I GZ 566/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r.; sygn. akt I SA/Wr 466/16 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] marca 2016 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 466/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie [...] w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we [...] z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił [...] przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca, zastępowana w sprawie przez doradcę podatkowego, wniosła w ustawowym terminie zażalenie na ww. orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucając zażalenie na ww. postanowienie referendarza sądowego wskazał, że stosowanie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Zdaniem Sądu I instancji wniesiony środek zaskarżenia zawiera wszelkie elementy, które pozwoliłyby zakwalifikować go jako sprzeciw na postanowienie referendarza. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, iż tylko strona działająca przed sądami administracyjnymi bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ma prawo do uzyskania niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. (art. 6 p.p.s.a.). Tymczasem przedmiotowe zażalenie zostało sporządzone i wniesione przez doradcę podatkowego, a więc przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy się spodziewać świadomego doboru właściwych środków zaskarżenia. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż zamiarem pełnomocnika było wniesienie zażalenia, o czym świadczy wyraźne oznaczenie tego środka zaskarżenia i zaadresowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – czyli w trybie przewidzianym dla zażaleń. Zawiera nadto oznaczenie zaskarżonego orzeczenia jako wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W tym stanie rzeczy przedmiotowe zażalenie, jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. W zażaleniu skarżąca, działając przez doradcę podatkowego wskazała, że odmowa przyznania prawa pomocy w zaistniałych okolicznościach prowadzi do uniemożliwienia ochrony sądowej oraz praktycznie zaniechania kontroli sądowej legalności wydanych decyzji, co jest z punktu widzenia interesu strony skarżącej, ale również społecznego niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie ma wątpliwości, że pismo sporządzone i wniesione przez pełnomocnika skarżącej w reakcji postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. było zażaleniem, nie zaś sprzeciwem. Zarówno sprzeciw, jak i zażalenie są środkami zaskarżenia o charakterze mniej sformalizowanym, niż skarga do sądu administracyjnego lub skarga kasacyjna. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie stawia tym pismom sądowym jakichkolwiek wymogów formalnych, a jedynym elementem odróżniającym te środki jest ich nazwa. Można postawić tezę, że nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. W stanie faktycznym sprawy stwierdzenie to przemawia jednak na niekorzyść skarżącej. Jak wynika bowiem z analizy akt sprawy, pełnomocnik skarżącej nie tylko zatytułował pismo jako "zażalenie", ale również zaadresował je do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioski sformułowane przez autora środka zaskarżenia były więc całkowicie nietrafne na tym etapie postępowania, skoro w myśl art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zgodnie z brzmieniem art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Dopiero na to postanowienie sądu służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie na zarządzenie referendarza sądowego. W tej zaś sprawie nie doszło jeszcze do wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w przedmiocie prawa pomocy (zob. post. NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1450/13). Reasumując, wniesienie przez zawodowego pełnomocnika niewłaściwego środka zaskarżenia adresowanego do niewłaściwego sądu, nie mogło być skuteczne (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I GZ 643/15). W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie odrzucił zażalenie, jako niedopuszczalne. Ponadto wymaga podkreślenia, że zaskarżenie postanowienia Sądu I instancji prowadzi do tego, że Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jedynie, czy zachodziły podstawy prawne do odrzucenia zażalenia na postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. Zatem kwestie podnoszone w zażaleniu, podważające zasadność odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy - nie mogły być rozpoznawane w niniejszym postępowaniu. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.