I GZ 81/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1027/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 18 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1027/19 odmówił [...] wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2019 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że wniosek [...] – dalej: skarżącej - nie mógł zostać uwzględniony, bowiem dotyczy postanowienia, które nie podlega wykonaniu. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie, których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą, którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie, których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Sąd podał, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest postanowienie wydane w toku postępowania egzekucyjnego, dotyczące skargi na czynność egzekucyjną. Jest to, zatem akt, który nie dokonuje zmian w zakresie praw lub obowiązków skarżącej, w szczególności nie nakłada na skarżącą powinności określonego zachowania się. Zaskarżone postanowienie nie tworzy po stronie skarżącej uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania). Jest to akt prawny nienoszący znamion wykonalności, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od strony skarżącej (ustalonej inną decyzją administracyjną) zaległości publicznoprawnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania postanowienia. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez uznanie, że nie ma podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, podczas gdy uprawdopodobniono, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, objętej wnioskiem, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest, zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 kwietnia 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Takie postanowienie, ze względu na zakres i charakter prawny, nie nadaje się do wykonania. Podstawą skargi na czynności egzekucyjne jest art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), który to przepis nie ma charakteru materialnoprawnego, ponieważ zawarta w nim norma nie nakłada na jego adresatów określonych obowiązków lub uprawnień materialnoprawnych. Jest to typowy przepis proceduralny, kreujący określone uprawnienie procesowe zobowiązanego, skoro stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (v. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10). Trudno byłoby, więc przyjąć, że z samego orzeczenia opartego na art. 54 u.p.e.a. miałyby wynikać nowe prawa czy obowiązki strony podlegające wykonaniu (tak też NSA w postanowieniu z 13 lutego 2019 r., sygn. akt I GZ 29/19). Tym samym wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe, a wniosek w tym przedmiocie powinien zostać oddalony, jak zgodnie z prawem orzekł WSA w Gliwicach kontrolowanym postanowieniem. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia