I GZ 355/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 482/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 marca 2025 r. nr SKO.FD/41.4/193/2024/13675 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 28 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 482/25, na postawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę skargi D. B. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 5 marca 2025 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że do pełnomocnika skarżącej skierowano przesyłkę zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 731 zł. Do uzupełnienia braku fiskalnego wyznaczony został siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd wyjaśnił, że z uwagi na nieobecność adresata korespondencję pozostawiono do odbioru w urzędzie pocztowym, o czym stosowne zawiadomienie w postaci awiza umieszczono w drzwiach adresata 9 czerwca 2025 r. Jak podał Sąd 17 czerwca 2025 r. powtórnie zawiadomiono pełnomocnika skarżącej o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącej nie odebrał przesyłki we wskazanym terminie, a zatem, w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie nastąpiło w dniu 23 czerwca 2025 r. W wyznaczonym terminie, który upływał 30 czerwca 2025 r., wpis sądowy nie został uiszczony. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o przywrócenie terminu do uiszczenia opiaty sądowej, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o rozpoznanie sprawy przez Sąd w trybie samokontroli, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie art. 73 § 1, 2, 3, 4 i 5 p.p.s.a, poprzez uznanie, ze nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze korespondencji; 2. art. 220 § 3 w zw. z art. 220 § 1 i art. 73 in fine p.p.s.a poprzez odrzucenie skargi, gdy brak uiszczenia wpisu sądowego nastąpił bez winy strony i wobec braku skutecznego wezwania do uiszczenia wpisu; 3. w przypadku przywrócenia terminu do dokonania wpisu, zażalenie staje się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że brak doręczenia korespondencji na ręce pełnomocnika został spowodowany działalnością operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że w okresie od końca maja do 20 czerwca 2025 r. korespondencja do kancelarii pełnomocnika w ogóle nie była doręczana, co dotyczyło zarówno samych przesyłek, jak i awizacji. W ocenie pełnomocnika skarżącej ze względu na urlop stałego doręczyciela placówka pocztowa obsługująca rejon, w którym mieści się kancelaria pełnomocnika, nie doręczała żadnej poczty prawdopodobnie ze względu na brak zastępstwa nieobecnego doręczyciela. Powyżej opisana sytuacja była zgłaszana operatorowi pocztowemu Poczcie Polskiej S.A., czego potwierdzeniem ma być załączona do zażalenia dokumentacja w postaci pism skierowanych przez pracowników kancelarii pełnomocnika skarżącej do operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A. 9 czerwca 2025 r., 24 czerwca 2025 r. oraz 30 czerwca 2025 r. wraz z odpowiedzią Poczty Polskiej S.A. z 24 lipca 2025 r. Ponadto, pełnomocnik skarżącej nadmienił, że nie było możliwości pozostawienia awiza o kierowanej korespondencji w drzwiach adresata ze względu na ich konstrukcję. Z powyższych względów brak doręczenia korespondencji, zdaniem pełnomocnika skarżącej, był spowodowany działalnością operatora pocztowego. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Kwestię doręczania pism sądowych w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu wynika, że przesyłka została wysłana na podany przez pełnomocnika skarżącej. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, że z powodu nieobecności adresata przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, a zawiadomienie umieszczono w drzwiach adresata 9 czerwca 2025 r. Przesyłka zwierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi została powtórnie awizowana 17 czerwca 2025 r., a następnie zwrócona do nadawcy z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". Tak wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru pozwalała na przyjęcie, jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że termin do dokonania czynności objętej ww. wezwaniem, upływał 30 czerwca 2025 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dysponując informacjami urzędu pocztowego zamieszczonymi na odwrocie potwierdzenia odbioru oraz na kopercie, w której wysłano pełnomocnikowi skarżącej wezwanie do usunięcia braku fiskalnego skargi, nie miał obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości fikcji doręczenia wezwania, jednakże pełnomocnik skarżącej podniósł w zażaleniu istotne wątpliwości dotyczące prawidłowości tego doręczenia przedkładając na potwierdzenie swojej argumentacji złożone operatorowi pocztowemu zgłoszenia. W zażaleniu pełnomocnik skarżącej podał, iż przesyłki pocztowe nie były doręczane na adres kancelarii od końca maja aż do 20 czerwca 2025 r. Pełnomocnik skarżącej działania w zakresie wyjaśnienia sytuacji dotyczącej braku dostarczania przesyłek na adres kancelarii podejmował jeszcze przed doręczeniem odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie. Już 9 czerwca 2025 r. pracownik kancelarii pełnomocnika skarżącej zwrócił się do operatora pocztowego celem wyjaśnienia braku przychodzącej korespondencji na adres kancelarii. Kolejne pisma wystosowano 24 czerwca 2025 r. oraz 30 czerwca 2025 r. W odpowiedzi na wniesione zgłoszenia Poczta Polska S.A., w przedłożonym przez pełnomocnika skarżącej na etapie zażaleniowym piśmie z 24 lipca 2025 r., stwierdziła, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego potwierdzono przypadki zakłóceń w płynności doręczania korespondencji mające niekorzystny wpływ na terminowość jej dostarczania. Z przedstawionego przez operatora pocztowego w powyżej wskazanym piśmie stanowiska, jakkolwiek dotyczącego generalnie doręczeń na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej, wynikają poważne wątpliwości co do faktu doręczenia przesyłki. Wątpliwości istnieją także w związku z podniesioną w zażaleniu okolicznością braku możliwości pozostawienia awiza w drzwiach adresata z uwagi na konstrukcję drzwi, która to okoliczność była podstawą uznania przesyłki z wezwaniem do uzupełnienia braku fiskalnego skargi za skutecznie doręczoną. Wobec podnoszonej przez pełnomocnika skarżącej na etapie postępowania zażaleniowego argumentacji wyjaśnienia wymaga kwestia doręczenia przedmiotowego wezwania i, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji powinien wszelkie powyżej wskazane wątpliwości wyjaśnić składając u operatora pocztowego reklamację. Zgodnie z treścią art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366 z późn. zm.) w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, prawo wniesienia reklamacji przysługuje – co do zasady – nadawcy. Adresat może reklamację złożyć tylko wówczas, gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi Tym samym, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że doszło do skutecznego doręczenia pełnomocnikowi skarżących przesyłki, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocenić należy jako przedwczesne, ponieważ w świetle zarzutów zażalenia oraz przedstawionej w jego uzasadnieniu argumentacji Sąd pierwszej instancji powinien zbadać kwestię okoliczności pozostawienia w skrzynce pocztowej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z powyższym proces doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego zostanie ustalony w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wyjaśni u operatora pocztowego wątpliwości, które podnosi pełnomocnik skarżącego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.