I OPP 1/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T. Sp. z o.o. w K. na przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 609/23 ze skargi T. Sp. z o.o. w K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 czerwca 2023 r. nr SN-III.7534.23.2023.14 w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oraz na przewlekłość Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Po 609/23. postanawia: 1. odrzucić skargę na przewlekłość postępowania; 2. zwrócić T. Sp. z o.o. w K. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 200 (dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi na przewlekłość postępowania.

Pismem z 9 stycznia 2026 r. T. Sp. z o.o. w K. (dalej: "skarżący") złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane "skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowo-administracyjnym bez nieuzasadnionej zwłoki". W petitum powyższego pisma skarżący wskazał, że pismem tym wnosi na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa") skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w wyniku przewlekłości na wszystkich etapach postępowania jakiej dopuścił się Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Ponadto skarżący wskazał, że na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "ppsa") wnosi skargę na przewlekłość i niewykonanie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych jakich dopuściły się organy administracji publicznej. Ponadto jeszcze skarżący podniósł, że na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa wnosi skargę na niewykonanie wskazanych wyroków oraz decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona w sprawie skarga podlega odrzuceniu. Przede wszystkim należy zauważyć, że instytucje skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, skargi na przewlekłość organu administracji publicznej oraz skargi na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego mają charakter odrębny i nie mogą być utożsamiane ani kumulowane w ramach jednej skargi. Instytucja skargi na niewykonanie decyzji nie jest natomiast przewidziana w polskim porządku prawnym. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, instytucja skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki przewidziana jest wyłącznie jako środek służący przeciwdziałaniu działalności lub bezczynności sądu, a nie organu administracji publicznej. Zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej służy odpowiednio skarga na bezczynność lub przewlekłość organu, przewidziana w art. 54 § 2b ppsa, zaś instytucja skargi na niewykonanie wyroku stanowi jeszcze inną instytucję, przewidzianą w art. 154 § 1 ppsa. Choć wszystkie powyższe środki zaskarżenia mają zbliżony charakter i służą ochronie prawa strony do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co do każdego z powyższych środków przepisy ustawy oraz ppsa przewidują osobne stany faktyczne w jakich dopuszczalne jest ich złożenie oraz odrębne przesłanki uwzględnienia każdego z nich, jak również odrębny tryb ich wnoszenia. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Pismo stanowiące taką skargę powinno spełniać wymogi określone w art. 6 ustawy. Są to warunki przewidziane dla każdego pisma w sprawie (art. 6 ust. 1 ustawy) oraz wymogi odnoszące się do szczególnego środka, jakim jest skarga na przewlekłość postępowania, a mianowicie: żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie (art. 6 ust. 2 ustawy). Niespełnienie wymogów wpisanych w art. 6 ust. 2 ustawy obliguje sąd do jej odrzucenia, bez wzywania do uzupełnienia braków (art. 9 ust. 1 ustawy). Jak natomiast wynika z art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania sądowego, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. W świetle powyższego nie ulega żadnych wątpliwości, że w ramach skargi o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy można kwestionować wyłącznie sposób prowadzenia postępowania przez sąd (bądź prokuratora – co jednak nie ma zastosowania w sprawie). W ocenianej skardze skarżący domaga się m.in. stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawach o sygn. akt I SA/Po 609/23 i I OSK 825/24, nie przytacza jednak okoliczności uzasadniających wysunięte żądanie. Mając bowiem na uwadze art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 ustawy przyjąć należy, że wymóg przytoczenia okoliczności uzasadniających żądanie – o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy – spełniony jest wówczas, gdy strona uzasadniając skargę składaną na podstawie tej ustawy wskazuje okresy w których sąd nie podejmował czynności, bądź podejmował czynności, które nie zmierzały do załatwienia sprawy, a jedynie przedłużały postępowanie (vide: postanowienia Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SPP 16/17 i z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt III SPP 281/13). Tymczasem cała przedstawiona w uzasadnieniu skargi argumentacja dotyczy toku postępowania przed organami administracji publicznej. Tego rodzaju okoliczności nie dotyczą jednak czynności bądź zaniechań sądów administracyjnych i jako takie nie mogą w ogóle podlegać ocenie w ramach rozpoznania skargi o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. W zakresie zwalczania przewlekłości lub bezczynności organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym stronie przysługuje skarga odpowiednio na przewlekłość lub bezczynność organu, bądź ewentualnie skarga na niewykonanie wyroku – w przypadku opisanym w art. 154 § 1 ppsa. Tym samym złożona skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy i jako taka musiała zostać odrzucona. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy, orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu w pkt 2 postanowienia orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.