I GZ 424/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3556/24 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 października 2024 r., nr 112/2024 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników postanawia: 1. uchylić postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3556/24; 2. zasądzić od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. G. kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3556/24 po rozpoznaniu na rozprawie skargi S. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 października 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy; w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt 2) zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 1075 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną zwrotu kosztów postępowania Sąd I instancji wskazał art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnił, że na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi oraz wynagrodzenie radcy prawnego. Skarżący natomiast nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i dlatego też Sąd jej nie zasądził. Organ złożył zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach, zarzucając naruszenie: 1) art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) ponieważ strona skarżąca reprezentowana była przed sądem przez radcę prawnego i na łączną kwotę 680 zł przysługujących do zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, natomiast w punkcie drugim sentencji wyroku zasądził kwotę 1075 zł, która nie wynika z uzasadnienia wyroku, 2) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ponadto o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że zgodnie z art. 227 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Z treści powołanych przepisów wynika, że zaskarżenie zażaleniem rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.) lub kosztów sądowych (art. 227 § 1 p.p.s.a.) jest możliwe, jednakże warunkiem jest niewniesienie skargi kasacyjnej. W razie zaskarżenia wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów może być kwestionowane w skardze kasacyjnej. W sytuacji wniesienia środka odwoławczego co do istoty sprawy, Sąd kasacyjny kontrolując zaskarżone orzeczenie w granicach zakreślonych przez art. 183 § 1 p.p.s.a., kontroluje także prawidłowość rozstrzygnięcia o kosztach. Wniesienie skargi kasacyjnej czyni zbędnym i niedopuszczalnym składanie oprócz niej zażalenia (por. Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Komentarz do art. 194 p.p.s.a., LEX oraz postanowienia NSA z 4 listopada 2015 r. sygn. akt II OZ 1053/15; i z dnia z 27 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 279/19; dostępne: CBOSA). Zwrot jeżeli strona nie wniosła skargi kasacyjnej w (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.) należy rozumieć w ten sposób, że ustawodawca ma na uwadze tę samą stronę, jeżeli zatem ta sama strona wywiodła skargę kasacyjną od danego wyroku, to nie może wywieść jednocześnie zażalenia na postanowienie rozstrzygające o zwrocie kosztów postępowania, zawarte w tym samym wyroku. W niniejszej sprawie nie została złożona skarga kasacyjna, zatem Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mógł złożyć zażalenie na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt I GZ 290/21, dostępne: CBOSA). Wobec powyższego należy uznać, że wypełniona została hipoteza art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., więc zażalenie może zostać obecnie rozpoznane. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis ten ustanawia zasadę ogólną dotyczącą zwrotu kosztów postępowania przed sądem I instancji. Z kolei, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Na tle powyższej regulacji prezentowany jest również pogląd, że wydatkiem pełnomocnika nie są koszty podróży do sądu, bowiem za niezbędne ustawodawca uznał w tym zakresie tylko koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (zob.: postanowienia NSA z 20 marca 2014r. sygn. akt I FZ 32/14 i z 6 lutego 2014r. sygn. akt I GZ 15/14; wyroki NSA z 19 marca 2015r. sygn. akt II OSK 1996/13 i z 5 lipca 2007r. sygn. akt I FSK 1079/06). Sąd w obecnym składzie przychyla się do tego poglądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie jest zasadne. Skoro Sąd nie nakazał osobistego stawiennictwa skarżącego reprezentowanego przez radcę prawnego, nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek o zasądzenie od organu kosztów dojazdu pełnomocnika na rozprawę. Przepisami odrębnymi regulującymi wynagrodzenie radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Z wykładni § 14 ust. 1 pkt 2 a), b) i c) tego rozporządzenia normującego stawki minimalne opłat za czynności adwokata wynoszące w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się jego wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie a także za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 w związku art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględnił zażalenie i orzekł jak w sentencji.