I ONP 1/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J. P., M. L. i P. L. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. P., M. L. i P. L. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1918/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej J. P. i M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2193/18 w sprawie ze skargi J. P. i M. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1918/19 oddalił skargę kasacyjną J. P. i M. L. (dalej także: "skarżący"), od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2193/19, oddalającego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Pismem z 26 marca 2021 r. skarżący wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1918/19. Postanowieniem z 19 października 2021 r. zawieszono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, z uwagi na śmierć skarżącej M. L. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, z 6 lipca 2022 r., sygn. akt II Ns 72/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M. L., w jej miejsce do postępowania wstąpili: M. L. vel M. L. i P. L. vel P. L. Odpis powyższego postanowienia wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego 30 stycznia 2023 r. Postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. podjęto postępowanie w sprawie. Pismem z 16 maja 2023 r. skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 i art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "ppsa"), do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt SK 64/21, dotyczącej stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP przepisów art. 7 ust. 1 oraz art. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097, dalej: "ustawa"). Ewentualnie do czasu rozstrzygnięcia przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka złożonej przez skarżących skargi nr 18422/21, dotyczącej naruszenia art. 6 pkt 1 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powołanego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Ponadto z przywołanego przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który - podejmując postanowienie w tym zakresie - winien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania. W ocenie składu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba zachodzi. W pierwszej kolejności należy wskazać, sprawa dotyczy stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Instytucja ta ma charakter nadzwyczajny i musi być traktowana jako wyjątkowy instrument prawny, dopuszczalny jedynie w ściśle określonych przypadkach. Nakazuje to ścisłą wykładnię przepisów art. 258a-285l ppsa. Jak wynika z art. 285a § 3 ppsa, od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga taka nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może zastępować ani uzupełniać skargi kasacyjnej i być w ten sposób traktowana jako środek wszczynający dodatkową kontrolę instancyjną (por. S. Babiarz, K. Aromiński, (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Lex 2015 r., Rozdział XIII oraz np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I ONP 6/18, z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II FNP 1/18 i z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I GNP 17/17). Zważywszy, że stosownie do art. 285a § 3 ppsa w przypadku skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok ten podlega ocenie wyłącznie w zakresie rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej, nie budzi wątpliwości, że wynik postępowania toczącego się przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania. Europejski Trybunał Praw Człowieka jest sądem międzynarodowym orzekającym w sprawie skarg na naruszenie praw i wolności zawartych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz jej Protokołach dodatkowych. Z tych względów na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 193 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.