I GZ 426/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 268/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółki A z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2016 r. (sygn. akt III SA/Gl 268/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), uwzględnił wniosek skarżącej Spółki A z siedzibą w [...], wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] stycznia 2016 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku z dnia [...] października 2015 r. o określeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień 2015 r. (w wysokości 715 329 zł) wraz z odsetkami za zwłokę (w wysokości 23 674 zł) oraz przybliżonej kwoty opłaty paliwowej za kwiecień 2015 r. (w wysokości 175 971 zł) wraz z odsetkami za zwłokę (w wysokości 5824 zł), a także o dokonaniu zabezpieczenia na poczet wyżej wymienionych kwot na majątku skarżącej spółki. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc że równolegle zaskarżyła 11 tożsamych decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach obejmujących okres od lipca 2014 r. do maja 2015 r., którymi organ dokonał zabezpieczenia na majątku skarżącej na łączną sumę 9 253 999 zł. Spółka stwierdziła, że nie jest w stanie uiścić wymaganej należności z uwagi na bieżące koszty związane z funkcjonowaniem oraz zobowiązania wynikające z umów o pracę i stałe zobowiązania podatkowe. Strona załączyła do skargi rachunek zysków i strat oraz bilans (sporządzone na dzień 31 grudnia 2015 r.), z których wynika, że: 1) kapitał zakładowy skarżącej wynosi 50 000 zł, 2) na koniec ubiegłego roku spółka poniosła stratę za rok obrotowy w wysokości 372 385,56 zł, 3) spółka nie posiada inwestycji długoterminowych, kapitału zapasowego i rezerwowego, 4) środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych wynosiły 14 922 zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca uprawdopodobniła w wystarczający sposób, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał, że w samym tylko postępowaniu dotyczącym kwietnia 2015 r. zabezpieczono na majątku podatnika kwotę 920 788 zł, podczas gdy - jak wykazało postępowanie w przedmiocie prawa pomocy - skarżąca zamknęła ubiegły rok ze stratą w wysokości 372 385,56 zł, co świadczy pośrednio o wysokości codziennych obrotów przedsiębiorcy, które i tak są niższe niż sumy zabezpieczonych świadczeń w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ewentualna realizacja zabezpieczenia na majątku skarżącej (obejmująca w pierwszej kolejności środki zgromadzone na rachunkach bankowych) będzie wiązać się z bardzo wysokim ryzykiem utraty płynności finansowej, skoro skarżąca w 2015 r. dysponowała krótkoterminowymi aktywami finansowymi w kwocie 14 922 zł. Sąd uznał, że w dalszej kolejności konieczne może być zakończenie lub znaczne ograniczenie działalności gospodarczej skarżącej, co z kolei musi się nieuchronnie wiązać z rozwiązaniem stosunków pracy z pracownikami spółki. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej w Katowicach. Organ zaskarżył to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 61 ust. 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że powołanie się przez skarżącego na trudności ekonomiczne w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej stanowi wystarczającą podstawę do wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. Organ administracji stwierdził, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił interesów wierzyciela publicznoprawnego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, argument skarżącej, że wysokość ustalonych zaległości w zaskarżonych decyzjach spowoduje, iż ich egzekucja doprowadzi do nieodwracalnych konsekwencji dla spółki, która utraci możliwość dalszego funkcjonowania - jest okolicznością istotną z punktu widzenia dłużnika, ale nie może być jedyną przesłanką decydującą o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji bądź odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Organ zaznaczył, że skutki wykonania świadczenia zabezpieczającego są z natury rzeczy odwracalne. Natomiast skutki nietrafnych decyzji gospodarczych lub podejmowane ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą być postawą do wstrzymywania wykonania takich decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uwzględnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając że zabezpieczenie na majątku skarżącej spółki kwoty zobowiązania z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej w łącznej wysokości 920 788 zł przed dokonaniem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji o dokonaniu takiego zabezpieczenia, może realnie zagrozić płynności finansowej spółki i w konsekwencji doprowadzić do zakończenia działalności strony skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Wbrew twierdzeniom zażalenia, stwierdzenie, że egzekucja kwot ustalonych w zaskarżonych decyzjach doprowadzi do nieodwracalnych konsekwencji dla spółki (których organ w zażaleniu nie kwestionuje) - może być jedyną przesłanką decydującą o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, skoro takie ustalenie wypełnia dyspozycję zacytowanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, za niezrozumiałe należy uznać twierdzenia podniesione w zażaleniu, że podstawą do wstrzymania wykonania decyzji nie mogą być skutki nietrafnych decyzji gospodarczych lub ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie okoliczności takie nie były powodem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i Sąd nie prowadził rozważań w tym zakresie. Za uchyleniem zaskarżonego postanowienia nie przemawiał również zarzut, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił interesu wierzyciela publicznoprawnego. Podstawowym celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego jest bowiem zabezpieczenie sytuacji strony skarżącej (na czas trwania postępowania sądowego) przed takimi skutkami egzekucji aktu administracyjnego, które byłyby trudne lub niemożliwe do odwrócenia po ewentualnym uwzględnieniu skargi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. PG