S. na Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie rozpoznania ponaglenia w sprawie sprostowania zapisów decyzji o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego w zamian za spłaty pieniężne. Postanowieniem z 16 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 143/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę na bezczynność Kolegium, wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"). Skarżący postanowienia tego nie zakwestionował – odpis doręczono mu 6 listopada 2023 r. (co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 25 akt). Przy piśmie z 23 listopada 2023 r. (data wpływu do NSA: 28 listopada 2023 r.) Sąd I instancji przekazał skargę na przewlekłość WSA w Gliwicach z 1 listopada 2023 r., wnosząc o jej oddalenie – sprawę zarejestrowano pod sygn. akt I OPP 29/23. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2023 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi na przewlekłość postępowania sądowego (art. 17 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa") w zw. z art. 220 § 3 ppsa. Stosowne wezwanie zostało doręczone skarżącemu na prawidłowy adres 18 grudnia 2023 r., co strona poświadczyła własnoręcznym podpisem (zwrotne potwierdzenie odbioru k.: 39 akt). Z akt sprawy wynika jednak, że należny wpis, pomimo upływu zakreślonego terminu, nie został uiszczony (notatka urzędowa z 28 grudnia 2023 r. - k. 40 akt). Pismami datowanymi na 18 grudnia 2023 r. i 20 grudnia 2023 r., skarżący uzupełnił argumentację skargi na przewlekłość, kwestionując wezwanie go do uiszczenia wpisu od skargi i wskazując m.in., że Sąd jeśli (...) dopełni obowiązku z art. 163 § 2 w zw. z art. 167 ppsa to skarga zostanie wycofana." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W przedstawionym wyżej stanie faktycznym sprawy skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy, skarga na przewlekłość postępowania podlega stałej opłacie w wysokości 200 zł. Powołany akt prawny nie przewiduje procesowych skutków nieuiszczenia wpisu, jednak w myśl art. 8 ust. 2 ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym, obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje art. 220 § 3 ppsa, który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy wynika, że skarżący został wezwany do uzupełnienia braku fiskalnego skargi przez uiszczenie należnego wpisu w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od dnia odebrania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi na przewlekłość postępowania. Zobowiązany odebrał wezwanie 18 grudnia 2023 r., zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął z 27 grudnia 2023 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżący wezwania nie wykonał i nie uiścił należnej opłaty. W pismach z grudnia 2023 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego: 9 stycznia 2024 r.) skarżący podniósł m.in., że nie zostało mu doręczone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu. Wskazał również na kwestię zaskarżalności takiego zarządzenia. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącego doręczenie mu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi jest równoznaczne z doręczeniem stosownego odpisu zarządzenia przewodniczącego w tym przedmiocie i wywiera równoważny skutek prawny. Stosownie bowiem do art. 167 ppsa, przepisy dotyczące orzeczeń (w tym również o doręczaniu orzeczeń) stosuje się do zarządzeń jedynie odpowiednio, nie zaś wprost. Stosowanie "odpowiednio" normy prawa oznacza niezbędną adaptację (i ewentualne dostosowanie niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane. Odnośnie zaskarżalności powyższego zarządzenia wskazać należy, że zgodnie z art. 194 § 1 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość jego wniesienia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 ppsa. Środek ten przysługuje też na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy (art. 227 § 1 ppsa). W ppsa, nie przewidziano natomiast środków odwoławczych od orzeczeń (zarówno wyroków jak i postanowień) Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższa uwaga ma zastosowanie również do zarządzeń Przewodniczącego Wydziału w Naczelnym Sądzie Administracyjnym (z związku z odesłaniem z art. 167 ppsa). Od orzeczeń i zarządzeń wydawanych w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przysługują żadne środki odwoławcze, a więc stają się one prawomocne z chwilą ich wydania (art. 168 § 1 ppsa). W tej sytuacji także wskazywane w pismach strony zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu przez Przewodniczącego Wydziału I, jako niezaskarżalne, nie wymagało uzasadnienia (art. 163 § 2 ppsa a contrario). Skoro zarządzenie to nie wymagało uzasadnienia, nie jest też zaskarżalne, przyjąć należy, że ma ono charakter wyłącznie techniczny, a w konsekwencji nie zachodzi potrzeba doręczania stronie jego odpisu (art. 167 ppsa). Za wystarczające i wiążące się ze skutkiem prawnym uznać należy skierowanie do strony wezwania na jego podstawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 220 § 3 ppsa w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.