I GZ 8/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Po 646/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Po 646/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił E. B. wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania za nieuzasadnione postanowił. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które podlegają takiemu wykonaniu. Chodzi zatem o akty kreujące prawa czy określone obowiązki po danej stronie postępowania. Przedmiotowy akt organu II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r. uznające poszczególne wskazane zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oraz odmawiające umorzenia tego postępowania. W ocenie Sądu I instancji tego rodzaju akt administracyjny nie podlega wykonaniu. Sąd I instancji wskazał również, że strona może wnosić o wstrzymanie wykonania poszczególnych czynności egzekucyjnych w ramach odrębnych środków wskazanych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania ewentualnie przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego jest zdatność tego aktu do wykonania w postępowaniu egzekucyjnym lub to, że strona postępowania nabyła prawo z tej decyzji, w konsekwencji czego postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutu nie podlega wykonaniu i nie jest możliwe wstrzymanie jego wykonania, podczas gdy przedmiotem wstrzymania mogą być także postanowienia o charakterze odmownym. W ocenie pełnomocnika skarżącej postanowienie organu drugiej instancji wywołuje skutki w postaci wznowienia egzekucji, a zatem - pomimo iż ma charakter odmowny - kreuje prawa i obowiązki, narażając równocześnie skarżącą na egzekwowanie należności, które pozostają przedmiotem sporu z organem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczność wniesienia skargi do sądu, z uwagi na art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpatrywanej sprawie, zasadnicze znaczenie ma charakter prawny aktu, objętego wnioskiem Skarżącej. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu Inspektorat w K. z dnia [...] czerwca 2020 r. którym organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zauważyć w tym miejscu należy, jak też słusznie skonstatował Sąd pierwszej instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Z zaskarżonego postanowienia, nie wynika zatem wprost obowiązek nadający się do wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności. Jest tak, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od skarżącej zaległości ustalonej inną decyzją administracyjną. Poprzez zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skarżąca stwierdza określone okoliczności, które stoją na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Rolą organów jest zweryfikować te twierdzenia. Uznanie twierdzeń przez organ nie może podlegać wstrzymaniu wykonania, bowiem bezpośrednio nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków. W efekcie, skoro przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, jest uznanie za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z uwagi na jego charakter, nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach dla pełnomocnika z urzędu nie leży natomiast w kompetencjach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a do właściwego w sprawie Sądu I instancji, do którego pełnomocnik skarżącego powinien zwrócić się ze stosownym wnioskiem.