I GZ 383/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. A. E. Sp. z o. o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 173/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. A. s.c. reprezentowanej przez wspólników G. A. E. Sp. z o.o. w B. i P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 lipca 2025 r., VIII SA/Wa 173/24 odrzucił skargę Syndyka masy upadłości P. M. oraz G. E. Sp. z o.o. w B. – byłych wspólników spółki cywilnej P. A. s.c. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy postanowieniem z 6 lutego 2024 r., sygn. akt RA1R/GU/5/2024, ogłosił upadłość P. M. Następnie WSA w Warszawie postanowieniem z 20 maja 2024 r. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie i podjął je z udziałem Syndyka masy upadłości P. M. – K. K. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału WSA w Warszawie z 29 lipca 2024 r. Syndyk masy upadłości P. M. oraz G. A. E. sp. z o.o. w B. (dalej: "skarżąca", "Spółka") – byli wspólnicy spółki cywilnej P. A. s.c. zostali wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych - w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca odpis powyższego zarządzenia została doręczona G. A. E. sp. z o.o. w B. - 6 sierpnia 2024 r. (ZPO k. 57 akt sądowych). Natomiast Syndyk masy upadłości P. M. otrzymał odpis przedmiotowego zarządzenia 21 października 2024 r. (k. 74 akt sądowych). W ustawowych terminach, które upływały odpowiednio 13 sierpnia 2024 r. oraz 28 października 2024 r. żaden z byłych wspólników skarżącej nie uiścił należnego wpisu sądowego. Pismem z 7 sierpnia 2024 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rezultacie jego rozpoznania referendarz sądowy postanowieniem z 2 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 109/24 odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W związku z wniesieniem przez Spółkę sprzeciwu, Sąd I instancji postanowieniem z 16 maja 2025 r., VIII SPP/Wa 109/24 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 2 kwietnia 2025 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Warszawie z 27 maja 2025 r. wezwano Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 29 lipca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Spółka pismem z 18 czerwca 2025 r. ponownie złożyła wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi, uzasadniając go pogorszeniem sytuacji finansowej. Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 10 lipca 2025 r. r., VIII SPP/Wa 138/25 odmówił zmiany postanowienia z 2 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 109/24 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki Sąd I instancji postanowieniem z 25 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 138/25 utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 10 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 lipca 2025 r., VIII SA/Wa 173/24 odrzucił skargę Spółki. W uzasadnieniu wskazano, że skarga nie została należycie opłacona. WSA zwrócił uwagę, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do skarżącego po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Skarżący złożył zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie i przyznanie zwolnienia zgodnie z wnioskiem strony i dalsze procedowanie skargi. W zażaleniu podniesiono, że wydając postanowienie o odrzuceniu skargi WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia fundamentalnych praw, w tym prawa do sądu, zawartego w Konstytucji i Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2016 r. nr 202 s. 1), w szczególności art. 47 Karty motyw 3 tego przepisu, który ma charakter obligatoryjny. W uzasadnieniu wskazano, że prawo do sądu nie może być iluzoryczne, podmioty nie mogące ponosić kosztów opłat sądowych ze względu na brak środków na ich poniesienie – zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu krajowego nie mogą być narażane na skutki niezasadnego stosowania w stosunku do nich rozszerzającej wykładni norm prawnych, które w swej istocie powinny właśnie zapewniać im prawo do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, sprzeciw od decyzji, sprzeciw od postanowienia, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Skarżąca pismem z 7 sierpnia 2024 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie w tym przedmiocie zostało prawomocnie zakończone postanowieniem WSA w Warszawie z 16 maja 2025 r., VIII SPP/Wa 109/24, którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 2 kwietnia 2025 r., odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji prawomocnego zakończenia postępowania w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy zasadne było wezwanie jego do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z 27 maja 2025 r. o wezwaniu spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do usunięcia ww. braku fiskalnego skargi zostało doręczone skarżącemu 12 czerwca 2025 r. (vide. k. 77 akt sądowych). W zakreślonym terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 10 lipca 2025 r. r., VIII SPP/Wa 138/25 odmówił zmiany postanowienia z 2 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 109/24 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki Sąd I instancji postanowieniem z 25 lipca 2025 r., VIII SPP/Wa 138/25 utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 10 lipca 2025 r. Jak wynika z akt sprawy strona nie dokonała wpłaty należnego wpisu sądowego. Natomiast w sytuacji złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do uiszczenia opłaty, należy stwierdzić, że jeżeli strona skarżąca po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpiła do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany. W konsekwencji nieuiszczenia wpisu w terminie zakreślonym w prawidłowo doręczonym spółce wezwaniu zasadne było odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga ponadto, że w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia o odrzuceniu skargi nie jest możliwe badanie legalności prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy – do czego w istocie zmierza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia spółki. Sytuacja finansowa spółki była wielokrotnie badana (na gruncie innych spraw tej skarżącej) w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. W przedmiotowej sprawie jej wynik również jest negatywny. Co za tym idzie spółka winna uiścić wpis sądowy od skargi celem nadania merytorycznego biegu skardze. Powyższego zabrakło. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.