I GZ 634/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia doradcy podatkowego K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 483/16 w zakresie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 14 października 2016 r., po rozpoznaniu wniosku doradcy podatkowego K. M. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków w sprawie ze skarg R. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego, przyznał wnioskodawcy wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 3.044,25 zł oraz kwotę 11,72 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu (pkt I). Natomiast w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi wniosek oddalił (pkt II). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podkreślił, że niniejsza sprawa była jedną z wielu rozpoznawanych przez sądy obu instancji. Sprawy ze skarg R. P. dotyczyły w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek, w zależności od postępowania. Sprawy te były rodzajowo takie same, a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii była oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem I instancji uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu pierwszej I kolejne wywody pełnomocnika stanowiły jedynie uzupełnienie wcześniejszych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował więc konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia Sąd I instancji uwzględnił również finansowy interes Państwa podkreślając, że trudno przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia za reprezentację z urzędu w takich samych rodzajowo sprawach. Powyższe w ocenie Sądu uzasadniało miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika za pomoc prawną udzieloną stronie do wysokości 25 % należnej stawki ustalonej w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r., Nr 31, poz. 153). Sąd I instancji odrębnie przeanalizował zwrot kosztów przejazdu oraz zwrot kosztów za nocleg w hotelu. Zdaniem Sądu podana przez pełnomocnika cena biletu za przelot samolotem w wysokości 398,80 zł mieściła się w ramach "niezbędnych wydatków". Natomiast Sąd nie uznał wydatków poniesionych na hotel jako niezbędnych do prowadzenia sprawy. Przedstawiona cena noclegu w hotelu odbiegała bowiem od przeciętnych cen noclegów w hotelach. "Niezbędność" w tym kontekście powinna być rozumiana jako ewidentny brak połączeń komunikacyjnych i nie może być utożsamiana z noclegiem, którego koszty przekraczają zwyczajną, przeciętną, wartość noclegu w danym miejscu, a nie oscylujących w górnych granicach cen za daną usługę. K. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił naruszenie: 1) § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez błędne jego zastosowanie polegające na odmowie zwrotu pełnomocnikowi niezbędnych wydatków poniesionych na hotel; 2) art. 250 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie, pomimo że WSA w K. brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; 3) art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd I instancji wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o: 1) przyznanie wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem o sygn. akt I SA/Kr 487/13, tj. w wysokości adekwatnej do nakładu pełnomocnika i jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. 2) zwrot pełnomocnikowi kwoty niezbędnych wydatków, o których mowa w § 4 ust.1 pkt 2 rozporządzenia, w tym również poniesionych na zakwaterowanie w hotelu w Warszawie jako, co wynika z uzasadnienia postanowienia będącego przedmiotem zaskarżenia, niespornym jawi się niezbędność tego wydatku związanego ze świadczeniem pomocy prawnej w drugiej instancji; 4) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 1 oraz § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego (§ 1). Natomiast do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Kryteria te, stosuje się odpowiednio do strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego (art. 205 § 4 p.p.s.a.). Przy czym, wynagrodzenie pomagającego pełnomocnika ustala się według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (art. 250 p.p.s.a.). Z powyższych uregulowań wynika, że pełnomocnikowi profesjonalnemu, w tym jego zastępcy, należy się zwrot kosztów postępowania w "niezbędnym" zakresie. Podkreślić w tym miejscu należy, że udokumentowanie poniesionych wydatków nie obliguje jeszcze sądu do ich uwzględnienia w całości przy wydawaniu orzeczenia o wynagrodzeniu pełnomocnika, lecz tylko tych wydatków, których poniesienie było konieczne i celowe, innymi słowy niezbędne do prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przy ustalaniu wysokości zasądzanego wynagrodzenia dla pełnomocnika, zasadnie wziął pod uwagę charakter spraw oraz wkład pracy doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu w przyczynieniu się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Jak podniósł Sąd I instancji sprawy te były jednorodne. Z tego względu, przy wielości spraw tożsamych podmiotowo i przedmiotowo trudno przyjąć, że nakład pracy pełnomocnika w każdej sprawie jest identyczny i wymaga takiego samego zaangażowania czasu i pracy w jej przygotowaniu i prowadzeniu. Jak trafnie podkreślił Sąd w zaskarżonym postanowieniu zarówno stan faktyczny jak i zagadnienia prawne w każdej ze spraw były niemalże identyczne, zaś ewentualne różnice sprowadzały się do dodatkowej argumentacji prawnej problemów z zakresu prawa materialnego zaistniałych w tych sprawach. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji mając na uwadze ilość spraw jednego podmiotu (34 sprawy) prowadzonych przez tego samego pełnomocnika, prawidłowo miarkował wynagrodzenie i zasądził częściowy zwrot poniesionych kosztów. Wbrew zarzutom pełnomocnika szczegółowe wyliczenie wynagrodzenia oraz motywy rozstrzygnięcia Sądu I instancji w tym zakresie zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Chybiony jest również zarzut nieuwzględnienia przez Sąd I instancji wydatków poniesionych przez pełnomocnika na nocleg w W. w ramach prowadzonych spraw. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że przy przyznawaniu pełnomocnikowi zwrotu tego rodzaju wydatków, należy kierować się racjonalizmem oraz doświadczeniem życiowym. W przeciwnym razie sąd przychylając się do wniosku w tym zakresie wypłacałby koszty noclegu dowolnie wybranego przez pełnomocnika wykraczając poza kryterium niezbędności kosztów i narażając budżet Państwa na zbędny wydatek. Odmowa Sądu I instancji w tej kwestii była uzasadniona, ponieważ koszt doby hotelowej przedłożony przez pełnomocnika wyniósł 1308,63 zł za dwie doby hotelowe, stanowiącego według wnioskodawcy przelicznik kwoty 300 euro i był znacznie zawyżony w stosunku do cen za nocleg dostępnych na rynku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.