I GZ 396/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 432/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 432/21 na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 30 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 432/21, odmówił [...] (skarżący, strona) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 432/21w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Gdańsku podał, że wyrokiem z dnia 27 lipca 2021 r. oddalono skargę skarżącego. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 6 września 2021 roku. Sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 maja 2022 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek strona podała, że z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia i przebyty w dniu 27 listopada 2021 r. udar mózgu, nie jest w stanie pisać, ma kłopoty z koncentracją, silne bóle i zawroty głowy. Odmawiając przywrócenia terminu WSA w Gdańsku wskazał, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej miało charakter niezawiniony. Takich wniosków nie można wywieść z przywołanej lakonicznej argumentacji strony, wskazującej na istnienie stanu chorobowego. Poza ogólnikowym powołaniem się na stan zdrowia nie wykazano bowiem, aby na danym etapie postępowania był on tego rodzaju, że uniemożliwiał stronie podejmowanie czynności procesowych. Nie każda choroba jest bowiem przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka choroba, która uniemożliwiła stronie działanie. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania. W sprawie okoliczności te nie zostały w żaden sposób wykazane. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie w całości. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego odrzucenie względnie oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz ZUS kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998r., sygn. akt II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez skarżącego okoliczności nie pozwoliły na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W sytuacji gdy wnioskodawca jako przyczynę uchybienia terminu wskazuje chorobę, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby czy sytuacja osobista uniemożliwia dokonanie czynności oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W sprawie skarżący nie wykazał, że zły stan zdrowia w sposób obiektywny uniemożliwił mu złożenie skargi kasacyjnej z zachowaniem ustawowego terminu. Zarówno wniosek o przywrócenie terminu, jak i – zasadniczo będący jego powtórzeniem – zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku, nie uzasadniają przywrócenia terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, że problemy zdrowotne wpłynęły na uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wykluczenie winy wymaga wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ przedstawiona przez skarżącego okoliczność nie uzasadnia braku winy w powstałym uchybieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. W zakresie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zawartego w odpowiedzi na zażalenie podnieść należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.