I GZ 618/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4417/15 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4417/15 odrzucił wniosek [...] o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi ww. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2015 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieusunięcie ww. braku formalnego w terminie 7 dni będzie skutkować odrzuceniem skargi. Powołane powyżej wezwanie wysłano na adres wskazany w skardze i jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 15 akt sądowych) zostało ono odebrane w dniu 24 listopada 2015 r. przez [...], dorosłego domownika skarżącego. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r. odrzucił skargę. Następnie postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. przyznano zaś skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 10 maja 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi wskazując jednocześnie wartość przedmiotu zaskarżenia. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, że wezwanie do usunięcia ww. braku formalnego nie zostało odebrane przez skarżącego, lecz przez [...], który nie został przez skarżącego ustanowiony pełnomocnikiem dla doręczeń. W tym samym dniu pełnomocnik wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 25 stycznia 2016 r. powołując się również na nieprawidłowe doręczenie wezwania do usunięcia braku formalnego skargi. Pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała, że pełnomocnik z urzędu został poinformowany o wyznaczeniu na tę funkcję w dniu 25 kwietnia 2016 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu liczy się od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia wniosku po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni (siedmiu dni) od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W niniejszej sprawie termin 7 dni upłynął z dniem 2 maja 2016 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi został złożony w dniu 10 maja 2016 r. Oznacza to, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika z uchybieniem terminu, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Z tej przyczyny złożony wniosek jako spóźniony podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego WSA wskazał, że w sytuacji jednoczesnego wniesienia środka odwoławczego od rozstrzygnięcia odrzucającego pismo z powodu uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tejże czynności, omawiane instytucje procesowe wykluczają się wzajemnie. W przypadku gdy strona kwestionuje ocenę sądu, że do uchybienia terminu doszło, tzn. gdy twierdzi, że czynności dokonała w terminie, a sąd błędnie uznał, iż terminowi uchybiła, powinna wnieść środek odwoławczy. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności strona powinna wnieść w sytuacji, gdy nie kwestionuje ona faktu, że uchybiła terminowi, jednakże w jej ocenie to uchybienie nie było zawinione i następnie wskazuje przyczyny usprawiedliwiające niedokonanie czynności w terminie. W sytuacji więc, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia sądu rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. WSA stwierdził, że bezsporne w sprawie jest to, iż pełnomocnik skarżącego pismem z 10 maja 2016 r. wniósł zażalenie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2016 r., odrzucającego skargę z powodu nieusunięcia braku formalnego skargi. Tego samego dnia pełnomocnik wniósł również o przywrócenie terminu do usunięcia tego braku formalnego. W tej sytuacji uznać należy, że ww. wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Działający w imieniu skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu założenia, że ustanie przyczyny uchybienia terminu następuje w chwili powiadomienia – ustanowionego z urzędu pełnomocnika w sprawie – a nie w chwili kiedy tak ustanowiony pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami sprawy, 2) w konsekwencji ww. naruszenia prawa – błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że termin do złożenia wniosku w trybie art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął z dniem 2 maja 2016 r. – a nie w dniu 12 maja br. jak to miało miejsce w rzeczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji rację ma Sąd I instancji uznając, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia wniosku po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu siedmiu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora zażalenia, z którego w istocie wynika, że ustanie przyczyny uchybienia terminu następuje wyłącznie w chwili, kiedy tak ustanowiony pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami sprawy. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów pozwalałoby na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie termin 7 dni upłynął z dniem 2 maja 2016 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi został złożony w dniu 10 maja 2016 r. Oznacza to, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika z uchybieniem terminu, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.