I GZ 79/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2668/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2668/22 odmówił wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych. Skarżąca w skardze na decyzję zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu skarżąca wskazała, że należność będąca przedmiotem sprawy, opiewa na dzień 19 września 2019 r. na kwotę 1.535.950,85 zł wraz z odsetkami, co stanowi kwotę wyższą niż limit kredytowy posiadany przez Skarżącą (kredyt obrotowy) na bieżącą działalność, który wynosi 1.000.000,00 zł. Podsumowując Spółka podniosła, że nie posiada środków na natychmiastową zapłatę kwoty 1.535.950,85 zł, co nie wynika z braku prawidłowego zarządzania spółką, a wynika specyfiki jej działalności. Spółka dodała ponadto, że posiada środki trwałe, w postaci budynku sortowni i przechowalni, jak również ruchomości niezbędne do prowadzenia działalności, jednakże są to środki potrzebne i niezbędne do prowadzenia działalności i nie jest w stanie dokonać ich zbycia z dnia na dzień, celem pozyskania środków na spłatę należności. Takie rozwiązanie doprowadziłoby również do zaburzenia pakowania, magazynowania, przygotowania warzyw do sprzedaży. Skarżąca nie posiada środków trwałych zbędnych, niepotrzebnych do prowadzenia działalności, a w przypadku ich sprzedaży, odtworzenie zbytych środków, będzie nader utrudnione. Do wniosku dołączono m.in. bilanse oraz rachunki zysków i strat Spółki za lata 2019-2021 r., historie rachunków bankowych, prognozowany bilans na 2023 r. oraz opinię biegłego rewidenta z 13 października 2022 r. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania decyzji wskazał wniosek strony zawarty w skardze ograniczał się do dość wybiórczego przedstawienia sytuacji finansowej skarżącej. Spółka zaakcentowała te okoliczności (wysokość limitu w kredycie obrotowym, niewielki zysk netto i kapitał własny oraz prognozowana strata w roku 2023), które w jej ocenie przemawiały za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Zadaniem Sądu rozpatrującego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub spowodować dla niej trudne do odwrócenia skutki, a do tego konieczne jest odniesienie się do całej sytuacji finansowej spółki. W ocenie Sądu z dołączonych do wniosku bilansów spółki wynika, że posiada ona środki trwałe o wartości około 15 mln zł, a więc o wartości niemal dziesięciokrotnie przekraczającej zobowiązanie wynikające z zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła co prawda, że pozbawienie jej nawet części tych środków nie pozostanie bez wpływu na prowadzoną działalność, jednakże z uzasadnienia wniosku nie wynika, że skarżąca pomimo powoływania się na utratę płynności finansowej poczyniła jakieś kroki aby się przed tym niebezpieczeństwem uchronić np. składając wniosek o rozłożenie spornej należności na raty. Sąd podkreślił, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia, bądź zwrotu należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego i nie jest to sytuacja, która sama w sobie uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie – uchylenie zaskarżanego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniu zarzucono błędne zastosowanie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022.259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z powodu posiadania przez spółkę środków trwałych o wartości bilansowej w wysokości 15 min zł oraz okoliczności, że skarżąca nie podjęła działań zmierzających do uchronienia się przed niebezpieczeństwem utraty płynności finansowej, pomimo że: 1. Sąd w sposób wybiórczy dokonał analizy sytuacji finansowej skarżącej przyjmując jedynie okoliczności przemawiające za odmową wstrzymania wykonalności decyzji, a zatem w sposób dowolny dokonał analizy złożonego materiału; 2. irrelewantna jest okoliczność w zakresie dotyczącym przesłanek do wstrzymania wykonalności, czy skarżąca złożyła chociażby wniosek o rozłożenie należności na raty, a nawet jeżeli ma to znaczenie, to Sąd przyjął nieprawdziwe informacje przekazane w piśmie przez pełnomocnika organu, bowiem skarżąca złożyła wniosek o rozłożenie na raty 5 grudnia 2022 r W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych zarzutów, więc podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywający pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Istotnie bowiem wniosek strony zawarty w skardze ograniczał się do dość wybiórczego przedstawienia sytuacji finansowej skarżącej. Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie, aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jej sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje skarżąca), nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia spółki, że w jej przypadku zapłata wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA: z 13 maja 2021 r., sygn. akt II GZ 143/21; z 13 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 324/20; z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GZ 169/20; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Dla obrazu sytuacji majątkowej skarżącej Spółki, umożliwiającej ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących wartości środków majątkowych należących do skarżącej tj. majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy rachunków bankowych, wierzytelności. Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że w zażaleniu w rzeczywistości potwierdzono zasadność oceny zawartej w zaskarżonym postanowieniu, że spółka posiada środki trwałe o wartości 15 min złotych, które niemal dziesięciokrotnie przekraczają wysokość zobowiązania. W zażaleniu skarżąca wyspecyfikowała tylko składniki majątku trwałego, natomiast nie podważyła wartości aktywów trwałych spółki, ani jej relacji do przedmiotowej należności. Skarżąca nie podważyła faktu, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pominięto wartość majątku spółki skupiając się na jej zobowiązaniach, co skutkowało brakiem przedstawienia całej sytuacji majątkowej spółki. W konsekwencji zażalenie potwierdza brak wystąpienia przesłanek, o których mowa art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu wskazano, że bezpośrednim skutkiem jednorazowej spłaty należności byłaby tylko utrata płynności finansowej. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest fakt wydania decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 6 lutego 2023 r nr 34/2023. o odroczeniu spłaty i rozłożeniu należności na 30 miesięcznych rat. Można zatem stwierdzić, że cała argumentacja skarżącego oparta na konieczności jednorazowej spłaty należności stała się bezprzedmiotowa. Podkreślić należy, że w świetle art. 56 ust. l pkt 1) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżąca osiągnęła już swój cel polegający na zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. W związku z tym udzielenie tymczasowej ochrony na podstawie art.61 § 3 p.p.s.a. stało się zbędne, gdyż tylko dublowałoby przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skoro skarżąca wybiórczo przedstawiła sytuację majątkową spółki, to nie można uznać za uzasadniony zarzut, że Sąd dokonał wybiórczej analizy materiału. Fakt, że Sąd zauważył te okoliczności (majątek spółki), które przemilczał skarżący nie powinien uzasadniać uchylenia zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.