I GZ 51/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Po 620/19 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 620/19, odrzucił wniosek P. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w związku z wniesieniem przez skarżącego skargi na ww. postanowienie DIAS w Poznaniu, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu z dnia 30 sierpnia 2019 r. wezwano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to prawidłowo doręczono w dniu 5 września 2019 r. (k. 20 akt sądowych), zatem termin do wykonania wezwania upływał z końcem 12 września 2019 r. Pismem z 13 września 2019 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 14 października 2019 r. skarżący wniósł między innymi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek ten podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – jako niedopuszczalny z mocy ustawy. Zdaniem WSA, przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co oznacza, że strona może złożyć taki wniosek w dowolnym czasie w toku postępowania. W konsekwencji powyższego, skoro możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczona żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a co za tym idzie – również przywrócenie uchybionego terminu. Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Wskazał, że jego intencją było nadanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi, zaś z uwagi na częste przebywanie poza domem – zlecił dokonanie tej czynności synowi, który nadał przesyłkę dopiero 13 września 2019 r. Okoliczność ta nie była przez skarżącego zawiniona, dlatego wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zastosowanie tego przepisu jest zatem możliwe wtedy, gdy jakiś przepis p.p.s.a. określa termin do dokonania danej czynności, zaś strona w tym terminie czynności takiej nie dokona, a ponadto spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z kolei art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Powołany przepis nie przewiduje terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak więc strona może składać taki wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania. Powyższe oznacza, że możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczona żadnym terminem, zatem nie jest możliwe ani uchybienie takiemu terminowi, ani (tym bardziej) jego przywrócenie (por. postanowienie NSA z 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt I GZ 229/19). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ wniosek ten był niedopuszczalny z pomocy prawa. Jak bowiem stanowi art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przewrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jedynie na marginesie zauważyć wypada, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został przez Sąd I instancji rozpoznawany (zob. postanowienie st. referendarza sądowego z dnia 6 grudnia 2019 r. i postanowienie WSA w Poznaniu z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt III SPP/Po 99/19). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.