I GZ 462/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 445/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 445/14, odmówił A. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji przyjął, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Chodzi o to, że nie odpowiedział na wezwanie Sądu, zobowiązujące go do wykazania wszystkich źródeł utrzymania, w szczególności udziałów w innych podmiotach gospodarczych. Tymczasem z akt sprawy o sygn. VIII SA/Wa 111/13, zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W., wynika, że jest on prezesem zarządu i jedynym udziałowcem M.-T. Spółki z o.o. Z postanowienia Prokuratora Okręgowego w R. z dnia 27 maja 2014 r. o zwrocie pięciu samochodów ciężarowych wynika, że Spółka ma realne możliwości uzyskiwania dochodów. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby stan techniczny zwróconych pojazdów uniemożliwiał korzystanie z nich w celach zarobkowych. Natomiast z zeznania podatkowego za 2013 r. wynika, że z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął on przychód w wysokości 111.504,06 zł (przy kosztach uzyskania przychodu 76.430,49 zł). Zatem fakt zaprzestania w kwietniu 2010 r. działalności gospodarczej pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe M.- G., pozostaje bez wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej. Uzyskuje on bowiem dochody z innych przedsięwzięć gospodarczych. Skarżący nie wykazał również, aby w związku z trudnościami finansowymi, nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, albo wystąpił o obniżenie alimentów zasądzonych na dwoje małoletnich dzieci w wysokości po 1.600 zł na każde z nich. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. J., domagając się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia o kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzucił błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W uzasadnieniu zażalenia podał, że wskazane przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dane, są wystarczające do oceny jego sytuacji finansowej i uznanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swojej osoby. Prowadzone przez niego przedsiębiorstwo, nie generuje w tym momencie wystarczających środków. Co do pojazdów zwróconych firmie M.-T., wskazał, że ich stan techniczny nie pozwala na wykorzystanie ich do prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania z tego tytułu jakiegokolwiek dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejność należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od tej zasady stanowi instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie zatem z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Co więcej, nadmienić należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wiarygodny i rzetelny wykazać, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Jedynym miernikiem oceny, czy stronie może być przyznane prawo pomocy, jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż wskazane przez skarżącego okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy, nie są wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji i przedłożenia odpowiednich dokumentów świadczących o jego sytuacji majątkowej. Wezwanie to jednak nie zostało należycie wykonane. Przede wszystkim, skarżący nie wskazał wszystkich źródeł utrzymania (udziałów w innych podmiotach gospodarczych). Sądowi zaś z urzędu było wiadome, że jest on prezesem zarządu i jedynym udziałowcem M.-T. Spółki z o.o. Pominięcie tego faktu we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, świadczy o nierzetelnym przedstawieniu sytuacji materialnego skarżącego. W konsekwencji, Sąd nie mógł pozytywnie rozpoznać wniosku o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie, skoro nie miał pełnego obrazu jego sytuacji finansowej. Nie mógł więc stwierdzić, że zaistniała przesłanka określona w art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez wpływu na tę ocenę pozostaje zgłoszona w sprzeciwie i zażaleniu okoliczność, że zwrócone firmie M.-T. samochody ciężarowe są w złym stanie technicznym i nie pozwalają na wykorzystanie ich do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że firma ta nie przynosi dochodu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.