I GZ 42/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 57/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty z tytułu przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uzupełnienia braku fiskalnego od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 22 października 2025 r., III SA/Gl 57/25 odmówił A. J. (dalej: "strona") przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty z tytułu przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku wpisu sądowego od skargi. WSA w Gliwicach wyjaśnił, że jako powód braku uzupełnienia wpisu sądowego pełnomocnik strony wskazywała swoją chorobę oraz fakt, że leczy się onkologicznie. Zaznaczając, że pozostaje na "zwolnieniu lekarskim z powodu niezdolności do pracy do 18 kwietnia 2025 r." Do wniosku dołączono odpisy kart konsultacyjnych i informacji ze szpitala. Sąd I instancji w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaznaczył, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (PESEL skarżącego; nadesłanie pełnomocnictwa do działania w imieniu strony) zostało dokonane równocześnie z zarządzeniem o wezwaniu do uiszczeniu wpisu (brak fiskalny skargi). WSA w Gliwicach podniósł, że bezsporne pozostaje, że wyżej wymieniona korespondencja została doręczona pełnomocnikowi strony 26 lutego 2025 r., który w związku z czym powinien uzupełnić wyżej wymienione braki formalne skargi oraz jej brak fiskalny (wpis uzupełniający) w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, a zatem do 5 marca 2025 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że pismem z 4 marca 2025 r. zatytułowanym jako "uzupełnienie braków" (nadanym w tym samym dniu listem poleconym) pełnomocnik strony uzupełniła wszystkie braki formalne skargi (PESEL strony oraz pełnomocnictwo). Natomiast Sąd I instancji nie dał wiary wyjaśnieniom pełnomocnika, że z powodu choroby nie mogła uzupełnić braku fiskalnego skargi, gdy równocześnie była w stanie uzupełnić wszystkie braki formalne skargi. Skoro, jak twierdzi pełnomocnik strony we wniosku o przywrócenie terminu, była w terminie otwartym do uiszczenia żądanego przez Sąd wpisu uzupełniającego chora i leczyła się onkologicznie (co ma usprawiedliwiać nieuiszczenie wpisu w terminie) to również i z tych samych powodów/przyczyn nie powinna być w stanie uzupełnić pozostałych braków formalnych skargi. Z akt sprawy wynika jednak, że te braki (formalne) uzupełniła pismem z 4 marca 2025 r. zatytułowanym jako "uzupełnienie braków". WSA w Gliwicach wyjaśnił, że z dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu dokumentacji medycznej wynika natomiast, że pełnomocnik strony była hospitalizowana w okresie od 17 marca 2025 r. do 22 marca 2025 r., a przy tym wskazano okres czasowej niezdolności do pracy od 17 marca 2025 r. do 18 kwietnia 2025 r. (na ten czas wystawiono elektroniczne zwolnienie lekarskie – por. karta informacyjna z leczenia szpitalnego z [...] marca 2025 r.; karta – koperta nr: 72 w aktach sądowych). Natomiast z pozostałych kart informacyjnych z leczenia szpitalnego wynika, że pełnomocnik strony była hospitalizowana w okresach od [...] maja 2023 r. do [...] maja 2023 r.; od [...] marca 2024 r. do [...] marca 2024 r.; od [...] marca 2024 r. do [...] marca 2024 r.; od [...] września 2024 r. do [...] września 2024 r. Zdaniem Sądu I instancji z przedłożonej dokumentacji medycznej nie wynika, aby pełnomocnik strony była hospitalizowana w okresie od 26 lutego 2025 r. do 5 marca 2025 r. bądź aby w tym czasie (okres do uzupełnienia braku fiskalnego skargi) korzystała ze zwolnienia lekarskiego. W ocenie WSA w Gliwicach pełnomocnik strony nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, przesłanek braku winy – w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 22 października 2025 r., III SA/Gl 57/25 wniosła pełnomocniczka strony wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez WSA. Profesjonalna pełnomocnik podtrzymała twierdzenie, że nieuzupełnienie braków fiskalnych skargi nastąpiło bez jej winy, zaś przeszkodą, której nie można było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku była jej choroba nowotworowa. W dacie doręczenia wezwania znajdowała się w okresie przed kolejną operacją (poprzednia zakończyła się niepowodzeniem), a także w trakcie leczenia kwasem zoledronowym, co w połączeniu ze skutkami wcześniejszej wielomiesięcznej chemioterapii negatywnie wpłynęło na jej zdolność do wykonywania czynności zawodowych. Tym samym pełnomocnik nie usunęła braków skargi z powodu choroby bez swojej winy. Nadto, pełnomocniczka podniosła, że leczenie choroby nowotworowej jest wyczerpującym i długotrwałym procesem. W toku leczenia pozostawała do 2022 r., w tym okresie przebywała na zwolnieniach lekarskich wyłącznie w okresie hospitalizacji lub bezpośrednio po zastosowaniu kolejnej dawki leczenia, w międzyczasie starając się kontynuować aktywność zawodową. Niemniej jednak leczenie miało negatywny wpływ na zdolności poznawcze pełnomocnika, który ustał z czasem, lecz w okresie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi był nadal obecny. Jednym ze skutków ubocznych chemioterapii są zaburzenia poznawcze po chemioterapii, albowiem leki chemioterapeutyczne wywierają bezpośredni neurotoksyczny wpływ na komórki mózgowe. Zdaniem pełnomocniczki strony w dacie uzupełniania braków formalnych skargi nie dopuściła się niedbalstwa, lecz ze względu na wpływ choroby i obniżone funkcje poznawcze nie uzupełniła braków fiskalnych w terminie. Przyczyny nieuzupełnienia braków w terminie miały charakter obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, nagłych, a więc w takich, które nie są możliwe do przewidzenia i których nie można było przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbań. W niniejszej sprawie, jak wynika ze złożonego wniosku oraz zażalenia, przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku fiskalnego była choroba onkologiczna pełnomocniczki strony, w tym przyjmowanie chemioterapii. Pełnomocniczka wskazała, że leczenie kwasem zoledronowym oraz skutki wcześniejszej wielomiesięcznej chemioterapii negatywnie wpłynęły na jej zdolność do wykonywania czynności zawodowych. Do wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi dołączyła karty informacyjne z leczenia szpitalnego oraz karty konsultacyjne z Poradni Onkologicznej zawierające informacje o przebiegu choroby i leczeniu, w tym o przebytych zabiegach operacyjnych, chemioterapii i niezdolności do pracy, z których wynika, że pełnomocniczka choruje na nowotwór złośliwy i jest w trakcie leczenia farmakologicznego. Co do zasady, zgodzić należy się z Sądem I instancji, że jak wynika z dokumentacji medycznej pełnomocnik strony nie była hospitalizowana oraz nie korzystała ze zwolnienia lekarskiego w czasie od 26 lutego 2025 r. do 5 marca 2025 r., (to jest w okresie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi), niemniej jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okolicznością łagodzącą w niniejszej sprawie było uzupełnienie wszystkich braków formalnych skargi w terminie. Ponadto wpis od skargi został uiszczony wraz z jej wniesieniem do Sądu I instancji. Uchybienie dotyczy braku uzupełnienia wpisu od skargi, które zostało uiszczone wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Zauważyć jednak należy, że leczenie onkologiczne, w tym przyjmowanie chemioterapii, ma znaczny wpływ na codzienne życie i możliwość zajmowania się bieżącymi sprawami. W trakcie takiej choroby nawet dołożenie należytej staranności w prowadzeniu spraw może okazać się nieskuteczne, wobec nagłego pogorszenia stanu zdrowia czy skutków ubocznych leczenia farmakologicznego, na które powołuje się w zażaleniu pełnomocniczka. Pełnomocniczka strony wyjaśniła bowiem, że leczenie onkologiczne miało negatywny wpływ na zdolności poznawcze, które ustały z czasem, lecz w okresie wezwania do uzupełnienia braków formalnych (powinno być fiskalnych) skargi były nadal obecne. W tych okolicznościach zasadnym zatem jest przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, gdyż uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych, takich, których nie dało się przezwyciężyć. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.