I GZ 328/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 stycznia 2025 r.; sygn. akt III SA/Lu 573/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 11 czerwca 2024 r., nr BOPR-II.431.5.2023.PUA w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 573/24 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 11 czerwca 2024 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Z akt sprawy wynika, że zaskarżoną decyzję skarżący odebrał osobiście w dniu 27 czerwca 2024 r. Termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 27 lipca 2024 r. (sobota), a jako, że jest to dzień wolny od pracy, to ostatni dzień terminu – zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. – przypadł na dzień 29 lipca 2024 r. (poniedziałek). Skarżący skargę wniósł 1 sierpnia 2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Oceniając przesłanki przywrócenia terminu Sąd stwierdził, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w wymaganym, siedmiodniowym terminie oraz spełnił warunki wskazane w art. 87 § 4 p.p.s.a. – jednocześnie z wnioskiem wniósł skargę. Jednak w ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminowi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucając naruszenie art. 24, 32, 45 ust i, 77, 83 i art. 184 Konstytucji RP oraz art. 6 i 16 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez nieustosunkowanie się do faktów i informacji oraz naruszenie obowiązku rzetelnego postępowania i zaniechanie sprawowania wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z KPA i UFP oraz zapisów Konstytucji RP. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, tj. uznanie, że należy odmówić przywrócenia terminu podczas, gdy z okoliczności sprawy to nie wynika, jak twierdzi skarżący wyjaśnił wszelkie wątpliwości w poprzednich pismach - działa bez profesjonalnego pełnomocnika gdyż odmówiono mu prawa do pomocy z urzędu - a sam nie zna się na prawie i wszelkie uchybienia, czy błędy zostały dokonane z uwagi na nieporadność procesową i nieznajomość przepisów, co znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, - nierozpoznania istoty sprawy w związku z brakiem odniesienia do tego, co było przedmiotem sprawy przyjmując bezkrytycznie, że pełnił funkcję Prezesa Zarządu we wskazanym okresie, co jest niezgodne z prawdą i stanem faktycznym niniejszego postępowania - gdyż rezygnację z pełnienia tej funkcji złożył dużo wcześniej. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, tj. uznanie, że podejmował decyzje w danym okresie, podczas gdy z jej okoliczności to nie wynika, gdyż jedyną osobą która prowadziła sprawę tych zaległości był P. K., który też zgłosił niniejsze postępowanie do prokuratury, co znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym, - naruszenie KPA poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, który jest istotny dla jej rozstrzygnięcia, - błędne przyjęcie, że skarżący odpowiada solidarnie za zadłużenie Fundacji, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, tj. że zaistniały przesłanki materialnoprawne do przyjęcia, że w ocenie Instytucji należało pociągnąć skarżącego do odpowiedzialności - a z okoliczności sprawy to nie wynika,- przeprowadzenie sprawy, wszystkich procedur, rozpraw i postanowień niezgodnie z przepisami, - nierozpoznania istoty sprawy w związku z brakiem odniesienia się do tego, co było przedmiotem sprawy i przez to uznanie, że nie zaistniały przesłania materialnoprawne do przyjęcia, że to urzędnicy instytucji przekroczyli uprawnienia. Całemu postępowaniu dodatkowo zarzucił: - błędnie przyjęty stan faktyczny i błędnie dokonaną ocenę dowodów które to powinny być brane pod uwagę na każdym etapie postępowania zwłaszcza, gdy zarzuty te są na tyle istotne, a przy tym oczywiste, - nierozpoznanie istoty sprawy w związku z brakiem odniesienia się do tego, co było przedmiotem sprawy przyjmując bezkrytycznie, że zaistniały przesłanki materialnoprawne i w konsekwencji, na podstawie którego dokonano oceny stanu faktycznego i wydano w/w decyzję. . Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł o: - uchylenie postanowienia; - ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; - zawieszenie wszelkich terminów do złożenia skarg/zażaleń/apelacji do momentu przydzielenia skarżącemu pomocy prawnej i zapoznanie się przez adwokata z urzędu z aktami sprawy, celem dalszego jej prowadzenia. - wzruszenie i wznowienie wszelkich zapadłych decyzji, orzeczeń, postanowień i wyroków oraz wstrzymanie wszelkich innych czynności do w/w momentu, oraz wszelkich działań komorniczych, w tym egzekucyjnych i innych celem zapoznania się ze sprawą przez profesjonalnego pełnomocnika przywrócenie terminu do wniesienia odpowiedzi/skarg/zażaleń/apelacji na wszystkie wymienione wyżej okoliczności jednocześnie złożył wniosek o przyznanie pomocy prawnej z urzędu gdyż jego zrozumienie niniejszej sprawy jest na poziomie zerowym i brak wiedzy prawnej oraz faktycznej uniemożliwia skarżącemu kontynuowanie obrony, czyli nie ma możliwości gwarantowanej mu w Konstytucji sprawiedliwego i godnego uczestnictwa i reprezentowania w postępowaniu i prawa do obrony prawnej równocześnie wniósł o zawieszenie terminu do złożenia wszystkich skargi wraz z ich uzasadnieniem do momentu rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomoc prawną z urzędu, o którą niniejszym wnoszę. Równocześnie z ostrożności procesowej złożył wniosek o zawieszenie postępowania do momentu prawomocnego rozpatrzenia wszystkich wniosków (zwłaszcza wniosku o wyznaczenie pomocy prawnej urzędu i zawieszenie terminów) i skarg, oraz jednocześnie o wstrzymanie i przywrócenie terminów na złożenie kolejnych pism procesowych, w tym zwłaszcza do złożenia apelacji, zażalenia lub skargi do w/w postanowienia i wszelkich innych, do momentu zapoznania się z materiałem dowodowym przez pełnomocnika procesowego, o którego wyznaczenie z urzędu od samego początku wnioskuje strona, objęcie sprawy nadzorem oraz wszczęcie postępowania sprawdzającego i wyjaśniającego z uwagi na nieuprawnione i bezzasadne decyzje i zarządzenie. Złożył też skargę na tak wybiórcze i nierzetelne traktowanie prawa przez urzędnika Państwowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z powyższego wynika, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie mu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. postanowienie NSA z 12.02.2015 r. I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08). Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Przypomnieć w tym kontekście należy, że uprawdopodobnienie jest czym innym niż udowodnienie - uprawdopodobnienie, wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu i to trwającej w sposób ciągły aż do dnia dokonania czynności procesowej. W sprawie niniejszej przyczyną spóźnionego wniesienia skargi według skarżącego była nieznajomość prawa i nieporadność, co do sposobu złożenia środka zaskarżenia od decyzji, nie dowodzi to jednak braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, wszystkie wskazane we wniosku okoliczności, to przejaw braku należytej staranności strony w prowadzeniu swoich spraw, co wyklucza stwierdzenie braku winy w naruszeniu terminu. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący uchybił terminowi do dokonania czynności bez swojej winy, wobec czego uznać należy, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.