I GZ 9/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 359/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowienie z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 359/23 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu. Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uzasadnił w sposób szczególny wniosku. Nie przedstawił również stosownej dokumentacji przedstawiającej dokładną sytuację majątkową i finansową. Takie braki wniosku, w ocenie Sądu I instancji uniemożliwiły jego merytoryczną ocenę i stwierdzenie czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje faktycznie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź pojawienia się trudnych do odwrócenia skutków. Następnie skarżący złożył zażalenie i wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia, w szczególności zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rozliczenie roczne dochodu firmy za 2023 r. Wskazując na powyższe wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w postaci warsztatu samochodowego. Sytuacja zawodowa skarżącego jest uzależniona od możliwości wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej hali wraz z parkiem maszynowym. Ewentualna egzekucja zostanie skierowana na tę nieruchomość oraz maszyny. W takim stanie rzeczy skarżący zostanie pozbawiony środków, które umożliwiają jemu prowadzenie działalności gospodarczej, a w konsekwencji upadek tej działalności i pozbawienie źródła utrzymania jego rodziny oraz zatrudnionych pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany przez Sąd I instancji niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z dnia 15 grudnia 2010 o sygn. akt I GZ 418/10, z dnia 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 424/10, z dnia 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OZ 614/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Jak słusznie podniósł skarżący, wykonanie decyzji o zwrocie przez skarżącego 240.992,00 zł. może spowodować trudne do odwrócenia skutki i znaczną szkodę. Konieczność wypłacenia ww. sumy pieniężnej wiązałaby się z niebezpieczeństwem dotyczącym dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (przedsiębiorstwa strony). W tej sytuacji jednorazowa spłata powyższej kwoty może powodować znaczne obciążenie oraz utratę płynności finansowej przez skarżącego. Sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa uzasadnia uznanie, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1476/11). Ponadto należy zauważyć, że skarżący prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, dlatego też zwrot środków na realizację projektu określonej w decyzji przed dokonaniem kontroli legalności tej decyzji przez sąd administracyjny mogłaby spowodować pozbawienie skarżącego nie tylko źródła dochodu z prowadzonej działalności ale również wpłynąć znacząco na majątek prywatny skarżącego. W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.