I GZ 377/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 462/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 27 grudnia 2022 r., nr DIR-IIa.025.11.2021.IS.5 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 lipca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 462/23 odmówił C. P. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 27 grudnia 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zawarty w treści skargi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zgormadzony w aktach materiał dowodowy nie potwierdza, że wraz w wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji wskazał, że obowiązkiem strony było uprawdopodobnienie, że na skutek egzekucji grozi szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Tego jednak w ocenie Sądu skarżący nie wykazał. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu, zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 164) - dalej: "p.p.s.a." poprzez niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia dla skarżącego skutków, w sytuacji gdy zaskarżonej decyzji zarzucane jest rażące naruszenie prawa, a sam rozmiar kwoty jaka miała być wyegzekwowana od skarżącego w oparciu o samo tylko doświadczenie życiowe, powinien doprowadzić Sąd pierwszej instancji do wniosku, że wykonalność zaskarżonej decyzji należy wtrzymać. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez stronę skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Tymczasem wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarty w skardze do Sądu pierwszej instancji nie zawiera stosownej argumentacji oraz jej uzasadnienia. Tylko w sytuacji przedstawienia przez skarżącego stosownych okoliczności wraz z ich uzasadnieniem oraz materiałem dowodowym na poparcie tych że okoliczności, wniosek ten mógłby być rozpoznany pod kątem wystąpienie przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że samo zawarcie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej nie stanowi podstawy do jej zastosowania względem skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zdaje sobie sprawę z wysokości kwoty, jaka ma być wyegzekwowana od skarżącego, to jednak należy mieć na uwadze, że brak uzasadnienia wniosku w zasadzie uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie. Zaś samo stwierdzenie, że skarżący jest w trudnej sytuacji materialnej i to, że w wykonywanej działalności gospodarczej poniósł stratę - co obrazują jako jedyne złączone do złożonego zażalenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), nie pozawala na stwierdzenie, że nastąpiły przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Końcowo należy wskazać, że postanowienie w sprawie ochrony tymczasowej sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Nie ma przeszkód, by ubiegać się o wstrzymanie wykonania decyzji ponownie. Jednocześnie stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie bada zasadności skargi, a jedynie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu incydentalnym ocenie podlegał zatem tylko wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, zaś skarga zostanie rozpatrzona w postępowaniu głównym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu