I GZ 75/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1387/21 w zakresie odrzucenia skargi A na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1387/21, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę A na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem z 13 października 2021 r. wezwano spółkę do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Jednocześnie pouczono stronę, że wezwanie należy wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono spółce 24 listopada 2021 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania upłynął bezskutecznie 1 grudnia 2021 r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie: 1) art. 29 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, że wymóg przedstawienia dokumentu potwierdzającego umocowanie organu strony dotyczy również sytuacji, gdy umocowanie to wynika wprost z publicznie dostępnego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi w wyniku wykładni przepisów nie dającej pogodzić się z konstytucyjną zasadą prawa do sądu oraz racjonalnością ustawodawcy; 2) art. 29 w zw. z art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że brak formalny skargi w postaci nieprzedłożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie organu strony, w sytuacji gdy umocowanie to wynika wprost z publicznie dostępnego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną, jest brakiem na skutek którego skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a. osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie do działania musiał być wyłącznie KRS. Chodzi o taki dokument, z którego wynika to umocowanie, a nie o dokument mający konkretną formę prawną. Zaniechanie w tym zakresie - wbrew twierdzeniom skarżącej spółki - stanowi brak formalny środka prawnego, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższego stanowiska nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów odpisy, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z KRS. Nie znajduje uzasadnienia stanowisko zawarte w zażaleniu, że sąd może zweryfikować prawidłowość reprezentacji, ponieważ treść KRS-u jest dostępna elektronicznie. Należy podkreślić, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (v. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2456/15; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że rejestr KRS jest jawny. Nie oznacza to jednakże, że Sąd może zastępować strony i uzupełniać za nie braki formalne składanych pism. Są to czynności procesowe stron, ich pełnomocników, przedstawicieli (co wynika chociażby z art. 29 p.p.s.a. i zawartego w nim zwrotu "mają obowiązek wykazać"), które nie mogą być podejmowane przez inne podmioty. Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia NSA: z 12 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 69/15; z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 716/16 i z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19). Podzielając pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że weryfikacja prawa samodzielnego reprezentowania skarżącej spółki powinna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce (por. postanowienia NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II GZ 71/13, z 6 kwietnia 2020 r. sygn. akt II GZ 112/20) zauważyć trzeba, że w rozpatrywanej sprawie wskazany brak formalny ujawnił się już na etapie wnoszenia skargi. W tej sytuacji Sąd prawidłowo uznał, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu i skierował do niej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W sprawie niekwestionowane pozostaje, że wezwanie to zostało prawidłowo doręczone, spółka została pouczona o skutkach niedochowania terminu, jednak nie uzupełniła wskazanego braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wspomnianego braku formalnego skargi nie skutkowało "automatycznym" odrzuceniem skargi. Skarżąca została prawidłowo wezwana do usunięcia braku, a odrzucenie skargi było skutkiem niewykonania tego wezwania. Taka sekwencja działań Sądu I instancji jest zgodna z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i nie naruszała prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia