I GZ 532/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki jawnej w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2095/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w . z dnia 24 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2095/15 odmówił A. Sp. j. w P. wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji wyjaśnił, że warunkiem merytorycznego rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest właściwe jego uzasadnienie, tj. wykazanie przez wnioskującego, iż w sprawie zachodzą dwie pozytywne przesłanki z art. 61 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), tj. wykazanie, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Sąd I instancji wskazał następnie, że warunkiem rozpatrzenia przez sąd merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest właściwe go uzasadnienie, tj. wykazanie przez wnioskującego, iż w sprawie zachodzą dwie pozytywne przesłanki z art. 61 § 3 zd. 1 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.p). Nadto dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). Analizując pod tym względem wniosek skarżącej Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie rozpatrzono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i w aktach sprawy znajdują się dokumenty z zakresu prawa pomocy, które są przydatne do oceny jego sytuacji majątkowej. W ocenie Sądu I instancji, dokumenty przedłożone do wniosku o przyznanie prawa pomocy, wprawdzie pozwoliły częściowo zbadać sytuację finansową skarżącej, jednakże nie było to wystarczające, aby pozytywnie rozstrzygnąć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem przesłanki udzielenia prawa pomocy oraz wstrzymania wykonania decyzji nie są tożsame. Sąd I Instancji stanął wobec powyższego na stanowisku, iż skarżąca nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej je decyzji organu pierwszej instancji rodziło skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody nadto zaś, że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisu art. 61 § 3 ppsa poprzez błędne przyjęcie, ze nie wykazała występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie uprawdopodobniła realnego niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu złożonego zażalenia skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji grozi jej niepowetowaną stratą, a skutki egzekucji z uwagi na łączną sumę wszystkich obciążeń związanych z wydanymi decyzjami mogą być nieodwracalne. Skarżąca wskazała również, że nie miała obowiązku udowadniać, że okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku wystąpiły w rzeczywistości, bowiem wystarczające jest "zagrożenie ich wystąpienia", które w sprawie zdaniem skarżącej istnieje i zostało przywołane w uzasadnieniu wniosku. Stawiając zarzuty skarżąca wniosła o: uchylenie postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa) po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd rozpoznający złożone zażalenie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 402/16 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. W odniesieniu do zażalenia skarżącej należy wskazać, iż skarżąca nie zdołała wykazać ryzyka wystąpienia w przyszłości realnego zagrożenia związanego z brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji. Do wniesionego przez skarżącą zażalenia nie dołączono żadnych dodatkowych dokumentów potwierdzających zaistnienie rzeczonego niebezpieczeństwa. Nie można w tej sytuacji podzielić stanowiska skarżącej, że zapłata podatku akcyzowego, spowoduje skutek, na jaki wskazuje strona. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, iż pełnomocnik w zażaleniu rozwinął argumentację dotyczącą uzasadnienia wniosku jednakże w ramach postępowania zażaleniowego NSA ocenia legalność działania Sądu I instancji w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 394/14; postanowienie NSA z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 331/14; postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1793/14; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 144/15; postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 653/14, CBOSA). Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż przesłanką do wstrzymania zaskarżonej decyzji nie jest również fakt złożenia wniosku o zwolnienie strony z części ponoszenia kosztów sądowych, gdyż są to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek. Zła kondycja finansowa skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Takimi przesłankami są bowiem zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem decyzji. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podziela też pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 402/16, że trudna sytuacja materialna strony może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, ale nie jest wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania danego aktu, bowiem przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.