I GZ 96/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Op 653/25 w zakresie odrzucenia skargi J.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 lipca 2025 r. nr 1601-IEW.720.10.2025 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z 5 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Op 653/25 odrzucił skargę J. N. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 28 lipca 2025 r., nr 1601-IEW.720.10.2025 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uzupełnił w przepisanym terminie braków formalnych skargi w postaci przedłożenia numeru PESEL oraz podpisania skargi. Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. Zażalenie na postanowienie WSA z 5 grudnia 2025 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wywiódł pełnomocnik skarżącego, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy z pism strony skarżącej wynika, że popiera on złożoną przez siebie skargę, a pisma te zostały podpisane przez skarżącego; - naruszenie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP), przez błędną ich interpretację, polegającą na wydaniu rozstrzygnięcia odmawiającego z nieuzasadnionych przyczyn stronie prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Wniesiono też o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, których nieuzupełnienie w zakreślonym terminie – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności, zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, ponadto w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pismo strony powinno zawierać, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który ustanawia rygor odrzucenia skargi, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł do Sądu I instancji niepodpisaną skargę, w której nie podał swojego numeru PESEL. W związku z czym prawidłowo Sąd I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. braków formalnych skargi - w terminie 7 dni - od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie skarżący odebrał [...] września 2025 r. Mimo prawidłowego pouczenia w zakreślonym terminie, który upływał [...] września 2025 r., nie podał numeru PESEL ani nie nadesłał podpisanej skargi. W tym terminie nadesłał wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do argumentacji zażalenia należy zauważyć, że skarżący w sprawie samodzielnie sporządził skargę, a uchybił jedynie formalnym jej brakom, które, wobec jednoznacznej i czytelnej treści wezwania, mógł bez przeszkód samodzielnie uzupełnić, czego nie uczynił. Natomiast postępowanie z wniosku o prawo pomocy zostało wszczęte 25 września 2025 r. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że bieg terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi rozpoczął się zatem od dnia doręczenia wezwania i wynosił 7 dni. Bieg tego terminu pozostaje bez wpływu na procedurę ustanowienia pełnomocnika z urzędu, gdyż nie stanowiło to wymogu formalnego skargi oraz doszło do skutecznego doręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazać należy też, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22, podjął uchwałę o następującej treści: "Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Jak wynika z treści podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie Sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany. Podkreślenia wymaga również to, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Na gruncie niniejszej sprawy skarżącemu umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, których ostatecznie nie uzupełnił. Z tych powodów uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W konsekwencji nie może również być mowy o tym, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa skarżącego do sądu, które to prawo gwarantują przepisy konstytucyjne. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.