I GZ 99/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Sz 10/16 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w osobach R. B.-K., K. S. oraz starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w osobach I. G., B. G. P., A. J., M. B. w sprawie ze skargi M. T. na bezczynność Starosty P. w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Sz 10/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 19 art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek M. T. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: R. B.-K., K. S. oraz starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: I. G., B. G. P., A. J., M. B. od orzekania w sprawie ze skargi M. T. na bezczynność Starosty P. w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej co do przyczyn odmowy wydania oryginału tytułu wykonawczego. Sąd I instancji po rozpoznaniu wniosku M. T. (dalej: skarżąca) doszedł do przekonania, że nie zachodzą podstawy do jego uwzględnienia. WSA wskazał, że argumentacja skarżącej, uzasadniająca jej zdaniem wyłączenie objętych wnioskiem sędziów i starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie od rozpoznania sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. WSA zaznaczył, że w złożonym wniosku skarżąca wskazała jedynie, że wnosi o wyłączenie od orzekania w jej sprawie sędziów i referendarzy sądowych Sądu, a to z uwagi na (cyt.) "wieloletnie i wielokrotne oszukiwanie mnie, za szykanowanie mnie i za stawianie w lepszej sytuacji prawnej skarżony organ". Strona podniosła także: "Wyraźnie informuję, ze powodem mojego wniosku jest dyskryminowanie mnie przez sędziów przez łamanie zasad prawnych i złe traktowanie mnie". W ocenie WSA, skarżąca nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia wymienionych na wstępie sędziów i referendarzy sądowych od rozpoznania sprawy. Brak takich przyczyn potwierdza także brak złożenia przez wskazane osoby żądania o wyłączenie z uwagi na okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Sąd I instancji wskazał, że sędziowie i referendarze sądowi, których dotyczy przedmiotowy wniosek o wyłączenie, złożyli pisemne oświadczenia o braku istnienia jakakolwiek okoliczności mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca żądając jego uchylenia i orzeczenia o wyłączeniu wskazanych sędziów oraz referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 24 § 1 p.p.s.a., przepisy rozdziału dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego) jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego (referendarza sądowego) zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (referendarza sądowego). Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt I OZ 1087/17, dostępne w CBOSA). Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego (referendarza sądowego), zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego (referendarza sądowego), którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego (referendarza sądowego) i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (referendarza sądowego) sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 907/17, dostępne w CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów i referendarzy sądowych w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Ze złożonych w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. wyjaśnień sędziów i referendarzy sądowych wynika, że nie posiadają oni jakichkolwiek związków z osobą skarżącej mogących rzutować na ich bezstronność w trakcie orzekania. Natomiast we wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych, jak i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń. Jak zaś stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt l CZ 212/71, OSNC z 1972 r., nr 3, poz. 55). W tym miejscu wymaga podkreślenia, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 878/17). To samo dotyczy wyłączenia referendarzy sądowych. Okoliczność, że sędzia lub referendarz sądowy reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącej, dla niej niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy do jego wyłączenia. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (referendarza sądowego) w danej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 539/17, dostępne w CBOSA). W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Ocena ta nie została podważona w złożonym przez skarżącą zażaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.