I GZ 96/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia MS na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 564/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi MS na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 12 lipca 2023 r. nr 9011-2023-001741 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z 15 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 564/23 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez M.S. (dalej: "skarżący") decyzji Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z 12 lipca 2023 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. Postanowienie to doręczono w dniu 19 stycznia 2024 r. do rąk dorosłego domownika skarżącego (vide zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 39). Skarżący, pismem z 27 stycznia 2024 r. w formie dokumentu elektronicznego, wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazał, że przesyłka zawierająca ww. postanowienie została doręczona osobie nieupoważnionej do odbioru przesyłek rejestrowanych, co skutkowało tym, że o wezwaniu dowiedział się z kilkudniowym opóźnieniem, przy czym nie jest w stanie podać daty. Podniósł także, że dołączone pouczenie o warunkach wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest niekompletne, nieprecyzyjne, a wręcz wadliwe. W ocenie skarżącego bez czasochłonnego poszukiwania dodatkowych wyjaśnień nie gwarantuje ono skutecznego wniesienia pisma do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zaskarżonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z 23 lutego 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 15 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności podniesione we wniosku nie uprawdopodobniają braku skarżącego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Podkreślono, że w skardze, jako adres do doręczeń podany został adres zamieszkania skarżącego: [...]. WSA w Gdańsku przytoczył treść art. 87 § 1, art. 67 § 1 oraz 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.), a także uznał, że doręczenie skarżącemu przesyłki sądowej było prawidłowe. Sąd I instancji uznał, że do uznania przesyłki za prawidłowo i skutecznie doręczoną, dorosły domownik nie musi legitymować się pełnomocnictwem pocztowym, czy też pełnomocnictwem udzielonym na zasadach ogólnych do odbioru przesyłek pocztowych. Tego rodzaju pełnomocnictwa upoważniają bowiem do obioru przesyłek w imieniu adresata w placówce pocztowej. Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U.2023.1640), przesyłka pocztowa (jeżeli nie jest nadana na poste restante) może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący takie zastrzeżenie złożył. Wobec braku wskazania przez skarżącego innych okoliczności, Sąd I instancji nie odnalazł braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Powoływane we wniosku trudności z wniesieniem zażalenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie mogą być uznane za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd I instancji nie zbadał i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku, nie wskazał też, jakiej konkretnie osobie zostało doręczone pismo. Wyjaśnił, że pod wskazanym adresem zamieszkują również dwie osoby w podeszłym wieku ze znacznie posuniętą demencją. W jego ocenie uznanie za skuteczne doręczenie pisma sądowego takim osobom, zamiast adresatowi, urąga zasadom współżycia społecznego oraz ogólnie przyjętej przyzwoitości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia przez sąd uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Przywrócenie takie uzależnione jest od wykazania przez stronę braku jej winy w uchybieniu, zaś okoliczności wskazujące na brak winy wykazane winny być we wniosku o przywrócenie terminu, co wynika z art. 87 § 2 tej ustawy. W niniejszym postępowaniu korespondencja adresowana do skarżącego, zawierająca odpis postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji została doręczona zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. - do rąk dorosłego domownika, który potwierdził odbiór korespondencji w dniu 19 stycznia 2024 r. (tak zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 39). W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio adresatowi do rąk własnych (art. 67 § 1 p.p.s.a.), jednak art. 72 p.p.s.a. przewiduje tzw. doręczenie zastępcze, które dokonuje się dorosłemu domownikowi adresata, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu. Za domownika należy uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym jest ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 2247/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i że kwitując odbiór przesyłki, podejmuje się ona przekazania jej adresatowi. Skarżący nie wskazał na okoliczności, z których miałoby wynikać nieprawidłowe doręczenie przesyłki. W art. 72 p.p.s.a. zawarto domniemanie, iż osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, która na dodatek pokwitowała odbiór pisma, zobowiązuje się oddać je adresatowi. Gdyby domownik skarżącego w obecności listonosza odmówił podpisania pokwitowania odbioru, powiedział, że nie odda przesyłki - domniemanie to można byłoby obalić. Wnoszący zażalenie kwestionuje tymczasem odbiór przesyłki przez wskazaną osobę, podnosząc, że nie była ona upoważniona do odbioru korespondencji. Wskazać należy, iż art. 72 p.p.s.a. nie wymaga, aby dorosły domownik był upoważniony przez adresata do odbioru korespondencji. Skarżący nie wykazał też, aby złożył w Urzędzie Pocztowym stosowne zastrzeżenie doręczania mu korespondencji wyłącznie do rąk własnych. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że przesyłka zawierająca ww. korespondencję doręczona została prawidłowo w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że skarżący mógł - z uwagi na konieczność dbania o własne sprawy - dowiedzieć się, czy w zainicjowanym przez niego postępowaniu rozpoznano kwestię wpadkową - wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pozwoliłoby mu to na złożenie zażalenia w terminie. Tym samym okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu jak i zażaleniu nie mogą stanowić przesłanki przywrócenia terminu. W ocenie NSA, Sąd I instancji należycie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił należycie braku swojej winy. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.