I GZ 69/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1260/18 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1260/18, odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu wypłaconych środków. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że ww. decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 21 maja 2018 r., natomiast skargę nadano w urzędzie pocztowym 22 czerwca 2018 r., czyli po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), który upłynął 20 czerwca 2018 r. W związku z tym Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie (reprezentowane przez ustanowionego z urzędu adwokata), wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na językowej wykładni art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., z pominięciem konstytucyjnej zasady prawa do sądu, które to naruszenie mogło mieć istoty wpływ na wynik spraw, bowiem gdyby Sąd dokonał prawidłowej, uwzględniającej zasady konstytucyjne wykładni art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., nie dokonałby odrzucenia skargi, w sytuacji gdy uchybienie terminy na jej wniesienie nie było przez skarżącego zawinione. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie wziął pod uwagę okoliczności, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma środków pieniężnych, lokalu ani środków trwałych. Koszty działalności ponoszą Prezes i jego Zastępca z własnych środków. Skarżącego nie stać na pomoc prawną, a bez niej nie był w stanie właściwie obliczyć terminu na wniesienie skargi oraz przewidzieć skutków uchybienia temu terminowi. Zdaniem autora zażalenia, przepis art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. powinien być interpretowany zgodnie z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinien w niniejszej sprawie być zastosowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Skarga wniesiona po upływie tego terminu podlega odrzuceniu – stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżące Stowarzyszenie uchybiło terminowi do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, doręczoną prawidłowo w dniu 21 maja 2018 r. (zob. k. 365 akt adm). Ww. decyzja zawierała w swej treści pouczenie o trybie i terminie jej zaskarżenia. Skargę Stowarzyszenie złożyło w dniu 22 czerwca 2018 r. (zob. k. 5 akt sądowych), a więc po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia. W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie podważyły argumenty zażalenia z następujących powodów. Po pierwsze, w przypadku wniesienia skargi nie obowiązuje tzw. przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że strona występująca bez profesjonalnego pełnomocnika, która została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie zaskarżenia decyzji, chcąc realizować przysługujące jej prawo do sądu, może i powinna zastosować się do pouczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obliczenie trzydziestodniowego terminu oraz zrozumienie skutków jego uchybienia nie przekracza możliwości osób należycie dbających o swoje interesy, a w szczególności osób reprezentujących jednostki organizacyjne. W niniejszej sprawie strona wystąpiła o pomoc prawną i ją uzyskała – poprzez ustanowienie adwokata z urzędu – na mocy postanowienia WSA w Warszawie z 6 listopada 2018 r. Nie zmienia to faktu, że czynności podjęte przed tą datą przez osoby mające legitymację do reprezentowania skarżącego są ważne i wywierają skutki prawne w sferze praw i obowiązków podmiotu reprezentowanego. Ponadto, ewentualną kwestię braku winy w uchybieniu terminu Sąd mógłby oceniać jedynie w sytuacji, gdyby strona wraz ze spóźnioną skargą złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczyniła. W sprawie, w której zaskarżonym postanowieniem Sąd odrzucił skargę, kontroli instancyjnej podlegają jedynie te okoliczności, które legły u jego podstaw, tj. kwestia uchybienia terminu do wniesienia skargi. Tymczasem, sam skarżący w zażaleniu tych okoliczności nie podważa; nie kwestionuje bowiem, że do uchybienia terminu istotnie doszło. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.