I GZ 383/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia A w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Po 676/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w P. na akt Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] sierpnia 2023 r.; nr [...] w przedmiocie odrzucenia oferty złożonej w ramach zlecania zadań publicznych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 21 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Po 676/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Stowarzyszeniu A w P. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na akt Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] sierpnia 2023 r. w przedmiocie odrzucenia oferty złożonej w ramach zlecania zadań publicznych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, pismem z 16 października 2023 r. skarżące Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez złożenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 61). Wezwanie doręczono dnia 23 października 2023 r. (k. 71). Skarżący uzupełnił brak dnia 31 października 2023 r. (k. 82), wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku prezes stowarzyszenia wyjaśnił, że nie mógł dokonać czynności w terminie, ponieważ był chory od 27 października 2023 r. i od tego dnia izolował się, ponieważ obawiał się, że jest zakażony wirusem Covid, co ostatecznie się nie potwierdziło, lecz dnia 30 października 2023 r. po konsultacji lekarskiej otrzymał zwolnienie lekarskie do dnia 3 listopada 2023 r. Stwierdził jednocześnie, że z uwagi na obawę zakażenia Covid nie miał możliwości posłużenia się innymi osobami oraz, że brak skargi uzupełnił następnego dnia po uzyskaniu negatywnego wyniku testu na obecność wirusa. Sąd I instancji podniósł, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony, oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu (art. 85 – art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, upływał z dniem 30 października 2023 r. Skarżący uzupełnił ten brak 31 października 2023 r., a więc z uchybieniem terminu. Jako przesłankę przemawiającą za brakiem winy w uchybieniu tego terminu wskazano chorobę prezesa skarżącego stowarzyszenia, która to okoliczność została wykazana. W ocenie Sądu jednak nie uprawdopodobnia ona braku winy stowarzyszenia w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Jak wynika z przedłożonej przez skarżącego informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Krajowego Rejestru Sądowego, prezes stowarzyszenia nie był jedyną osobą uprawnioną do jego reprezentacji. Uprawnieni byli również (łącznie) sekretarz oraz skarbnik, którzy, co również potwierdza wspomniana informacja, zostali powołani. We wniosku nie wskazano jednocześnie przyczyn dla których to oni nie mogli uzupełnić braku skargi. Czynność ta nie wymagała przy tym osobistego kontaktu z prezesem stowarzyszenia, lecz wymagała jedynie sporządzenia wydruku (zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS) i przesłania go, bądź osobistego złożenia w sądzie. Tym samym WSA uznał, że nie uprawdopodobniono by stowarzyszenie dochowało wszelkiej staranności dla terminowego uzupełnienia braku formalnego skargi, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do dokonania tej czynności (art. 86 § 1 p.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżące stowarzyszenie wniosło o jego zmianę i przywrócenie terminu na uzupełnienie braku formalnego skargi oraz dopuszczenie dowodu z 16.10.2023 r. - na fakt braku możliwości złożenia pisma przez sekretarza i skarbnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 86 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i odmówienie przywrócenia terminu w sytuacji, w której zachodziły ku temu przesłanki. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że "reprezentacja Stowarzyszenia, zgodnie z zapisami Statutu, jest jedynie za pośrednictwem Prezesa, lub Skarbnika i Sekretarza (jako reprezentacji łącznej). A zgodnie z przedstawionym oświadczeniem, wraz z dniem 16 października Skarbnik Stowarzyszenia S. J., na swój wniosek zawiesił swoją aktywność w Stowarzyszeniu, argumentując to sytuacją związaną ze swoim zarówno życiem osobistym, jaki zawodowym". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, CBOiS). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Biorąc pod uwagę natomiast nowe okoliczności i materiał dowodowy, przedstawiony dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie zmieniają one ww. oceny należytej staranności. Podnoszone bowiem przez skarżące stowarzyszenie przyczyny uchybienia terminu, tj. "że Skarbnik Stowarzyszenia na swój wniosek zawiesił swoją aktywność w Stowarzyszeniu, argumentując to sytuacją związaną ze swoim zarówno życiem osobistym, jaki zawodowym" - nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z odpisu z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej – wydrukowanego w dniu 29 października 2023 r. (tj. w otwartym terminie do uzupełnienia braku skargi), wynika, że organem uprawnionym do składania oświadczeń woli, w tym zaciągania zobowiązań w imieniu skarżącego stowarzyszenia, uprawnieni są Prezes samodzielnie lub sekretarz i skarbnik, przy czym sekretarz oraz skarbnik stowarzyszenia muszą działać łącznie (k. 76 akt sądowych). Należy podzielić ustalenia Sądu I instancji który wskazał, że skarżące stowarzyszenie powinno tak ukształtować sposób reprezentacji aby choroba bądź inne zdarzenie nagłe - jak zawieszenie obowiązków jednego z członków reprezentujących podmiot - nie uniemożliwiały działania Stowarzyszenia. O braku winy można by bowiem mówić, gdyby, strona nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie była w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Jak prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, żadna z okoliczności wskazana przez skarżącego nie ma jednak charakteru niemożliwej do przezwyciężenia przy dochowaniu przez skarżącego należytej staranności. Nadto, należy podkreślić, że samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, nie zawsze bowiem wyklucza ono możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę bądź zlecenia tego innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zwolnienia lekarskiego prezesa stowarzyszenia – przedłożonego w niniejszej sprawie - wynika możliwość chodzenia. Należy podkreślić, że na prezesie zarządu Stowarzyszenia ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów Stowarzyszenia. Tym samym, słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że brak było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.