I GZ 40/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 504/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 504/21, odmówił A. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Postanowieniem z dnia 20 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę A. K. na ww. postanowienie SKO w Białymstoku z powodu wniesienia skargi po upływie ustawowego terminu. Pismem z dnia 28 października 2021 r. (złożonym osobiście 29 października 2021 r.) skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do rozpatrzenia skargi. Skarżący zwrócił uwagę na podstawowe dla każdego obywatela RP prawo do sądu i wskazał, że nie może być tak, że procedura, formalność jest ponad Konstytucją i pozbawia prawa do sprawiedliwego, niezawisłego sądu. Skarżący wyjaśnił, że odbierając 9 sierpnia 2021 r. postanowienie SKO na kopercie zaznaczył termin 9 września 2021 r., traktując jako miesiąc. Dalej skarżący wskazał na problemy zdrowotne i przebytą dnia 2 września 2021 r. operację kręgosłupa. Po wyjściu ze szpitala skarżący miał mocno ograniczoną sprawność psychofizyczną i ten termin nie był priorytetem. Wskazał, że gdy już był zdolny do pisania, wziął termin z koperty. Do wniosku skarżący dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego oraz kopię koperty, w której otrzymał postanowienie Kolegium. Odmawiając stronie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd I instancji stwierdził, iż nie wykazała ona braku winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z dołączonej karty informacyjnej, skarżący został przyjęty na oddział szpitalny w dniu 1 września 2021 r. w trybie planowym celem leczenia operacyjnego. Pacjenta operowano 2 września 2021 r. i wypisano w stanie ogólnym i miejscowym dobrym w dniu 6 września 2021 r. Wobec tego Sąd zauważył, że choroba kręgosłupa nie była nagła ani nieprzewidziana. Skarżący, znając termin operacji, powinien przedsięwziąć kroki dla zabezpieczenia terminowego wykonania urzędowych czynności, których termin mijał 8 września 2021 r. Takiej zapobiegliwości skarżący nie wykazał. W związku z tym Sąd uznał, że dolegliwości skarżącego, nie mając charakteru "nagłego", nie stanowiły przeszkody, której nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnił, dlaczego nie mógł skorzystać z pomocy innych osób. Również błędne, mylne obliczenie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi i potraktowanie tego terminu jako miesięcznego, nie może być zakwalifikowane jako brak winy w jego uchybieniu. W zaskarżonym do sądu postanowieniu SKO, skarżący został prawidłowo pouczony o zasadach i trybie wniesienia skargi. Zdaniem sądu, z twierdzeń zawartych we wniosku nie wynika, aby skarżący dołożył wszelkich starań w celu przezwyciężenia zaistniałej przeszkody do terminowego wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. W jego treści podkreślał swoje prawo do sądu oraz fakt, że skargę złożył tylko 1 dzień po terminie. W związku z ustanowieniem dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, w dniu 4 lutego 2022 r. pełnomocnik podtrzymał zażalenie skarżącego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy zaistniały przesłanki do uznania, że skarżący nie dokonał czynności bez swojej winy. Pełnomocnik wniósł także o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowił podstawę orzekania przez Sąd I instancji, który – nie stwierdziwszy braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej – odmówił stronie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar) czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, pobyt w szpitalu w dniach 1-6 września 2021 r. nie był sytuacją nagłą czy nieprzewidzianą, ponieważ – jak wynika ze złożonej wraz z wnioskiem karty informacyjnej leczenia szpitalnego – operacja, która odbyła się 2 września 2021 r., była planowana. Natomiast trzydziestodniowy termin do złożenia skargi rozpoczął swój bieg w dniu doręczenia stronie zaskarżonego postanowienia SKO, czyli 9 sierpnia 2021 r., a upłynął 8 września 2021 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona, mając zaplanowaną operację na 2 września 2021 r., w sytuacji gdy termin do wniesienia skargi upływał 8 września 2021 r., miała możliwość wnieść skargę wcześniej bądź ustanowić pełnomocnika lub też skorzystać z pomocy osoby bliskiej. Mogła bowiem przewidzieć, że po operacji i pobycie w szpitalu jej samopoczucie może negatywnie wpłynąć na prowadzone przez nią sprawy. Jak wskazano w piśmie z 4 lutego 2022 r., skarżący nie chciał informować żony o swoich problemach prawnych ani obciążać jej swoimi sprawami. Nie jest zatem tak, że strona "nie mogła" posłużyć się osobą trzecią w dokonaniu czynności procesowej, lecz "nie chciała" tego uczynić. Powód, dla którego skarżący nie skorzystał z pomocy osoby trzeciej, nie był zatem obiektywny, a subiektywny, zależny od woli (decyzji) samej strony. Podkreślenia ponadto wymaga, że skarżący został prawidłowo pouczony o sposobie obliczenia terminu do wniesienia skargi. Podniesiony w zażaleniu argument o błędnym obliczeniu terminu do dokonania spóźnionej czynności nie mógł zatem świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Podobnie – nie ma znaczenia fakt, że skarga została wniesiona tylko jeden dzień po upływie ustawowego terminu. Przepis art. 87 p.p.s.a. nie uzależnia bowiem oceny wniosku o przywrócenie terminu od tego, o ile termin został przekroczony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd I instancji.