I ONP 7/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi adwokat A. P. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 538/11 o oddaleniu wniosku o zwrot wydatków poniesionych w ramach udzielonej z urzędu T. R. pomocy prawnej w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: - odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia.

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu prawomocnym postanowieniem z dnia 4 marca 2020 r. oddalił wniosek adwokat A. P. o zwrot wydatków poniesionych w ramach udzielonej z urzędu T. R. pomocy prawnej w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O.z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Odpis ww. postanowienia doręczony został adw. A. P. w dniu 6 marca 2020 r. W dniu 3 kwietnia 2020 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) adw. A. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 538/11. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: 1. co do podstaw zasądzenia wydatków zakresu wysokości - § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w zakresie niewłaściwej interpretacji zastosowania, oraz niezastosowania aktualnego odpowiedniego rozporządzenia; 2. co do nieuwzględnienia sprzeciwu na skutek powyższego - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), w zakresie niewłaściwej interpretacji zastosowania, 3. co do nierozliczenia z góry i braku odsetek - art. 238 § 1 P.p.s.a., art. 250 § 1 P.p.s.a., art. 742 K.c., art. 743 K.c. w zakresie niewłaściwej interpretacji i zastosowania, 4. co do zasądzenia w postępowaniu ze sprzeciwu art. 250 § 1 P.p.s.a. w zakresie niewłaściwej interpretacji i zastosowania. Mając powyższe na uwadze wniesiono o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, nieobciążanie skarżącego T. R. żadnymi kosztami postępowania oraz o przyznanie adw. A. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm tak co do opłat jak i wydatków gdyż nie zostały poniesione przez strony w żadnym zakresie. W uzasadnieniu pełnomocnik przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów, a nadto wskazała m. in., że zaniechania w zasądzeniu zwrotu wydatków adwokatowi powodują szkodę nie tylko nominalną z braku zrekompensowania kwoty wydanej przez pełnomocnika z urzędu na cudzą sprawę ale nadto wywołują rozstrój zdrowia u pełnomocnika i rodziny, wykluczają go z życia w społeczeństwie i rodzinie, doprowadzają do spadku zleceń i zagrożenia upadłości. Opłaty w minimalnych kwotach nie wystarczają na cokolwiek. Praca prowadzi do degradacji, mając na względzie ilość spraw z urzędu, rozpiętość tematyczną, konieczny nakład pracy do rzetelnej reprezentacji każdego podsądnego, brak możliwości specjalizacji, wysokość zasądzanych kwot, brak odsetek i wyrównania szkody przez płatność po sprawie. Dalej pełnomocnik podała, że wzruszenie zaskarżonego postanowienia w drodze innych środków prawnych nie było nie jest możliwe, został bowiem wyczerpany tryb skargowy poprzez sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego jaki nie został uwzględniony, a od zaskarżonego orzeczenia nie przysługuje już dalszy środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Z kolei w myśl art. 285a § 3 P.p.s.a., od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego traktuje się jak orzeczenia wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Mając na uwadze treść powyższych przepisów, przyjąć należy, iż omawiana skarga przysługuje - co do zasady - od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym, a contrario od innych prawomocnych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2018 r. I CNP 26/18, LEX nr 2533593). W tej sprawie, adw. A. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 538/11. Mając powyższe na względzie, skargę skierowaną przeciwko postanowieniu referendarza sądowego w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych w ramach udzielonej z urzędu T. R. pomocy prawnej, należało uznać za niedopuszczalną. Jedynie na marginesie wyjaśnić należy pełnomocnikowi, iż z akt sprawy wynika, że odpis postanowienia z dnia 4 marca 2020 r. doręczony został adw. A. P. w dniu 6 marca 2020 r. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie wniosła ona od postanowienia referendarza sądowego sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pomimo tego, iż - jak się okazuje - nie zgadza się z tym orzeczeniem. W związku z powyższym postanowienie z dnia 4 marca 2020 r. jest prawomocne od dnia 14 marca 2020 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285a § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.