I OPP 17/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W. G. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 494/21 ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z dnia 4 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego) W. G. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Pismem z dnia 5 marca 2021 r. SKO wniosło odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Pismem z dnia 18 kwietnia 2021 r. (do biura podawczego WSA wpłynęło w dniu 23 kwietnia 2021 r.), skarżąca nadesłała do Sądu "aktualizację skargi" wraz z załącznikami. W dniu 30 kwietnia 2021 r. w/w odpis w/w pisma przesłano organowi. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej I Wydziału WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2021 r., wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od w/w skargi. Wpis uiszczono we wskazanym w wezwaniu terminie. Następnie, wezwaniem z dnia 30 czerwca 2021 r., wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL, co także uczyniła we wskazanym terminie. Następnie w lipcu, sierpniu i listopadzie 2021 r. wpływały do biura podawczego WSA w Warszawie kolejne pisma skarżącej zawierające dodatkowe uwagi i wyjaśnienia w sprawie. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 494/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Odpis sentencji w/w wyroku doręczono skarżącej w dniu 20 grudnia 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Pismem z dnia 27 grudnia 2021 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie i dostarczenie uzasadnienia w/w wyroku. Żądane uzasadnienie doręczono skarżącej w dniu 11 lutego 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Pismem z dnia 14 stycznia 2022 r. skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. Przy piśmie z dnia 14 marca 20212 r. skarżąca złożyła do sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt I SPP/Wa 22/22, starszy referendarz WSA w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Przy piśmie z dnia 24 marca 2022 r. przesłano skarżącej odpis w/w postanowienia. Pismem, które do biura podawczego WSA w Warszawie wpłynęło w dniu 11 lutego 2022 r. skarżąca m. in. wniosła skargę na przewlekłość postępowania. Do jej złożenia zobowiązała swojego pełnomocnika. Zarządzeniem z dnia 3 marca 2022 r. przekazano akta Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I NSA z dnia 9 marca 2022 r., zwrócono akta do WSA celem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 4 marca 2022 r. (do biura podawczego wpłynęło w dniu 11 marca 2022 r.), skarżąca wniosła osobiście sporządzoną skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną wskazując na niespełnienie obowiązku wynikającego z art. 175 § 1 i 2 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. , poz. 329 - dalej "p.p.s.a."), tj. niesporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego lub inne podmioty wymienione we wskazanym przepisie. Odpis w/w postanowienia doręczono skarżącej w dniu 27 kwietnia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. WSA w Warszawie zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczenie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 29 kwietnia 2022 r. (do biura podawczego WSA wpłynęło w dniu 2 maja 2022 r.), skarżąca złożyła skargę na przewlekłość WSA w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 14 stycznia 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy i pomimo, iż w dniu 23 marca 2022 r. prawo pomocy zostało jej przyznane, do dziś nie przesłano tego postanowienia do ORA. Wniosła więc o niezwłoczne przyznanie jej adwokata. Wniosła też zażalenie na postanowienie WSA o "odrzuceniu projektu kasacji". Wniosła o wyłączenie z niniejszej sprawy asesora sądowego WSA, który wydał postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto, zdaniem skarżącej, Sąd nie dopełnił obowiązku przesłania kasacji do ustanowionego adwokata celem jej podpisania. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie ze sposobu, w jaki prowadzone są postępowania sądowe z jej udziałem oraz wyraziła głębokie niezadowolenie z wydawanych rozstrzygnięć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 – dalej "ustawa"), ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 w/w ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Wobec tego, analizując, czy w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, należy uwzględnić ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. Jak z akt niniejszej sprawy wynika, W. G. w dniu 4 lutego 2021 r. (data stempla pocztowego) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Powyżej zaś opisano czynności wykonywane przez Sąd, jak również korespondencję, którą skarżąca utrzymywała z sądem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czynności podejmowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie były prawidłowe i terminowe. Wskazać także należy, że w dniu 26 listopada 2021 r. został wydany wyrok w sprawie. Nie można więc mówić o przewlekłości postępowania, tym bardziej, że w toku całego postępowania skarżąca składała liczne pisma, które Sąd I instancji rozpoznawał na bieżąco. Należy także w tym miejscu zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, stosownie do art. 12 ust. 3 zdanie drugie ustawy, nie może wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy, a zatem nie ocenia prawidłowości podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć, więc argumenty tego rodzaju zawarte w przedmiotowej skardze na przewlekłość postępowania, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponadto należy wskazać, że wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. WSA w Warszawie zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczenie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, o czym była mowa powyżej. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez ORA jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Wyznaczony zatem pełnomocnik, w imieniu skarżącej będzie mógł wnieść skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, postanowił jak w sentencji.