I GZ 50/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2023 r.; sygn. akt V SA/Wa 1677/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 19 maja 2023 r.; nr DIR-II-025.4.2021.JŚ.6 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie należności z tytułu zwrotu dofinansowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku M. C. (dalej: "skarżący"), postanowieniem z 15 listopada 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1677/23 odmówił ww. skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: "organ") z 19 maja 2023 r., nr DIR-II-025.4.2021.JŚ.6 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Sąd I instancji stwierdził, że zawarty w treści skargi wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej ograniczył się do wskazania na trudną sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny. Do wniosku nie dołączono jednak żadnych dokumentów źródłowych obrazujących sytuację finansową strony skarżącej, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie ww. decyzji może skutkować powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jest to o tyle ważne, że tylko skorelowanie poniesienia ewentualnych kosztów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji i sytuacji majątkowej strony pozwala ocenić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie wydanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), poprzez brak wzięcia pod uwagę okoliczności zachodzących w sprawie, co skutkowało błędnym uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do uprawdopodobnienia przesłanek pozwalających na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 1 oraz art. 1a ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2022 r., poz. 1520; dalej: "p.u."), poprzez jego brak zastosowania w niniejszej sprawie. Do zażalenia skarżący załączył oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, listy operacji z rachunku bankowego, należącego do skarżącego, jak również inne dokumenty (m.in. rozliczenie za internet, wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty z tytułu rozliczenia; rozliczenie za energię elektryczną wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty z tego tytułu). Wyjaśnił, że z załączonych dokumentów wynika jego aktualna sytuacja materialna. Jego zdaniem wykonanie decyzji spowoduje stan w którym znajdzie się w bardzo trudnej kondycji finansowej, uniemożliwiającej zaspokojenie jego bieżących potrzeb życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać Sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu z 19 maja 2023 r., nr DIR-II-025.4.2021.JŚ.6, uznając że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest prawidłowa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji miał podstawy, aby uznać, że nie zachodzą przesłanki, które mogą skutkować wyrządzeniem znacznej szkody lub powstaniem trudnych do odwrócenia skutków. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie dołączono żadnych dokumentów źródłowych, obrazujących sytuację finansową skarżącego. Zatem Sąd I instancji nie miał możliwości porównania obciążenia skarżącego, wynikającego z zaskarżonej decyzji z jego sytuacją finansową. Jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy ocenie wniosku skarżącego, Sąd I instancji wziął pod uwagę okoliczności wynikające z akt sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ocenił, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę Sądu, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły doprowadzić dołączone do zażalenia dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zażalenie na postanowienie Sądu I instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I GZ 367/23; z 12 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1054/19; z 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 937/18; z 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16; z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11; z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 212-213). Podanie zatem przez skarżącego dopiero na etapie zażalenia nowych okoliczności na poparcie swojego stanowiska i załączenie dokumentów – nie mogło odnieść zamierzonego przez niego skutku. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 11 ust. 1 oraz 1a p.u. W szczególności skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niewypłacalność skarżącego, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p., tzn. że istnieje niebezpieczeństwo, że nie będzie on wykonywał swoich zobowiązań pieniężnych. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast – jak wskazano powyżej – na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.