I GZ 68/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. A. E. spółki z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 92/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. A. E. spółki z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 92/24 odrzucił skargę G. A. E. spółki z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: G. A. E. spółka z o.o. z siedzibą w B. (dalej skarżąca, Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] 5 grudnia 2023 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA wezwano Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 101 zł pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rezultacie jego rozpoznania. WSA w Warszawie postanowieniem z 14 marca 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 33/24 odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W związku z wniesieniem przez Spółkę sprzeciwu, Sąd postanowieniem z 18 października 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 14 marca 2024 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Warszawie z 21 października 2024 r., wezwano Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 5 lutego 2024 r. Wezwanie zostało doręczone skarżącej 28 października 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 43 akt sądowych) Skarżąca pismem z 31 października 2024 r., powołując się na nowe okoliczności w postaci znaczącej zmiany finansowej, wniosła ponownie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. WSA w Warszawie postanowieniem z 28 listopada 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 192/24 odmówił Spółce zmiany postanowienia z 14 marca 2024 r. WSA w Warszawie postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 192/24 utrzymał w mocy postanowienie z 28 listopada 2024 r. W wyznaczonym terminie wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. Uzasadniając odrzucenie skargi WSA w Warszawie podkreślił, że zgodnie z art. 230 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., w myśl, którego sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, wezwano skarżącą Spółkę do uiszczenia ustalonego jak powyżej wpisu od skargi, w dalszej zaś kolejności, po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego w tym przedmiocie. Sąd I instancji podniósł, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi. Przed skutkiem tym nie może ochronić skarżącego kolejny już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć, bowiem trzeba, że z przymiotu prawomocności wiążącego zarówno stronę, jak i sąd postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu, zaś kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, również ten dokonany w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg wyznaczonego przez Sąd terminu z art. 220 p.p.s.a. Prawomocne postanowienie o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalniają strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie, nawet wówczas, gdy ów ponowny wniosek złożono przed wezwaniem do uiszczenia opłaty wpisu. Akceptacja dla tego rodzaju praktyk dawałaby stronom postępowania możliwość nieograniczonego w czasie przewlekania postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, każdorazowo po doręczeniu odpisów postanowień odmownych. W ocenie WSA przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z 5 lutego 2024 r. do uiszczenia wpisu została doręczona skarżącej 28 października 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 43 akt sądowych). Zatem ustawowy termin do uiszczenia wpisu sądowego upływał 4 listopada 2024 r. Natomiast w dokumentach księgowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zidentyfikowano do 16 grudnia 2024 r. wpłaty tytułem opłat sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie, co jest jednoznaczne z faktem, że strona skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu sądowego. Spółka złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenia oraz dalsze procedowanie w sprawach skarg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidło postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego tego Sądu z 28 listopada 2024 r., - orzeka, jako sąd drugiej instancji - zatem od postanowienia WSA w Warszawie wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ nie przewidują tego przepisy p.p.s.a., a postanowienie to zyskuje walor prawomocności z chwilą jego wydania. Tym samym należy uznać, że zasadnie spółka ponownie została wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, którego pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia nie uiściła. W rezultacie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi przewidziana w art. 220 § 3 p.p.s.a., którą WSA w Warszawie prawidłowo powołał w zaskarżonym postanowieniu. W zaistniałej sytuacji upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obligował ten Sąd do odrzucenia skargi. Sytuację finansową spółki dwukrotnie badano w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie jej zwolnienia do kosztów sądowych w sprawie. Dwukrotnie wynik tego badania był negatywny. Co za tym idzie spółka winna uiścić wpis sądowy od skargi celem nadania merytorycznego biegu skardze. Powyższego zabrakło. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.