I GZ 5/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Ś. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2943/05 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. Ś. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] października 2005 r., Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2943/05, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania K. Ś. - [...] prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że wymieniona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny . Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Skarżąca w złożonym oświadczeniu wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwójką dzieci. Posiada dom o powierzchni 300 m², nieruchomość rolną o powierzchni 400 m² oraz lokal użytkowy o powierzchni 56 m². Podała, że źródłem utrzymania jej i całej rodziny są dochody pochodzące z działalności gospodarczej męża oraz z najmu lokalu użytkowego . Od wymienionego wyżej postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw, który postanowieniem z dnia 21 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jako spóźniony. Skarżąca nie złożyła zażalenia na powyższe postanowienie, natomiast w dniu 6 października 2006 r. złożyła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2006 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w części, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że skarżąca w dniu 14 marca 2006 r. uiściła w sprawie wpis od skargi w kwocie 597 zł, a co za tym idzie koszty, do uiszczenia których skarżąca byłaby zobowiązana sprowadzają się do wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Sąd ocenił sytuację skarżącej wynikającą ze złożonego oświadczenia w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. i stwierdził, że analiza podanych przez skarżącą okoliczności oraz dokumentów finansowych uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca posiada dostateczne środki finansowe na uiszczenie wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Sąd wskazał, że w uzasadnieniu ponowionego wniosku skarżąca podała identyczne okoliczności jak we wniosku z dnia 14 kwietnia 2006 r. a mianowicie, że wraz z mężem posiadają majątek w postaci domu o powierzchni 300 m², nieruchomość rolną 400 m² oraz lokal użytkowy 56 m². Sąd ustalił zgodnie z oświadczeniami skarżącej, że źródłem utrzymania rodziny są dochody męża skarżącej w wysokości 1680,25 zł miesięcznie, oraz czynsz z najmu posiadanego przez skarżącą lokalu o powierzchni 56 m² który wynosi nie jak podała pierwotnie kwotę 922,25 zł, lecz kwotę 1900 zł + 22% podatku od towarów i usług, co wynika z umowy najmu z dnia 13 listopada 2003 r. Sąd stwierdził, że w oświadczeniu skarżąca była zobowiązana do wykazania posiadanych oszczędności oraz przedmiotów o wartości ponad 3000 euro, ale tego nie uczyniła. Z wyciągu bankowego męża skarżącej wynika zgromadzona kwota ponad 4000 zł na dzień 30 października 2006 r., a zatem wysokość tych środków w porównaniu z kosztami obciążającymi wnioskującą nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wskazane okoliczności, w ocenie Sądu, świadczą o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa, rozumianego jako brak środków finansowych na godną egzystencję. Sąd stwierdził zatem, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania stanowią wpis sądowy od zażalenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. Ś. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż obecnie toczy się przed sądem około 50 spraw, w których jest stroną, co jest nie bez znaczenia dla współistniejących kosztów, których nie byłby w stanie ponieść żaden przedsiębiorca. Podkreśliła, że nie ma możliwości uiszczenia wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego a zaskarżone postanowienie zamyka możliwość rozpatrzenia sprawy przez sąd. Skarżąca stwierdziła ponadto, że umowa kredytowa dotycząca zakupu samochodu podpisana przez nią wraz z mężem nie może stanowić o przesłankach posiadania wyższej zdolności finansowej. Wskazała, że przepisy bankowe wymagają zgody współmałżonka na zawarcie kredytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2006 r. Postanowienie to należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 dalej: p.p.s.a.). Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania wskazanym wyżej postanowieniem prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to, zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie takich zmian brak. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia odmownego postanowienia w sprawie prawa pomocy. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, ponowiony w dniu 6 października 2006 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jako fakty uzasadniające przyznanie tego prawa wskazuje identyczne okoliczności jak we wniosku z dnia 14 kwietnia 2006 r. rozstrzygniętym odmownie prawomocnym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r., a co więcej dochody z najmu lokalu użytkowego okazują się być znacznie wyższe od kwoty podanej przez skarżącą i branej pod uwagę przy wydaniu omawianego postanowienia, nadto skarżąca obecnie nadesłała wyciąg z rachunku bankowego męża, na którym to rachunku spoczywa kilkutysięczna kwota. Oceniając powyższe okoliczności i mając jeszcze na względzie to, że skarżąca wpis od skargi uiściła, Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania dotyczą wyłącznie wpisu sądowego od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny podzielając tę ocenę stwierdza, że brak było w niniejszej sprawie podstaw do uwzględnienia zażalenia skarżącej. Podnieść należy natomiast, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy, błędnie zastosował art. 260 p.p.s.a., choć należało wydać na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie odmowy wzruszenia postanowienia z dnia 2 sierpnia 2006 r., jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam. Mając powyższe na względzie należało na mocy art. art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.