I GZ 9/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. K. Zarządcy Sukcesyjnego Przedsiębiorcy - [A.] w Z. K. A. w spadku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 592/21 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi T. K. Zarządcy Sukcesyjnego Przedsiębiorcy - [A.] w Z. K. A. w spadku na rozstrzygnięcie protestu Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 592/21 odrzucił skargę T. K. na rozstrzygnięcie protestu Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu oraz zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zarządzeniem z 8 października 2021 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie adresu zamieszkania T. K., w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi doręczono pełnomocnikowi skarżącego 18 października 2021 r. Odbiór przesyłki pokwitowała M. M. – upoważniony pracownik (k. 235). Termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął 25 października 2021 r. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik skarżącego, mimo prawidłowego wezwania, nie uzupełnił wskazanego w wezwaniu braku formalnego skargi. Mając powyższe na względzie, WSA w Lublinie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 64 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: u.z.p.p.r.). Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył T. K. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, przejawiające się odrzuceniem skargi z powodu rzekomego nieuzupełnienia braków formalnych, pomimo iż przedmiotowe wezwanie było bezprzedmiotowe, ze względu na fakt, że domniemany brak formalny wyrażający się w braku wskazania miejsca zamieszkania T. K. nie występował, ponieważ adres zamieszkania został faktycznie wskazany w treści skargi do WSA, a tym samym skarga nie charakteryzowała się posiadaniem braków formalnych; 2.art. 49§1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, przejawiające się wystosowaniem bezprzedmiotowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych, pomimo spełniania przez skargę wszelkich wymogów formalnych wynikających z przepisów prawa; 3.art. 46 § 2 ust. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i całkowite pominięcie faktu wskazania przez skarżącego adresu zamieszkania w treści skargi i tym samym wystosowanie bezprzedmiotowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych; 4. art. 45 ust. 1 Konstytucji poprzez naruszenie fundamentalnej zasady prawa do sądu, przejawiające się odrzuceniem skargi ze względu na brak uzupełnienia rzekomych braków formalnych, pomimo faktu, iż przedmiotowe braki w rzeczywistości nie występowały, co spowodowało rażące ograniczenie prawa do sądu w stosunku do skarżącego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że bezpośrednio w treści skargi, w oznaczeniu strony pod słowem "Skarżący" – wskazał na adres zamieszkania T. K. którym jest ul. [...],[...] Z. Tym samym, zupełnie niezrozumiałe dla Skarżącego jest odrzucenie skargi ze względu na de facto brak wskazania miejsca zamieszkania T. K., w sytuacji w której został on bezpośrednio wskazany w treści skargi. Dodatkowo Skarżący zaznaczył, że w niniejszej sprawie adres zamieszkania T. K. jest tożsamy z adresem stałego wykonywania działalności gospodarczej przez Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 64 u.z.p.p.r. stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Natomiast zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. jest niewskazanie przez skarżącego miejsca zamieszkania, czego wymaga art. 46 § 2 pkt 1 lit. a). Niewskazanie miejsca zamieszkania, pomimo wezwania, stanowiło zaś podstawę wydania zaskarżonego postanowienia. W rozpoznawanej sprawie skarżący w skardze na rozstrzygnięcie protestu Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia [...] września 2021 r., nr [...] oznaczając stronę skarżącą wskazał: "T. K. Zarządca Sukcesyjny Przedsiębiorcy [...] w Z. K. A. w Spadku, ul. [...],[...] Z., NIP [...] reprezentowany przez radcę prawnego M. F., adres do doręczeń: Kancelaria Prawna [...] ul. [...],[...] L.". W ocenie Sądu I instancji skarga nie zawierała wskazania miejsca zamieszkania skarżącej, wbrew wymogowi określanemu w art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Powyższe skutkowało wezwaniem skarżącego do uzupełnienia wskazanego braku skargi. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie w wyznaczonym terminie, jednak, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności, na gruncie rozpoznawanej sprawy, nie stanowią wystarczającej podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy bowiem podkreślić, że jak wynika z treści art. 49 § 1 p.p.s.a., sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi jedynie wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie. Prawo do sądu jest bezspornie jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2), jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Ograniczenie prawa do sądu może zostać oczywiście ustanowione ze względu na inne wartości. Należy zauważyć, że jak wynika z zażalenia podany przez skarżącego w treści skargi adres: ul. [...],[...] Z. jest adresem zamieszkania T. K. oraz adresem wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast jako adres do doręczeń wskazano adres kancelarii pełnomocnika skarżącego. Należy stwierdzić, że faktyczny brak formalny nie występował ponieważ w treści skargi został bezpośrednio wskazany adres zamieszkania skarżącego. Zatem nie można uznać, że niewskazanie przez skarżącego miejsca zamieszkania stanowiło o odrzuceniu skargi i bezzasadnie zamknęło stronie drogę do sądu. Przy zaistniałych wątpliwościach Sąd mógł ewentualnie wystosować do skarżącego pismo celem doprecyzowania wskazanego w skardze adresu. Z tych powodów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy, nie można uznać, że wskazana okoliczność będąca naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., stanowiło brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., niezasadne było wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w omawianym zakresie pod rygorem jej odrzucenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.