I GZ 51/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2398/22 w zakresie nakazu ściągnięcia kwoty tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. B. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 lipca 2022 r., nr DDD.6509.10117.2022.05 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2398/22, (dalej: WSA lub Sąd I instancji) w pkt 1 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne a w pkt 2 nakazał ściągnąć od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) kwotę 200 złotych tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi A. B. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 28 lipca 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Skarżący wniósł skargę na rozstrzygnięcie ARiMR. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnił, że pismem z 27 września 2022 r. poinformował skarżącego o przywróceniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej do ponownej weryfikacji. ARiMR podkreślił, że zakwalifikowanie wniosku do ponownej weryfikacji jest w swych skutkach tożsame z uchyleniem aktu rozstrzygającego o odmowie przyznania pomocy. Mając na uwadze, że organ uwzględnił skargę złożoną przez skarżącego wskutek czego uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie i przywrócono wniosek do ponownej oceny WSA uznał, że wyeliminowano z obrotu prawnego zaskarżone rozstrzygnięcie, a zatem zostało zrealizowane żądanie skargi. W tym stanie rzeczy postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd I instancji orzekł jak w pkt 1 sentencji. Natomiast stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., Sąd nakazał ściągnąć od organu wpis stały od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 sentencji). Wskazał, że organ działał w warunkach autokontroli wydanego rozstrzygnięcia na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zatem to na nim spoczywał obowiązek poniesienia kosztów postępowania (art. 201 § 1 p.p.s.a.). Natomiast wpis od skargi nie został przez stronę uiszczony. W zażaleniu na postanowienie WSA organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej nakazu ściągnięcia nieuiszczonego wpisu. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 214 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że w przypadku, gdy organ w trybie autokontroli przywrócił wniosek do procedowania, to Skarżący mimo to jest obowiązany do zapłaty nieuiszczonego wpisu od skargi, podczas gdy taki obowiązek nie istnieje, 2. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 214 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż w sprawie zaistniały przesłanki do wezwania Skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, niemniej jednak Sąd odstąpił od wezwania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie w związku z uwzględnieniem skargi przez organ nie zaistniały przesłanki do wezwania Skarżącego do uiszczenia wpisu, 3. art. 223 § 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż od skargi należny jest wpis i w przypadku nieuiszczenia wpisu przez Skarżącego, pomimo niewzywania Skarżącego przez Sąd do jego uiszczenia, należało orzec o ściągnięciu wpisu od organu, podczas gdy w postępowaniu, które podlega umorzeniu na skutek przywrócenia wniosku na drogę dalszej oceny (co jest zgodne z żądaniem strony) wpis nie jest należny, a zatem nie ma podstaw do jego ściągnięcia od organu, ewentualnie, z ostrożności procesowej, wnoszę zarzuty naruszenia postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj.: 4. art. 223 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie przez Sąd, że w sytuacji, gdy Skarżący nie uiścił wpisu od skargi na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) możliwym jest zasądzenie tego nieuiszczonego wpisu od strony przeciwnej, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstanie na skutek: a) ustalenia wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, b) cofnięcia przyznanego prawa pomocy albo c) uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy, a nie w sytuacji nieuiszczenia przez Skarżącego opłaty w postaci wpisu stałego od skargi do WSA, 5. art. 201 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie Sądu, że w sytuacji nieuiszczenia przez stronę skarżącą wpisu od skargi (brak poniesienia kosztów) zasadnym jest nakazanie jego ściągnięcia od organu, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie w przypadkach, gdy Skarżący opłacił wpis od skargi, a organ zobowiązany jest do zwrotu opłaconej kwoty, zaś nie dotyczy obowiązku ściągnięcia tych kosztów od organu w razie ich nieopłacenia przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. W orzecznictwie i w literaturze nie budzi wątpliwości, że "inną stroną", o której mowa w § 2 art. 223 p.p.s.a., w wypadku uwzględnienia skargi, będzie organ, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność lub dopuścił się bezczynności, na którym spoczywa obowiązek zwrotu kosztów postępowania skarżącemu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 646; zob. też post. NSA z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II FZ 107/08; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jednak zwrócić uwagę, że § 1 i § 2 art. 223 p.p.s.a. odnoszą się do innych faz postępowania sądowoadministracyjnego. Pierwszy z tych przepisów dotyczy etapu przygotowania rozprawy, po przekazaniu akt sędziemu sprawozdawcy (o czym świadczy odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 220 p.p.s.a.). Natomiast art. 223 § 2 p.p.s.a. odnosi się do fazy orzekania i ma zastosowanie w sytuacji, gdy sąd stwierdzi nieuiszczenie należnej opłaty na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji lub na posiedzeniu niejawnym poprzedzającym wydanie takiego orzeczenia. Odraczanie rozprawy, czy też posiedzenia niejawnego i odpowiednie stosowanie wówczas art. 220 p.p.s.a. nie sprzyjałoby realizacji obowiązku szybkiego załatwienia sprawy (art. 7 p.p.s.a.), stąd też ze względów ekonomii procesowej sąd nakazuje w takiej sytuacji ściągnięcie brakującej opłaty. Odniesienie więc norm zawartych w art. 223 § 1 i § 2 p.p.s.a. do innych etapów postępowania wskazuje na ich treściowe zróżnicowanie, przy czym uwzględnić należy dodatkowo cele art. 223 § 2 p.p.s.a., a przede wszystkim językowe brzmienie tego przepisu. Tym samym ograniczenie nakazu ściągnięcia należnej opłaty w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji do sytuacji wymienionych w art. 223 § 1 p.p.s.a. byłoby nieuzasadnione. W tej sprawie koszty postępowania ograniczone były do kosztów sądowych i obejmowały wpis od skargi, którego obowiązek uiszczenia powstał już z chwilą wniesienia skargi i nie wygasł w związku z zastosowaniem przez organ unormowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a. instytucji autokontroli oraz stanowiącego tego rezultat umorzenia postępowania sądowego. Wynikający z uwzględnienia skargi obowiązek organu pokrycia kosztów postępowania nie zależy od trybu ani momentu, w których do zakończenia procesu dochodzi. Innymi słowy, uwzględnienie skargi przez organ we własnym zakresie nie niweczy obowiązku poniesienia kosztów postępowania, nawet jeżeli wpis sądowy nie został jeszcze przez skarżącego uiszczony. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.