I GZ 87/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 406/24 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody postanawia: oddalić zażalenie

A. K. (dalej "skarżący") wniósł skargę na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z [...] sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy. Na mocy zarządzeń z 31 października 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącemu 7 listopada 2024 r. Postanowieniem z 27 listopada 2024 r. odrzucono skargę wniesioną przez skarżącego z uwagi na nieusunięcie braku formalnego skargi i brak uiszczenia wpisu od skargi. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu 5 grudnia 2024 r. W dniu 12 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o przywrócenie terminu do podania numeru PESEL i uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a ponadto o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia na okoliczność zaszczepienia go przeciwko COVID-19 i przesłuchania go na okoliczność jego przewlekłej choroby i bardzo złego samopoczucia. Jednocześnie skarżący podał numer PESEL i przedłożył dowód uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że niewykonanie zarządzeń z 31 października 2024 r. nastąpiło bez winy skarżącego, a spowodowane było jego niedyspozycją wywołaną szczepieniem COVID-19 w dniu 7 listopada 2024 r. Podniesiono, że skarżący cierpi na przewlekłą astmę oskrzelową, co jeszcze pogorszyło jego stan zdrowia. Złe samopoczucie trwało około 10 dni i skarżący nie miał świadomości doręczenia zarządzeń z 31 października 2024 r. Dopiero po otrzymaniu 5 grudnia 2024 r. odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący dowiedział się o nieuzupełnieniu braków formalnych i nieuiszczeniu wpisu od skargi. Do wniosku dołączono zaświadczenie potwierdzające, że skarżący 7 listopada 2024 r. został zaszczepiony przeciwko Covid-19. Postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. odmówiono przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi oraz uiszczania wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji argumentował, że nie neguje twierdzenia skarżącego o zaistnieniu u niego niedyspozycji po szczepieniu przeciwko COVID-19, natomiast wskazał, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił wystąpienia tej niedyspozycji w takim nasileniu, aby uniemożliwiła mu ona dokonanie czynności procesowej w terminie. Następnie skarżący wniósł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a." czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu unormowana w art. 86 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do wykazywania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie pozwoliły na przyjęcie, że uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu przewidzianego na usunięcie braków formalnych skargi. Należy stwierdzić, że zarówno argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, jak i – zasadniczo będąca jej powtórzeniem – argumentacja zażalenia na postanowienie WSA, nie uzasadniają przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadniczo cała argumentacja wnioskodawcy sprowadza się do gołosłownego twierdzenia o wystąpieniu stanu złego samopoczucia. Okoliczność ta w żaden sposób nie została jednak uprawdopodobniona, bowiem powołanie się we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu na problemy zdrowotne, które stały się przyczyną wystąpienia uchybienia terminowi, bez wykazania jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, zaświadczenia z konsultacji w sprawie złego samopoczucia z lekarzem, w żadnym przypadku nie obrazują sytuacji zdrowotnej skarżącego, bezpośrednio poprzedzającej datę dokonania wymaganej na tym etapie postępowania czynności procesowej, bądź też obejmującej swym zakresem czasowym termin dokonania tej czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności sprawy nie stanowią realizacji przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a. Wprawdzie przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. nakłada na stronę jedynie obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, jednakże nie oznacza to, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych oświadczeniach. Podkreślić w tym miejscu należy, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności, z których wnioskodawca chciałby wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne. Z informacji zawartych w samym wniosku i zażaleniu nie wynika zatem aby w terminie przewidzianym na usunięcia braków formalnych skargi zaszły okoliczności uprawdopodabniające brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Przedłożone informacje oraz zaświadczenie o odbytym w dniu 7 listopada 2024 r. szczepieniu obrazują ogólny stan zdrowia skarżącego i wskazują na zaistnienie pewnych zdarzeń w jego życiu osobistym, natomiast dokumenty te nie wskazują, aby stan zdrowia wnoszącego zażalenie pogorszył się w takim stopniu, aby uniemożliwił podejmowanie czynności procesowych w okresie biegu ustawowego terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te wskazują, że uchybienie terminowi uzupełnienia braków formalnych skargi nie miało miejsca bez winy skarżącego, a zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie co do braku możliwości przywrócenie terminu należało uznać za słuszne. W konsekwencji powyższego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uchylenia prawidłowego postanowienia tego sądu. W tak ustalonym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu