I GZ 4/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 377/21 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia postanowienia w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 20 października 2021 r. sygn. akt II SA/Go 377/21 odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 17 sierpnia 2021 r. oddalającego wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie ze skargi Z. K. (dalej: strona skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił złożony w sprawie wniosek strony o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Strona została pouczona o braku środka zaskarżenia od tego postanowienia. Wnioskiem z 30 lipca 2021 r. sprecyzowanym pismem z 27 września 2021 r., skarżący zwrócił się o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż stosownie do treści art. 163 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Z przepisu tego wynika, że sąd obowiązany jest uzasadnić postanowienie, jeżeli jest ono zaskarżalne w drodze zażalenia lub skargi kasacyjnej. Katalog przypadków, w których dopuszczalne jest zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, zawiera art. 194 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie przewiduje zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Również żaden przepis szczególny ustawy nie przewiduje zaskarżalności takiego postanowienia. W związku z powyższym do postanowienia z 17 sierpnia 2021 r. nie sporządza się uzasadnienia. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując: - blokowanie korzystania z prawa do sądu, - naruszenie art. 45 § 1 Konstytucji, poprzez uniemożliwianie skarżącemu realizacji obrony swoich praw na drodze sądowej, wobec naruszenia art. 9 konstytucyjnej zasady prawa do sądu, - naruszenie przepisu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993, Nr 61, poz. 282), poprzez nierozpoznanie wnikliwego i dokładnego uzasadnienia, a tym samym odmówienia prawa do sądu. Wniesiono o sporządzenie uzasadnienia z 17 sierpnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie strony skarżącej zostało wniesione na postanowienie z 20 października 2021 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 17 sierpnia 2021 r. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 4 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest jedynie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 20 października 2021 r. Sąd I instancji oparł swoje stanowisko na wykładni art. 194 § 1 p.p.s.a, który wprowadza zasadę dopuszczalności zażalenia jedynie wtedy, gdy ustawa tak stanowi, a ponadto zawiera katalog orzeczeń podlegających zaskarżeniu w drodze zażalenia. Wreszcie, zgodnie z art. 163 § 2 zd. 1-2 p.p.s.a. postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu stronom, a gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że jeżeli na postanowienie nie służy zażalenie, to sąd nie ma obowiązku doręczyć stronie jego uzasadnienia. Zgodność z prawem postanowienia z 20 października 2021 r. zależy zatem od tego, czy postanowienie z 17 sierpnia 2021 r. należało doręczyć stronie z uzasadnieniem. Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdzając, że w żadnym przepisie p.p.s.a. nie wskazano możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie oddalającego wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jeżeli zażalenie nie zostało wskazane w zamkniętym katalogu postanowień zaskarżalnych, a zatem ten środek zaskarżenia stronie nie przysługuje (M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. B. Wojciechowska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 690-691, nb 26 i aprobowane przez Komentatorów orzeczenia NSA). W takiej sytuacji - zgodnie z art. 163 § 2 p.p.s.a. - stronie nie doręcza się postanowienia wraz z uzasadnieniem. Sąd I instancji nie miał zatem obowiązku doręczyć stronie postanowienia z 17 sierpnia 2021 r. z uzasadnieniem, co przesądza o zgodności z prawem postanowienia z 20 października 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.